Vốn đúng lúc giữ nhịp nghề truyền thống
Gốm Chăm là nghề thủ công truyền thống của cộng đồng Chăm, đồng thời là sinh kế cần vốn quay vòng để duy trì sản xuất và đưa sản phẩm đến người mua. Tại làng gốm Binh Duc, nút thắt ấy đang được Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Bắc Bình tháo gỡ bằng cách kết hợp linh hoạt các nguồn vốn nội bộ và hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp. Chủ tịch Hội Kim Nu Tram Ngam cho biết cách làm này nhằm đem lại lợi ích sinh kế thiết thực, kịp thời cho người dân. Khi sản phẩm làm ra chưa bán được ngay, thiếu vốn lưu động có thể khiến lò nghề chững lại; vì vậy, quỹ quay vòng không chỉ giúp thợ gốm vượt khó mà còn tiếp thêm tự tin để họ tiếp tục kinh doanh và giữ lửa nghề. Đây là điểm đáng chú ý: hỗ trợ vốn khởi nghiệp phát huy giá trị lớn nhất khi được thiết kế theo nhịp sản xuất thực tế, thay vì chỉ dừng ở một khoản vay.
Mười lăm nghệ nhân làm hạt nhân khởi nghiệp
Hội không chỉ xử lý thiếu hụt vốn trước mắt mà còn xây nền cho hoạt động kinh doanh lâu dài. Tổ chức này rà soát những nữ nghệ nhân gắn bó với nghề, rồi hoàn tất kế hoạch triển khai mô hình kinh tế “Giữ lửa làng gốm Binh Duc”. Mô hình có 15 thành viên tiêu biểu, được kỳ vọng trở thành lực lượng nòng cốt lan tỏa tinh thần tự lực và độc lập kinh tế đến phụ nữ trong xã. Quy mô này chưa thể tự nó bảo đảm thị trường rộng mở, nhưng tạo cơ hội để người tham gia học hỏi, phối hợp và làm mẫu cho những hộ khác. Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp vì thế nên được nhìn như một quá trình: vốn giúp duy trì sản xuất, còn mạng lưới nghệ nhân cùng cách tổ chức kinh doanh có thể tạo sức bền. Thành công của mô hình sẽ phụ thuộc vào việc các hỗ trợ tiếp tục sát nhu cầu và không dừng ở giai đoạn khởi động.
Kỹ năng số đưa sản phẩm đến gần khách hàng
Gốm truyền thống chưa tiếp cận được đông đảo khách hàng, nên chuyển đổi số ở đây không phải khẩu hiệu mà là công cụ bán hàng thiết thực. Cán bộ Hội hướng dẫn nghệ nhân sắp xếp góc chụp ảnh, quay video sao cho sản phẩm hấp dẫn hơn; đồng thời hỗ trợ họ tạo tài khoản Facebook, Zalo và TikTok để giới thiệu hàng, kết nối khách và chốt đơn trực tuyến. Nghệ nhân còn dùng mã QR để người mua tra cứu thông tin sản phẩm, trong khi livestream và hoạt động truyền thông trên mạng xã hội giúp làng nghề tiếp cận thêm công chúng. Những bước này mở ra cơ hội vượt khỏi phạm vi khách quen, nhưng cũng cho thấy nhu cầu hỗ trợ không chỉ là lập tài khoản: người làm nghề cần tiếp tục được hướng dẫn về nội dung, hình ảnh và cách duy trì trao đổi với khách. Kỹ năng số phải đi cùng thời gian thực hành thì mới chuyển thành doanh thu ổn định.
Đổi mới mẫu mã, giữ nguyên bản sắc
Để có thêm lý do khiến khách hàng lựa chọn, các nghệ nhân đang chuyển dần từ đồ gia dụng như nồi, chảo sang sản phẩm nghệ thuật có giá trị cao hơn, gồm mô hình tháp Chăm và đèn ngủ. Đây là hướng đi có tiềm năng vì tạo thêm cách sử dụng và trưng bày gốm, nhưng đổi mới chỉ bền vững nếu không làm phai những giá trị văn hóa tạo nên sức riêng của nghề. Hội cũng đề xuất chính quyền địa phương sớm mở lớp dạy nghệ thuật trình diễn dân gian và kỹ thuật làm gốm ngay tại thôn Phan Hiep. Đào tạo tại chỗ có thể giúp truyền nghề cho thế hệ trẻ, đồng thời nối câu chuyện văn hóa với hoạt động quảng bá trực tuyến. Vốn linh hoạt, kỹ năng số và lớp học nghề vì vậy cần được xem là các phần bổ trợ cho nhau. Kết luận: muốn gốm Chăm vươn xa, cần giúp phụ nữ vừa sản xuất được, vừa kể được câu chuyện sản phẩm và tiếp cận khách hàng rộng hơn.






