Chiến lược: Lấy hạ tầng giao thông làm “xương sống” tăng trưởng
Chiến lược hạ tầng vận tải Tây Ninh là kế hoạch tỉnh tập trung giải ngân vốn đầu tư công cho các dự án giao thông trọng điểm, với trục chính là Vành đai 4 TP.HCM và các tuyến kết nối khu công nghiệp, nhằm nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa, thu hút đầu tư và củng cố nền tảng tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới. Thay vì dàn trải nguồn lực, tỉnh chọn cách ưu tiên những dự án có tác động lan tỏa lớn, gắn trực tiếp với tái cơ cấu không gian phát triển. Đây là một lựa chọn mang tính “đặt cược” khi nguồn lực ngân sách có hạn nhưng tham vọng tăng trưởng vẫn rất cao. Câu hỏi đặt ra không còn là có làm hay không, mà là làm dự án nào trước, với mức độ ưu tiên ra sao để tránh lãng phí.
Diễn biến kinh tế - xã hội gần đây cho thấy Tây Ninh đang bước vào giai đoạn tăng tốc. Tháng 7 được xác định là thời điểm tỉnh bắt đầu tăng tốc thực hiện các mục tiêu trong 6 tháng cuối năm, đồng thời triển khai các nghị quyết sau kỳ họp HĐND và chuẩn bị hội nghị xúc tiến đầu tư. Đây không chỉ là một mốc thời gian hành chính, mà là điểm khởi đầu cho một chu kỳ giải ngân vốn đầu tư công mới, trong đó hạ tầng vận tải Tây Ninh đóng vai trò trung tâm. Quan điểm rõ ràng: muốn duy trì đà tăng trưởng, phải khai thông các “nút thắt” giao thông trước, sau đó mới nói đến nâng tầm dịch vụ hay đô thị.
Vành đai 4 TP.HCM: Trục động lực và phép thử cho giải ngân công
Trong danh mục các dự án giao thông Tây Ninh, đường Vành đai 4 TP.HCM đang được xem là công trình động lực quan trọng nhất. Các công trình giao thông trọng điểm được tỉnh tập trung đẩy nhanh tiến độ gồm dự án đường Vành đai 4 TP.HCM, tuyến đường tỉnh 827E, đường kết nối hành lang công nghiệp - đô thị Mộc Bài - Xuyên Á và một số dự án giao thông động lực khác. Việc đặt Vành đai 4 TP.HCM lên hàng ưu tiên cho thấy tỉnh chấp nhận dịch chuyển “trọng tâm phát triển” ra những trục kết nối vùng, thay vì chỉ lo cải thiện giao thông nội tỉnh. Đây là lựa chọn mang tính chiến lược: hoặc Tây Ninh gắn chặt vào chuỗi đô thị - công nghiệp vùng Đông Nam Bộ, hoặc sẽ tụt lại phía sau.
Đi cùng ưu tiên dự án là áp lực giải ngân vốn đầu tư công. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến ngày 29/7, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của Tây Ninh đạt 52,77% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Tỉnh đặt mục tiêu đến hết quý 3 giải ngân tối thiểu 75% kế hoạch và hoàn thành 100% trong năm 2026. Một câu nói đáng trích dẫn là: “Tỉnh đặt mục tiêu đến hết quý 3 giải ngân tối thiểu 75% kế hoạch vốn đầu tư công và hoàn thành 100% kế hoạch trong năm 2026”. Tham vọng này biến các dự án như Vành đai 4 thành phép thử cho năng lực tổ chức thực hiện: nếu chậm trễ ở khâu giải phóng mặt bằng, tái định cư, toàn bộ kịch bản tăng trưởng sẽ bị kéo lùi.
Nền tảng tài chính – công nghiệp: Dư địa cho một cú bứt phá
Không thể nói về hạ tầng vận tải Tây Ninh mà bỏ qua bức tranh kinh tế đang cải thiện nhanh chóng. Trong tháng 7, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng gần 15%, đưa mức tăng lũy kế 7 tháng lên khoảng 15%, cao hơn kế hoạch đề ra. Thu ngân sách Nhà nước lũy kế 7 tháng ước đạt khoảng 44.700 tỷ đồng, tương đương 81,3% dự toán HĐND tỉnh giao và tăng 39,1% so với cùng kỳ. Những con số này cho thấy tỉnh đang có dư địa tài chính lẫn niềm tin để “chơi lớn” với các dự án hạ tầng. Đây cũng là nền tảng để tiếp tục thu hút đầu tư tư nhân, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghiệp và logistics gắn với các tuyến giao thông mới.
Môi trường đầu tư tiếp tục được cải thiện, với gần 500 doanh nghiệp thành lập mới trong tháng và 38 dự án FDI được cấp mới. Lũy kế đến nay, Tây Ninh có 2.175 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 26,38 tỷ USD. Một phát biểu đáng chú ý: “Thu ngân sách Nhà nước lũy kế 7 tháng ước đạt khoảng 44.700 tỷ đồng, tương đương 81,3% dự toán HĐND tỉnh giao và tăng 39,1% so với cùng kỳ năm trước”. Tuy nhiên, nếu hạ tầng giao thông không kịp theo nhịp mở rộng sản xuất, lợi thế hiện tại có thể nhanh chóng bị bào mòn. Các khu công nghiệp chỉ thật sự phát huy hiệu quả khi kết nối trơn tru với Vành đai 4 TP.HCM và những trục vận tải liên vùng.
Rà soát Trung tâm hành chính mới: Tín hiệu tỉnh ưu tiên hạ tầng thiết yếu
Trong bối cảnh dồn lực cho các dự án giao thông Tây Ninh, động thái Tây Ninh đánh giá lại tính khả thi dự án Trung tâm hành chính - chính trị mới là một tín hiệu quan trọng. Ngày 5/8, Sở Tài chính tỉnh đã đề nghị các Sở Xây dựng, Nông nghiệp - Môi trường phối hợp đánh giá lại tính khả thi, quy mô đầu tư, hiệu quả sử dụng đất, ngân sách và sự phù hợp quy hoạch đối với dự án này. Tổng mức đầu tư dự án được khái toán khoảng 8.017 tỷ đồng. Khi một dự án quy mô lớn như vậy bị yêu cầu rà soát kỹ, có thể thấy tỉnh đang tự “soi gương” lại cách phân bổ nguồn lực, tránh chạy theo các công trình mang tính hình thức mà bỏ quên hạ tầng vận tải.
Ba sở liên quan sẽ tham mưu UBND tỉnh triển khai chỉ đạo của Chính phủ đối với dự án xây dựng Trung tâm hành chính - chính trị tỉnh tại khu vực Đức Hòa - Hậu Nghĩa. Việc rà soát được thực hiện sau khi Văn phòng Chính phủ thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Thường trực về chủ trương đầu tư dự án, đồng thời nhấn mạnh thẩm quyền quyết định thuộc HĐND và UBND tỉnh. Mục tiêu là bảo đảm dự án không ảnh hưởng đến các mục tiêu phát triển khác và tránh lãng phí. Nhìn ở góc độ chiến lược, đây là bước “phanh lại” cần thiết: Tây Ninh dường như đang ưu tiên những dự án có tác động trực tiếp đến năng lực vận tải, thay vì đẩy nhanh một trung tâm hành chính chưa chắc mang lại hiệu quả tương xứng trong ngắn hạn.
Kết luận: Bản đồ kinh tế mới sẽ vẽ theo đường đi của Vành đai 4
Cách Tây Ninh dồn lực cho Vành đai 4 TP.HCM, tuyến 827E và các trục kết nối Mộc Bài - Xuyên Á cho thấy tỉnh đang chọn hạ tầng vận tải làm “đường cơ sở” cho tương lai. Các đơn vị được yêu cầu tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm, nhất là đường Vành đai 4 TP.HCM và các dự án giao thông động lực. Song song, việc rà soát Trung tâm hành chính - chính trị mới phản ánh sự dịch chuyển ưu tiên: từ công trình mang tính biểu tượng sang dự án hạ tầng có tác động lan tỏa. Nếu Tây Ninh giữ được kỷ luật giải ngân vốn đầu tư công, gắn chặt từng đồng vốn với các tuyến giao thông then chốt, bản đồ kinh tế của tỉnh trong vài năm tới gần như chắc chắn sẽ được vẽ lại theo đường đi của Vành đai 4 và những trục vận tải mới.
