APEC 2027 Việt Nam: Phép thử bản lĩnh thể chế và năng lực tổ chức
APEC 2027 Việt Nam là năm Việt Nam đảm nhiệm vai trò nền kinh tế chủ nhà và chủ tịch một loạt cơ chế APEC, đòi hỏi chuẩn bị đồng bộ từ hạ tầng vật chất, thể chế điều phối đến nội dung hợp tác kinh tế khu vực để khẳng định vị thế mới và năng lực điều hành đa phương của quốc gia. Đây không chỉ là một sự kiện đối ngoại, mà là bài kiểm tra toàn diện khả năng tổ chức ở tầm khu vực.
Việc đăng cai APEC 2027 đã được xác định là hoạt động đối ngoại đa phương trọng điểm trong giai đoạn 2026-2030. Điều này có nghĩa, nếu Việt Nam muốn “chơi ở sân lớn”, đây là lúc phải chứng minh. Cuộc họp lần thứ hai của Tiểu ban Vật chất và Hậu cần, do Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Trần Anh Tiến chủ trì, cho thấy Nhà nước đang coi hạ tầng vật chất APEC và công tác hậu cần là nền móng không thể sai số. Theo ông Trần Anh Tiến, công tác hậu cần phải được chuẩn bị chu đáo, kỹ càng và bài bản để tương xứng với vị thế mới của đất nước.
Hạ tầng vật chất APEC: Phú Quốc và bài toán tổ chức Tuần lễ Cấp cao
Nếu không có hạ tầng đủ tầm, mọi thông điệp chính trị tại APEC 2027 Việt Nam sẽ mất sức nặng. Lúc này, Phú Quốc và các địa phương liên quan đang trở thành công trường chuẩn bị cho Tuần lễ Cấp cao – nơi hình ảnh quốc gia được “soi” tới từng chi tiết. Cách Việt Nam chuẩn bị hạ tầng sẽ cho thấy ta chỉ “đón khách” hay thực sự sẵn sàng làm trung tâm kết nối khu vực.
Tiểu ban Vật chất và Hậu cần đang xây dựng Đề án tổng thể về cơ sở vật chất và công tác hậu cần cho Năm APEC 2027, bao gồm yêu cầu cụ thể cho Tuần lễ Cấp cao từ hệ thống lưu trú, phòng họp, phương tiện đến thông tin liên lạc. Tại địa phương, An Giang – với các hoạt động tổ chức ở đặc khu Phú Quốc – đã thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, rà soát toàn bộ hoạt động kinh doanh du lịch, thống kê năng lực phòng lưu trú và xây dựng kế hoạch kinh phí cho các hội nghị APEC. Đáng chú ý, Tiểu ban cũng dự kiến tổ chức các đoàn rà soát tiến độ hạ tầng tại Phú Quốc và các địa phương khác, thay vì chỉ “nghe báo cáo trên giấy”.
Chuẩn bị chủ tịch APEC: Hải quan số, đối thoại doanh nghiệp và quản trị thương mại mới
Một năm APEC chỉ có ý nghĩa khi chương trình nghị sự đi kịp với thực tế thương mại. Việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò chủ tịch Tiểu ban Hải quan APEC cho thấy chúng ta muốn bước vào “bàn chính” của cuộc chơi chuỗi cung ứng khu vực, thay vì chỉ là bên tham gia bị động. Đây là phép thử cho khả năng cải cách thủ tục và chuyển đổi số của chính Việt Nam.
Trên lề cuộc họp lần thứ hai của Tiểu ban Hải quan APEC (SCCP2), Đối thoại Hải quan-Doanh nghiệp APEC 2026 (ACBD) khai mạc với chủ đề kết nối hải quan – doanh nghiệp để kết nối tương lai châu Á – Thái Bình Dương. Việt Nam sẽ đăng cai Năm APEC 2027 và đảm nhiệm vai trò chủ tịch Tiểu ban Hải quan APEC, đồng nghĩa phải sẵn sàng định hình quy tắc mới cho thương mại khu vực. Đại diện Hải quan Việt Nam nhấn mạnh việc áp dụng số hóa, phân tích dữ liệu và công nghệ mới phải dẫn tới kết quả cụ thể như đơn giản hóa thủ tục, tăng minh bạch, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và nâng hiệu quả quản lý. Đáng chú ý, Việt Nam cũng chia sẻ mô hình quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu qua các nền tảng thương mại điện tử, phản ánh quyết tâm bám sát xu thế thương mại số.
Hợp tác kinh tế khu vực: ERIA, mục tiêu tăng trưởng mới và “sân chơi” ý tưởng
Không có nội dung chiến lược, APEC chỉ là một chuỗi hội nghị hình thức. Điều Việt Nam cần là biến APEC 2027 thành “sân chơi ý tưởng” cho mô hình tăng trưởng mới, trong đó liên kết khu vực và đổi mới sáng tạo đóng vai trò trung tâm. Cuộc trao đổi với Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN-Đông Á (ERIA) cho thấy Hà Nội đang đi đúng hướng: chuẩn bị nội dung song song với chuẩn bị hậu cần.
Tại Hà Nội, Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn đã tiếp Chủ tịch ERIA Watanabe Tetsuya, khẳng định Nhật Bản là một trong những đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam và hai bên đang mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực mới như khoa học – công nghệ, AI, bán dẫn, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. ERIA được đánh giá đã đóng góp tích cực cho hội nhập kinh tế ASEAN và Đông Á, và Chủ tịch Watanabe bày tỏ sẵn sàng đóng góp ý tưởng, khuyến nghị nội dung cho Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương mà Việt Nam đăng cai. Đây là cơ hội để Việt Nam “nhập khẩu” kinh nghiệm chính sách về tăng trưởng, công nghiệp, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và gắn chúng với chương trình nghị sự APEC 2027 Việt Nam.
Góc nhìn Mỹ: Năng lượng, AI, xuất khẩu số và cơ hội nâng cấp quan hệ
Nếu chỉ tập trung vào tổ chức sự kiện, Việt Nam sẽ bỏ lỡ cơ hội chiến lược từ APEC 2027 Việt Nam: định vị mình trong các chuỗi giá trị năng lượng, AI và kinh tế số. Cách Mỹ nhìn APEC lần này cho thấy áp lực và cơ hội song hành: hoặc chúng ta tận dụng được, hoặc bị biến thành “điểm đến tổ chức hội nghị” mà thôi.
Một quan chức phụ trách APEC của Mỹ cho biết Washington ủng hộ Việt Nam đăng cai và đánh giá tích cực mức độ cam kết, ý tưởng của nước chủ nhà. Mỹ coi việc Việt Nam tổ chức APEC là cơ hội củng cố quan hệ kinh tế song phương và tăng cường đối tác trong khu vực. Trên phương diện ưu tiên, Mỹ muốn tiếp tục mở rộng xuất khẩu năng lượng, đồng thời coi AI và xuất khẩu kỹ thuật số là các trọng tâm chính. Các nền kinh tế APEC ngày càng quan tâm đến ứng dụng AI, và doanh nghiệp Mỹ đang dẫn đầu về giải pháp và hạ tầng công nghệ. Cuộc họp báo của phía Mỹ diễn ra sau chuỗi Hội nghị Quan chức Cấp cao SOM3 tại Đại Liên, báo hiệu giai đoạn thương lượng ưu tiên mới – nơi Việt Nam cần giữ thế chủ động nếu muốn APEC 2027 Việt Nam mang lại lợi ích dài hạn, chứ không chỉ là một “năm lễ tân”.
