Khoản đầu tư lớn nhắm vào một khoảng trống kết nối
Cầu Cần Thơ 2 là dự án cầu và đường dẫn qua sông Hậu, kết nối thành phố Cần Thơ với tỉnh Vĩnh Long, được quy hoạch như một mắt xích đường bộ và đường sắt trong mạng lưới giao thông miền Tây. Ngày 31/10, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 1872/QĐ-BXD, phê duyệt chủ trương đầu tư công trình với tổng mức đầu tư sơ bộ 27.050,18 tỷ đồng, hoàn toàn từ ngân sách Trung ương. Con số này đặt dự án vào nhóm công trình hạ tầng lớn của vùng, nhưng giá trị của nó không nằm ở quy mô vốn đơn thuần: cây cầu được định vị để nối hai tuyến cao tốc ở hai bờ sông Hậu. Tuyến dài khoảng 17,6 km, gồm cầu và đường dẫn, sẽ bắc qua ranh giới Cần Thơ – Vĩnh Long.
Nối cao tốc, giảm lệ thuộc vào những nút thắt hiện hữu
Điểm đầu dự án tại nút giao Chà Và, Vĩnh Long, kết nối cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ; điểm cuối tại nút giao IC2 ở Cần Thơ, nối với cao tốc Cần Thơ – Hậu Giang. Đây là định hướng đáng chú ý của dự án cầu miền Tây: tạo một đường vượt sông trực tiếp giữa các hành lang cao tốc, thay vì để dòng xe tiếp tục dồn vào những tuyến và nút giao đang gánh nhiều luồng phương tiện. Hiện chưa có cầu Cần Thơ 2 nối trực tiếp cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ với cao tốc Cần Thơ – Cà Mau; phương tiện phải đi qua các tuyến hiện hữu, trong khi khu vực nút giao IC3 từng xảy ra ùn ứ thường xuyên. Vì vậy, cây cầu có thể giúp mạng lưới cao tốc Đồng bằng sông Cửu Long vận hành liền mạch hơn, dù hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào sự đồng bộ của các tuyến kết nối.
Thiết kế hai tầng mở rộng vai trò của cây cầu
Cầu được đề xuất với tầng trên dành cho cao tốc sáu làn xe, tốc độ thiết kế 100 km/h; tầng dưới bố trí đường sắt đôi khổ 1.435 mm, thiết kế cho tàu khách chạy đến 160 km/h và tàu hàng đến 120 km/h. Cầu chính dây văng có sơ đồ nhịp 210 m + 450 m + 210 m, với nhịp giữa dài 450 m. Cách bố trí này cho thấy công trình không chỉ xử lý nhu cầu đi lại trước mắt mà còn dành sẵn năng lực cho vận tải đường sắt trong tương lai. Tuy nhiên, phần đường sắt chỉ phát huy tác dụng khi tuyến TP.HCM – Cần Thơ được đầu tư đồng bộ; không nên xem đó là tiện ích sẽ khai thác ngay khi cầu đường bộ hoàn thành. Với kết nối giao thông miền Tây, giá trị dài hạn nằm ở việc phối hợp nhiều phương thức, chứ không chỉ thêm một lối qua sông.
Khi đưa vào sử dụng, cầu mới được kỳ vọng giảm áp lực lên cầu Cần Thơ hiện hữu và quốc lộ 1, đồng thời giúp vận chuyển nông sản, thủy sản thuận lợi hơn. Người đi lại cũng có thêm triển vọng về hành trình đường bộ thuận tiện hơn từ TP.HCM đến Cần Thơ và các địa phương phía Nam. Những lợi ích ấy không tự động xuất hiện chỉ nhờ một cây cầu: đường dẫn, nút giao và các tuyến cao tốc liên quan phải cùng đáp ứng lưu lượng. Nhưng nếu các mắt xích được hoàn thiện đúng hướng, công trình có thể rút ngắn trở ngại vận tải giữa các địa phương và hỗ trợ lưu thông hàng hóa trong toàn vùng.
Tiến độ và điều kiện để kỳ vọng thành hiện thực
Dự án dự kiến khởi công trong năm 2027 và hoàn thành, đưa vào khai thác sau khoảng năm năm. Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận được giao lập báo cáo nghiên cứu khả thi, phối hợp với địa phương và tổ chức thi tuyển kiến trúc trước các bước đầu tư tiếp theo. Đây là giai đoạn cần biến chủ trương thành phương án khả thi về kỹ thuật, giải phóng mặt bằng và tổ chức thi công; tiến độ cũng cần được nhìn cùng kế hoạch hoàn chỉnh các tuyến cao tốc và đường sắt liên quan. Cầu Cần Thơ 2 có tiềm năng trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới vùng, nhưng thước đo cuối cùng sẽ là khả năng đi lại và vận chuyển thông suốt sau khi toàn bộ hệ thống kết nối được đưa vào khai thác. Quyết định đầu tư mở ra cơ hội; sự đồng bộ mới quyết định công trình có thực sự tháo gỡ điểm nghẽn hay không.
