Hạ tầng phục vụ APEC phải để lại giá trị lâu dài
Hạ tầng Phú Quốc là mạng lưới giao thông, hàng không, cấp thoát nước, xử lý môi trường và hạ tầng số cần đáp ứng nhu cầu trước mắt, đồng thời nâng chất lượng sống và năng lực phát triển của đảo trong nhiều năm sau các sự kiện lớn. Đây là thước đo phù hợp để đánh giá cuộc chạy đua chuẩn bị cho APEC 2027: không chỉ công trình nào kịp hoàn thành, mà công trình ấy có phục vụ cư dân và nền kinh tế lâu dài hay không.
Ngày 4/11, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng chủ trì chương trình “Cà phê Doanh nhân” lần thứ tư tại Phú Quốc, lắng nghe vướng mắc của doanh nghiệp, nhà đầu tư trong bối cảnh địa phương chuẩn bị cho APEC 2027. Song song với đối thoại, tỉnh huy động nguồn lực đẩy nhanh 21 dự án hạ tầng trọng điểm tại đặc khu. Quy mô này cho thấy cơ hội lớn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải lựa chọn đúng ưu tiên: tiến độ nhanh không thể đánh đổi chất lượng, an toàn hay lợi ích công cộng.
Đất đai và giải phóng mặt bằng là phép thử thực thi
Nút thắt đất đai không phải thủ tục bên lề: việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các dự án vẫn là mối quan tâm của doanh nghiệp, còn chậm giải phóng mặt bằng có thể kéo lùi cả chuỗi thi công. Tại cuộc đối thoại, lãnh đạo tỉnh yêu cầu tháo gỡ vướng mắc theo đúng quy định và đổi mới cách tổ chức giải phóng mặt bằng cho những dự án trọng điểm phục vụ APEC lẫn phát triển dài hạn.
Gợi ý huy động đơn vị tư vấn chuyên nghiệp từ nhiều nơi để đo đạc, thay vì chỉ dựa vào nhân lực tại chỗ, là hướng xử lý thực tế. Tuy nhiên, tốc độ chỉ có ý nghĩa khi đi cùng minh bạch, đối thoại với người dân và tiến độ giải quyết hồ sơ có thể kiểm tra. Tỉnh cũng cần tránh tạo thêm thủ tục rườm rà hoặc “giấy phép con”, như lãnh đạo đã yêu cầu. Với các dự án lớn, tháo gỡ vướng mắc phải giúp công trường tiến lên mà không làm suy giảm quyền lợi hợp pháp.
Khung pháp lý mới mở đường, nhưng không thay thế trách nhiệm
Nghị quyết 41/2026/QH16 và Quyết định 1679/QĐ-TTg, ban hành trong tháng 8/2026, thiết lập cơ chế đặc thù nhằm xử lý trở ngại kéo dài và đẩy nhanh dự án. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Trung Hồ, khung này giúp tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, kiến trúc, thủ tục đầu tư, đất đai, hợp tác công tư, quỹ đất thanh toán, vật liệu xây dựng và nghiệm thu. Cơ chế cho phép áp dụng lệnh xây dựng khẩn cấp với dự án đủ điều kiện, đồng thời tạo cách xử lý nguồn khoáng sản làm vật liệu san lấp.
Đây là công cụ cần thiết khi nhiều hạng mục phải chạy song song, nhưng ngoại lệ về thủ tục không nên biến thành ngoại lệ về chất lượng. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu nhà đầu tư, nhà thầu tăng nhân lực và thiết bị, tổ chức thi công ba ca, đồng thời bảo đảm an toàn, hiệu quả và bền vững. Mỗi công trình vẫn cần đủ thời gian kiểm tra, nghiệm thu, tích hợp hệ thống và vận hành thử trước khi đưa vào sử dụng. Rút ngắn khâu chuẩn bị chỉ có ích nếu khâu kiểm chứng không bị xem nhẹ.
Môi trường và chuyển đổi xanh phải chạy cùng công trường
Đảo không thể đón lượng khách và đại biểu quốc tế tăng lên nếu rác thải, nước thải và áp lực lên hệ sinh thái vẫn bị xem là việc xử lý sau. Tỉnh đặt mục tiêu đến cuối năm thu gom toàn bộ rác thải trên địa bàn về nhà máy xử lý, đồng thời sẵn sàng hỗ trợ kinh phí thu gom cho người dân và doanh nghiệp. Đây không chỉ là chỉ tiêu môi trường: hệ thống thu gom đáng tin cậy tác động trực tiếp đến khu dân cư, hoạt động du lịch và sức khỏe hệ sinh thái biển, rừng.
Chuyển đổi xanh cũng cần thành kế hoạch thực hiện, không dừng ở khẩu hiệu. Đề án dự kiến được phê duyệt yêu cầu taxi và xe buýt chuyển sang sử dụng 100% xe điện. Trong khi đó, cơ chế mới đã tạo điều kiện triển khai hạ tầng môi trường thiết yếu, gồm nhà máy xử lý nước thải tập trung tại An Thới được chuyển sang hình thức đầu tư công để đáp ứng yêu cầu tiến độ. Hai hướng đi này phải được phối hợp với tiến độ xây dựng, để tăng trưởng du lịch không kéo theo gánh nặng môi trường lớn hơn.
Đo thành công bằng lợi ích cư dân sau sự kiện
Định hướng đúng là coi APEC như lực đẩy để hoàn thiện những dịch vụ thiết yếu cho đời sống thường ngày. Các khoản đầu tư vào hàng không, giao thông đô thị, cấp thoát nước, xử lý môi trường và hạ tầng số được kỳ vọng tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội Phú Quốc trong nhiều thập niên. Với người dân, lợi ích cụ thể nằm ở kết nối thuận tiện hơn, dịch vụ thiết yếu ổn định hơn và môi trường sống được bảo vệ tốt hơn, chứ không chỉ ở hình ảnh một điểm đến đủ sức tổ chức sự kiện quốc tế.
Để lợi ích lan tỏa, hạ tầng cần đi cùng nguồn nhân lực. Tỉnh dự kiến phối hợp với doanh nghiệp và cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo ngắn hạn về ngoại ngữ, kỹ năng số và nghiệp vụ phục vụ khách quốc tế; đồng thời khuyến khích người dân từ khu vực đất liền đến làm việc, lập nghiệp và thụ hưởng thành quả tại Phú Quốc. Kết luận, cuộc chạy đua hiện nay chỉ thành công khi giải phóng mặt bằng đúng luật, công trình được nghiệm thu nghiêm túc, rác thải được xử lý và chuyển đổi xanh trở thành dịch vụ thực chất. APEC là thời hạn; giá trị để lại mới là thước đo.
