Giám sát chặt hơn là yêu cầu sau kỳ thi nhiều sai phạm
Các biện pháp tăng cường an ninh phòng thi là những phương án Bộ Giáo dục và Đào tạo đang nghiên cứu cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027, gồm lắp camera, dùng thiết bị quét an ninh và đổi mới cách giám sát để ngăn gian lận. Tại hội nghị ở Đà Nẵng ngày 29/10, Bộ tổng kết kỳ thi năm 2026 và bàn công tác chuẩn bị cho kỳ thi tiếp theo. Việc đưa camera phòng thi vào diện xem xét không nên bị hiểu là giải pháp duy nhất, nhưng nó phản ánh một chuyển hướng cần thiết: kiểm soát rủi ro từ khâu tổ chức, thay vì chỉ xử lý khi vi phạm đã xảy ra. Sau những vụ việc gây tổn hại niềm tin, siết giám sát là điều kiện để bảo vệ tính công bằng cho thí sinh.
Quy mô kỳ thi khiến yêu cầu này càng đáng lưu tâm. Năm 2026 có 1.223.776 thí sinh dự thi, tăng 61.642 em so với năm trước và là kỳ thi lớn nhất từ trước đến nay. Khi hàng triệu thí sinh cùng dự một kỳ thi, chỉ một điểm tổ chức lỏng lẻo cũng có thể khiến kết quả bị nghi ngờ. Bởi vậy, chống gian lận thi cử cần được xem là nhiệm vụ xuyên suốt, không phải một đợt kiểm tra mang tính hình thức.
Camera, máy quét và giám sát chéo đang được xem xét
Theo phương án được nêu tại hội nghị, Bộ GDĐT nghiên cứu bổ sung camera tại phòng thi và khu vực thi; dữ liệu có thể phục vụ hậu kiểm, xác minh và xử lý vi phạm. Camera có thể giúp làm rõ diễn biến trong phòng thi và tăng trách nhiệm của cán bộ làm nhiệm vụ, nhưng chỉ có tác dụng nếu quy trình lưu trữ, truy cập và sử dụng dữ liệu được quy định rõ. Thiết bị ghi hình không thể thay thế việc bố trí nhân sự đúng chuẩn hay kiểm tra độc lập.
Bên cạnh đó, phương án còn đề cập máy quét an ninh cầm tay, tăng cường kiểm tra chéo và đổi mới phương thức giám sát nhằm hạn chế kẽ hở có thể bị lợi dụng. Máy quét có thể hỗ trợ phát hiện điện thoại hoặc thiết bị công nghệ trước khi thí sinh vào phòng, còn kiểm tra chéo giúp giảm nguy cơ một khâu bị bỏ mặc. Tuy nhiên, thiết bị chỉ hữu ích khi cán bộ được hướng dẫn sử dụng nhất quán và việc kiểm tra được thực hiện công bằng, tránh gây áp lực không cần thiết cho thí sinh.
Sai phạm năm trước đặt ra bài toán trách nhiệm
Các phương án mới được đặt ra sau những sai phạm nghiêm trọng, đặc biệt là vụ việc tại điểm thi Trường THPT chuyên tỉnh Tuyên Quang. Lãnh đạo Bộ nhấn mạnh đây là vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có bàn bạc và phân công nhiệm vụ, ảnh hưởng đến uy tín kỳ thi và niềm tin xã hội. Vì vậy, không thể chỉ giải thích sự cố bằng áp lực thành tích hay lỗi nghiệp vụ; điều cần làm là xác định trách nhiệm cụ thể và xử lý theo quy định.
Theo thông tin được trình bày tại hội nghị, kỳ thi năm 2026 có hơn 1,2 triệu thí sinh và tỷ lệ tốt nghiệp đạt 99,01%. Những con số tổng thể này không thể xóa nhòa vi phạm tại từng điểm thi. Việc kết quả thi ở các điểm liên quan bị hủy và tổ chức thi lại nhằm bảo đảm đánh giá trung thực, khách quan, đồng thời bảo vệ quyền lợi học tập của thí sinh có năng lực thực chất. Bài học là cần giám sát cả người tổ chức, không chỉ kiểm tra thí sinh.
Siết quy trình nhưng phải bảo vệ quyền lợi thí sinh
Chuẩn bị cho kỳ thi năm 2027, Bộ GDĐT cho biết sẽ tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung quy chế; tăng cường kiểm tra, giám sát ở mọi khâu và chủ động phòng ngừa nguy cơ gian lận. Đây là hướng đi hợp lý nếu các quy định mới làm rõ ai chịu trách nhiệm, dữ liệu camera được xử lý ra sao và khi nào thiết bị kiểm tra được sử dụng. Nếu thiếu quy trình minh bạch, giám sát dày hơn có thể tạo cảm giác kiểm soát nhưng không khắc phục được lỗ hổng về quản lý.
Đích đến không phải là biến phòng thi thành nơi gây áp lực cho mọi thí sinh, mà là ngăn hành vi vi phạm và hạn chế nguy cơ quyền lợi của người làm bài nghiêm túc bị ảnh hưởng. Vì thế, hiệu quả của camera phòng thi và thiết bị an ninh cần được đánh giá bằng khả năng phát hiện, ngăn ngừa sai phạm và bảo đảm cách xử lý nhất quán. Siết an ninh là cần thiết; đi cùng nó phải là trách nhiệm giải trình và sự công bằng.
