Năm APEC Việt Nam: cơ hội định vị lại năng lực tổ chức và phối hợp quốc gia
Năm APEC Việt Nam là chuỗi hoạt động đối ngoại quốc tế quy mô lớn, nơi nước chủ nhà phải đồng thời đảm bảo nội dung nghị sự, tổ chức sự kiện, hậu cần, an ninh và tuyên truyền, qua đó bộc lộ đầy đủ năng lực phối hợp liên bộ ngành, giữa Trung ương với địa phương và với các đối tác quốc tế. Đăng cai Năm APEC 2027 được xác định là một trong những sự kiện đối ngoại quan trọng nhất của Việt Nam đến năm 2030, đồng thời là cơ hội để quảng bá hình ảnh đất nước, con người và văn hóa trong mắt 21 nền kinh tế thành viên APEC. Đây không chỉ là câu chuyện “làm cho xong một sự kiện”, mà là bài kiểm tra năng lực vận hành của cả hệ thống, đặc biệt ở những khâu mềm như truyền thông, phối hợp và ứng xử với các biến động khu vực.
Ba tầng phối hợp: lợi thế thể chế hay ma trận điều hành?
Điểm nổi bật trong chuẩn bị tổ chức APEC là mô hình ba tầng phối hợp được xác lập khá rõ, nhưng mức độ vận hành hiệu quả vẫn là dấu hỏi mở. Ở tầng Trung ương, Ủy ban Quốc gia về APEC 2027 do Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì, cùng Ban Thư ký Quốc gia và 5 tiểu ban về nội dung, vật chất – hậu cần, an ninh – y tế, tuyên truyền – văn hóa, lễ tân tạo thành trục điều hành chính. Tầng thứ hai là phối hợp giữa các cơ quan Trung ương với địa phương đăng cai sự kiện, từ hạ tầng tại Phú Quốc đến chuẩn bị nhân lực tại từng tỉnh, thành. Tầng thứ ba là kênh làm việc giữa Việt Nam với Ban Thư ký APEC quốc tế và 21 thành viên, nơi năng lực đàm phán, thúc đẩy đồng thuận sẽ quyết định dấu ấn của Năm APEC Việt Nam. Cấu trúc thì chặt chẽ, nhưng nếu thông tin không thông suốt, mọi tầng phối hợp có thể nhanh chóng biến thành ma trận quy trình.
Tuyên truyền APEC: từ "phổ biến thông tin" đến xây dựng nhận thức chính trị – đối ngoại
Việt Nam rõ ràng coi năng lực tuyên truyền APEC là một trụ cột chứ không phải phần phụ trang trí. Hội nghị tập huấn toàn quốc về kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với một địa phương tổ chức đã đặt mục tiêu trang bị kiến thức toàn diện, chuẩn xác và có chiều sâu về APEC cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên, cán bộ thông tin cơ sở. Mục tiêu không chỉ là biết APEC có bao nhiêu thành viên, mà là hiểu bản chất chương trình nghị sự, ưu tiên chiến lược, trách nhiệm của nước chủ nhà để nâng cao nhận thức và ý thức chính trị về sự kiện đối ngoại quốc tế này. Một câu nói đáng trích là: "Hội nghị tập huấn nhằm trang bị hệ thống kiến thức toàn diện, chuẩn xác và có chiều sâu về APEC, để đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước". Nếu báo chí vẫn chỉ đưa tin theo lối "họp – phát biểu – bế mạc", Năm APEC 2027 Việt Nam sẽ mất cơ hội trở thành câu chuyện chung của xã hội.
Hậu cần, công nghệ thông tin và nhân lực: các mắt xích dễ bị “nghẽn cổ chai”
Trên thực địa, những công trình hạ tầng kỹ thuật phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC tại Phú Quốc đang được thi công, với báo cáo cho biết 21/21 dự án đã lựa chọn xong nhà đầu tư, nhà thầu và một số đã vượt tiến độ. Nhưng hạ tầng cứng chỉ là một nửa bài toán. Hạ tầng số, hệ thống thông tin, năng lực an toàn mạng và khả năng chuyển đổi số của báo chí, cơ quan nhà nước mới là phần dễ bị xem nhẹ. Tại hội nghị tập huấn, các cơ quan báo chí được hướng dẫn áp dụng Bộ chỉ số đánh giá chuyển đổi số báo chí, nhằm định vị đúng năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống và sẵn sàng nguồn lực số trước Năm APEC 2027. Song song, các hội thảo "Chuẩn bị cho Năm APEC 2027: Nâng cao năng lực tổ chức và phối hợp" diễn ra trong 2 ngày với 6 phiên chuyên đề tập trung vào kỹ năng tổ chức, điều phối, chủ trì, xây dựng chương trình nghị sự và đàm phán văn kiện. Nếu những khóa tập huấn này chỉ dừng ở lý thuyết, không gắn với quy trình công việc cụ thể, "nghẽn cổ chai" về nhân lực và công nghệ là điều khó tránh.
Tăng tốc triển khai: cần một tinh thần "APEC hoá" trong điều hành thường xuyên
Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển từ xây dựng kế hoạch sang triển khai đồng bộ nhiệm vụ chuẩn bị cho Năm APEC 2027, yêu cầu sự chủ động, ráo riết hơn trong điều phối giữa Ban Thư ký Quốc gia với các tiểu ban, bộ ngành và địa phương. Ban Thư ký nhấn mạnh công tác nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân lực tại địa phương – nơi sẽ trực tiếp đón các đoàn đại biểu – là trọng tâm không thể trì hoãn. Đồng thời, việc đăng cai Năm APEC được coi là cơ hội để Việt Nam đóng góp vào định hình hợp tác APEC trong giai đoạn mới, thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại, đầu tư và tăng trưởng bền vững. Kết luận hợp lý là: muốn Năm APEC Việt Nam không bị coi là "chiến dịch một lần", tư duy phối hợp đa phương, chuẩn mực tổ chức hội nghị quốc tế, kỷ luật thông tin – tuyên truyền phải được "APEC hoá" vào điều hành thường xuyên của bộ máy nhà nước. Năm APEC 2027 sẽ là thước đo xem chúng ta coi APEC là nhiệm vụ lâu dài hay sự kiện ngắn hạn để hoàn thành cho đủ.
