71 tỷ tấn là tiềm năng địa chất, không phải năng lực sẵn có
CCUS là chuỗi công nghệ thu giữ CO₂ từ nguồn phát thải, sau đó sử dụng hoặc vận chuyển để lưu trữ trong các cấu trúc địa chất phù hợp, nhằm giảm lượng khí thải đi vào khí quyển. Con số khoảng 71 tỷ tấn vì thế là dấu hiệu về quy mô tài nguyên có thể khảo sát, chứ không đồng nghĩa Việt Nam đã có sẵn công suất lưu trữ tương ứng.
Tại hội thảo về công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ CO₂ tổ chức ngày 27/10/2026, các chuyên gia nêu kết quả hợp tác nghiên cứu giữa Petrovietnam và JOGMEC: tiềm năng tập trung tại bể Sông Hồng với 39 tỷ tấn, bể Nam Côn Sơn với 22 tỷ tấn và bể Cửu Long với 10 tỷ tấn. Đây là nền tảng đáng chú ý, nhưng con số lớn chỉ có ý nghĩa khi được xác nhận bằng khảo sát, đánh giá khả năng tiếp nhận và giám sát an toàn.
Thông điệp đúng không phải là Việt Nam đã có lời giải cho phát thải, mà là có cơ sở để nghiên cứu một giải pháp còn thiếu trong các ngành khó cắt giảm khí thải.
Dầu khí có lợi thế để mở đường cho CCUS
Cơ hội CCUS dầu khí nằm ở sự giao nhau giữa kinh nghiệm khai thác ngoài khơi, hạ tầng hiện hữu và các mỏ đã qua khai thác. Việt Nam có thể tận dụng khả năng lưu trữ hiệu quả hơn 1 tỷ tấn tại các mỏ dầu khí cạn kiệt; Petrovietnam cũng đã đánh giá sơ bộ tiềm năng lưu trữ CO₂ tại 34 mỏ ngoài khơi. Đây là điểm khởi đầu thực tế hơn việc xem toàn bộ 71 tỷ tấn như một kho chứa sẵn sàng.
Mỏ cạn kiệt có thể phù hợp trong giai đoạn đầu nhờ cơ sở hạ tầng sẵn có, đồng thời có khả năng kết hợp với tăng cường thu hồi dầu. Về dài hạn, tầng chứa nước mặn được xem là cấu trúc có tiềm năng lưu trữ lớn hơn. Kinh nghiệm bơm ép CO₂ thành công tại mỏ Rạng Đông năm 2011 cũng cho thấy Việt Nam đã có tiền lệ kỹ thuật trong khu vực, dù một dự án đơn lẻ chưa thể thay thế việc chứng minh an toàn và hiệu quả ở quy mô thương mại.
CCS và CCUS cần phục vụ mục tiêu giảm phát thải
CCS tập trung thu giữ và lưu trữ CO₂; CCUS mở rộng chuỗi đó bằng cách tìm đầu ra sử dụng khí carbon. Cả hai được xem là hướng hỗ trợ giảm phát thải, nhất là với những ngành khó loại bỏ khí thải bằng các giải pháp khác. Tuy nhiên, thu giữ carbon chỉ có ích cho mục tiêu khí hậu nếu toàn bộ chuỗi—từ nguồn phát thải, vận chuyển đến sử dụng hoặc lưu trữ—được đánh giá theo hiệu quả giảm phát thải thực tế.
Bối cảnh chính sách là cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên nhấn mạnh mục tiêu này đòi hỏi đổi mới mô hình tăng trưởng, phương thức sản xuất và sử dụng tài nguyên, đồng thời phải bảo đảm an ninh năng lượng và năng lực cạnh tranh. Vì vậy, CCUS không nên được xem là giấy phép để trì hoãn giảm phát thải tại nguồn; vai trò của nó cần được xác định đúng trong lộ trình chung.
Các hướng sử dụng CO₂ trong hóa chất, nhiên liệu, vật liệu xây dựng hoặc kết hợp với sản xuất hydro đáng được nghiên cứu, nhưng cần chứng minh điều kiện áp dụng, mức giảm phát thải và khả năng hình thành thị trường.
Từ tiềm năng đến dự án: nút thắt là thể chế và tính khả thi
Khoảng cách giữa tiềm năng CCUS và năng lực vận hành vẫn rất lớn. Theo số liệu được nêu tại hội thảo, các dự án CCS đang vận hành trên thế giới có công suất thu giữ khoảng 68 triệu tấn CO₂ mỗi năm, còn các dự án đang xây dựng có tổng công suất khoảng 56 triệu tấn mỗi năm. Những con số này nhắc rằng sự sẵn sàng của công nghệ chưa đủ: dự án còn phụ thuộc vào cơ chế cấp phép, khả năng tiếp cận địa điểm lưu trữ, nguồn doanh thu và cách phân bổ rủi ro.
Việc tiếp theo cần ưu tiên là xác định cơ sở phát thải phù hợp, đo đặc tính nguồn thải và khảo sát địa chất để làm rõ khả năng tiếp nhận, độ ổn định cùng yêu cầu giám sát. Thứ trưởng Lê Trọng Yên yêu cầu nghiên cứu, thể chế hóa nội dung CCUS trong dự thảo Luật Biến đổi khí hậu. Các chuyên gia cũng đề xuất có thể thử nghiệm theo mô-đun ở quy mô thu giữ 10.000–20.000 tấn CO₂ mỗi năm, đánh giá kết quả rồi mới tính chuyện mở rộng.
Kết luận: 71 tỷ tấn mở ra cơ hội, đặc biệt cho CCUS dầu khí, nhưng không phải lời bảo đảm về thành công. Giá trị của con số này sẽ được quyết định bởi khảo sát đáng tin cậy, quy định rõ ràng và các dự án chứng minh được mức giảm phát thải—những điều kiện để CCUS đóng góp thực chất cho mục tiêu năm 2050.
