Robin Dalat Resort: biểu tượng mới của dự án dở dang Việt Nam
Dự án Robin Dalat Resort là một khu nghỉ dưỡng quy mô hơn 17,4 ha được cấp phép từ năm 2008, nhưng sau 17 năm triển khai vẫn chỉ tồn tại dưới dạng các khối bê tông dở dang nằm giữa rừng phòng hộ, trở thành ví dụ điển hình cho tình trạng dự án dở dang Việt Nam với nhiều sai phạm trong quản lý đất đai, chậm tiến độ và lãng phí tài nguyên nghiêm trọng.
Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã công khai kết luận về việc chấp hành pháp luật tại dự án Robin Dalat Resort do Công ty TNHH Khu du lịch Đồi Rô-Bin làm chủ đầu tư. Hình ảnh hiện tại là một khu đất rừng phòng hộ bị xẻ thịt, vài hạng mục hạ tầng kỹ thuật và 3 căn biệt thự nghỉ dưỡng dang dở, trong khi phần lớn hạng mục vẫn nằm trên giấy. Nói cách khác, đây không còn là dự án du lịch, mà là một kho trưng bày lỗi hệ thống: từ phê duyệt quy hoạch, giao đất, đến giám sát triển khai đều để lại dấu hỏi.
Điều đáng nói, dù thuộc nhóm dự án kinh doanh dịch vụ nghỉ dưỡng phải đấu giá quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai 2003, cơ quan tham mưu vẫn đề xuất cho thuê đất trực tiếp, bỏ qua đấu giá, tạo ưu ái sai luật và nguy cơ thất thoát ngân sách. Đây không chỉ là câu chuyện về một nhà đầu tư yếu năng lực, mà là minh chứng thuyết phục cho cụm từ quản lý đất đai sai phạm – khi tài nguyên công bị giao cho tư nhân mà thiếu cạnh tranh, thiếu minh bạch và gần như vắng bóng chế tài hiệu quả.
Sai phạm quản lý đất đai: từ giao đất không đấu giá đến bê tông giữa rừng phòng hộ
Cốt lõi của câu chuyện Robin Dalat Resort là một chuỗi quyết định sai pháp luật nhưng lại được vận hành như chuyện thường ngày. Cơ quan tham mưu đã cho thuê đất không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, dù luật quy định dự án kinh doanh dịch vụ nghỉ dưỡng buộc phải đấu giá. Câu hỏi đặt ra: nếu không có thanh tra bất động sản, bao nhiêu hợp đồng giao đất kiểu "xin – cho" như thế đã trôi qua trong im lặng?
Dự án chủ yếu nằm trên đất rừng phòng hộ, nhưng vẫn được phê duyệt quy hoạch khu nghỉ dưỡng khi quy hoạch lâm nghiệp và xây dựng chưa thống nhất. Nghĩa là, một khu rừng bảo vệ môi trường đã bị bê tông hóa trên nền những bản quy hoạch xộc xệch. Trong khi đó, chủ đầu tư chỉ bị phạt hành chính một lần với mức 35 triệu đồng, và vẫn đang nợ hơn 5 tỉ đồng tiền thuê rừng giai đoạn 2023–2025. Đây là một ví dụ điển hình về chế tài “nhẹ như lông hồng” so với mức độ và thời gian vi phạm kéo dài.
Thanh tra tỉnh đã kiến nghị kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các tập thể, cá nhân thuộc các sở chuyên ngành và ban quản lý liên quan qua các thời kỳ. Nhưng nếu việc xử lý chỉ dừng ở kiểm điểm nội bộ, còn các dự án dở dang Việt Nam tiếp tục mọc lên, thì mọi cuộc thanh tra bất động sản sẽ chỉ giống như chữa cháy sau khi rừng đã bị đốt xong.
Không chỉ Lâm Đồng: Gia Lai và "ma trận" thủ tục khiến dự án tắc nghẽn
Robin Dalat Resort không phải trường hợp đơn lẻ. Tại Gia Lai, chính quyền thống kê có 168 dự án do doanh nghiệp làm chủ đầu tư nằm trong diện lãnh đạo tỉnh trực tiếp theo dõi, nhưng đến giữa tháng 9 chỉ 108 dự án khởi công hoặc có kế hoạch khởi công, còn 52 dự án chưa khởi công và 8 dự án đã hoặc đang làm thủ tục chấm dứt hoạt động. Đây là bức tranh thu nhỏ của hàng loạt dự án dở dang Việt Nam bị mắc kẹt giữa năng lực nhà đầu tư và mê cung thủ tục.
Những vướng mắc chủ yếu liên quan đến quy hoạch, xây dựng, đất đai, môi trường, chuyển mục đích sử dụng đất, rừng, xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính. Nói cách khác, nếu Lâm Đồng cho thấy sự lỏng lẻo, thậm chí buông lỏng trong quản lý, thì Gia Lai lại nêu bật một cực khác: thủ tục chồng chéo, xử lý chậm, hồ sơ tồn đọng. Phó chủ tịch UBND tỉnh đã phải yêu cầu các sở ngành ưu tiên giải quyết hồ sơ, không để chậm xử lý, đồng thời phân loại dự án theo ba nhóm: đã và đang triển khai, chuẩn bị khởi công, và chậm tiến độ.
Một câu nói đáng trích dẫn là: "Ông Nguyễn Tuấn Thanh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai giao Sở Tài chính làm việc trực tiếp với các sở, ngành, địa phương và nhà đầu tư để nắm chắc tình hình, xác định rõ khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và trách nhiệm". Động thái này cho thấy chính quyền bắt đầu nhìn thẳng vào trách nhiệm của cả hai phía: cơ quan nhà nước và doanh nghiệp, chứ không chỉ đổ lỗi cho nhau.
Thu hồi đất công và siết trách nhiệm: có đủ mạnh để chấm dứt dự án chết lâm sàng?
Trước thực trạng này, câu trả lời của nhiều địa phương đang dần đi theo hai hướng: thu hồi đất công với những dự án không còn khả năng cứu, và siết trách nhiệm đối với cả doanh nghiệp lẫn bộ máy quản lý. Với Robin Dalat Resort, thanh tra đã kiến nghị nếu chủ đầu tư không khắc phục sai phạm, không nộp đủ tiền nợ và tiếp tục thiếu hợp tác, tỉnh sẽ kiên quyết thu hồi đất và chấm dứt dự án để tránh lãng phí tài nguyên.
Ở Gia Lai, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Công ty cổ phần Tập đoàn CNT phải hoàn thiện hồ sơ, huy động nguồn lực để bảo đảm khởi công dự án khu đô thị phía Tây Nam cầu Long Vân đầu tháng 10, đồng thời nhấn mạnh doanh nghiệp không được tiếp tục đề xuất lùi thời gian khởi công. Phía tỉnh thì cam kết ưu tiên xử lý dứt điểm các thủ tục về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và rừng, xây dựng, môi trường, nghĩa vụ tài chính và đấu nối hạ tầng.
Điểm mấu chốt là: chỉ khi việc thu hồi đất công được thực hiện nhất quán, không vùng cấm; thanh tra bất động sản diễn ra định kỳ, công khai; và chế tài đủ mạnh để khiến nhà đầu tư chùn tay trước ý định ôm đất, thì hệ thống mới giảm được những "Robin Dalat Resort" tiếp theo. Ngược lại, nếu vẫn tồn tại tâm lý nể nang, xin – cho và xử lý cho có, các dự án dở dang Việt Nam sẽ tiếp tục phình to, nhấn chìm niềm tin của người dân lẫn nhà đầu tư nghiêm túc.
Kết luận: sửa lỗi hệ thống hay chấp nhận thêm những công trình hoang tàn?
Robin Dalat Resort cho thấy một sự thật không dễ nuốt: khi quản lý đất đai sai phạm được hợp thức hóa bằng những quyết định hành chính, mọi nỗ lực phát triển du lịch xanh hay bảo vệ rừng phòng hộ chỉ còn là khẩu hiệu. Một dự án kéo dài 17 năm vẫn dở dang giữa rừng là kết quả của sự cộng dồn: lựa chọn nhà đầu tư yếu, giao đất không đấu giá, quy hoạch chồng chéo, giám sát lỏng lẻo và chế tài quá nhẹ.
Những động thái gần đây như kiên quyết thu hồi đất, yêu cầu không để hồ sơ tồn đọng, phân loại dự án theo mức độ rủi ro, hay buộc nhà đầu tư không được lùi tiến độ khởi công là tín hiệu tích cực. Nhưng nếu không đi kèm cơ chế minh bạch, dữ liệu công khai, đấu giá bắt buộc, và trách nhiệm cá nhân cụ thể, mọi nỗ lực vẫn có thể quay lại vòng lặp cũ: dự án hoành tráng trên giấy, bê tông hoang tàn ngoài thực địa. Câu hỏi còn lại là: chúng ta chọn sửa lỗi hệ thống, hay tiếp tục chấp nhận thêm những Robin Dalat Resort mới như một phần "bình thường" của bức tranh phát triển?
