Sân bay Phú Quốc bước vào giai đoạn điều chỉnh quy hoạch chiến lược
Sân bay Phú Quốc APEC 2027 là cách gọi ngắn gọn cho chiến lược điều chỉnh quy hoạch sân bay nhằm đáp ứng đồng thời nhu cầu tăng trưởng khách quốc tế, yêu cầu an ninh – an toàn của hội nghị cấp cao APEC và định hướng phát triển hạ tầng hàng không đến năm 2030, tầm nhìn 2050. Cục Hàng không Việt Nam đã trình Bộ Xây dựng hồ sơ thẩm định, phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chi tiết Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050. Nếu được thông qua, đây không chỉ là cập nhật kỹ thuật mà là bước xoay trục để sân bay này chuyển từ vai trò cửa ngõ du lịch nội địa sang cửa ngõ đón các dòng khách, hàng hóa quốc tế quy mô lớn. Trọng tâm của lần điều chỉnh là tối ưu điều chỉnh quy hoạch sân bay, thay vì xây mới ồ ạt.
Công suất 10 triệu khách: APEC là “bài test” cho tham vọng quốc tế
Theo quy hoạch hiện hữu, Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc được thiết kế để đạt tiêu chuẩn ICAO 4E trong giai đoạn 2021-2030, với công suất khoảng 10 triệu hành khách và 25.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Đây là nền tảng để nâng công suất xử lý khách quốc tế, nhưng APEC 2027 sẽ là phép thử khắc nghiệt: lượng chuyên cơ, đoàn đại biểu, báo chí, lực lượng phục vụ có thể dồn vào một khoảng thời gian ngắn, đòi hỏi hạ tầng linh hoạt hơn là chỉ “đủ số chỗ”. Điểm đáng nói là Cục Hàng không không đề xuất thay đổi con số công suất ngay lập tức, mà tập trung tái sắp xếp không gian và dòng chảy hạ tầng. Cách tiếp cận này hợp lý: trước khi nghĩ đến mở rộng vô hạn, sân bay phải sử dụng hiệu quả từng hecta đất, từng vị trí đỗ tàu bay, từng đường kết nối mặt đất hiện có.
Nâng cấp sân đỗ, đường lăn: nền tảng cho dòng chuyên cơ APEC
Trọng tâm nâng cấp hạ tầng sân bay lần này nằm ở khu bay và sân đỗ – nơi sẽ chịu tải lớn nhất khi APEC diễn ra. Đề xuất điều chỉnh cho phép mở rộng sân đỗ trước nhà ga hành khách T2 và sân đỗ hiện hữu, nâng lên khoảng 42 vị trí tàu bay. Đồng thời, một sân đỗ mới được quy hoạch giữa khu vực sân đỗ trước T1 và khu VIP/hàng không chung, cung cấp thêm khoảng 45 vị trí. Cùng với đó, Cục Hàng không đề nghị điều chỉnh phân kỳ đầu tư hệ thống đường lăn song song, đường lăn nối phía Bắc đường cất hạ cánh số 2 để kết nối với khu dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng tàu bay (hangar) ở phía Bắc cảng. Với APEC 2027, các đường công vụ trong khu bay sẽ được chỉnh hướng và bổ sung ngay nhằm phục vụ tuần tra, bảo đảm an ninh – an toàn cho hội nghị cấp cao. Đây là những hạng mục thẳng vào “nút nghẽn vận hành”, thay vì sửa sang mang tính mỹ thuật.
Hành lang trên cao T1–T2 và dịch vụ kỹ thuật: khóa chốt cho dòng khách quốc tế
Với khách APEC, trải nghiệm không chỉ nằm ở đường băng mà còn ở sự trơn tru trong chuyển tuyến. Đề xuất bổ sung hành lang kết nối trên cao giữa nhà ga hành khách T1 và T2 nhằm tạo liên thông trực tiếp giữa hai nhà ga. Điều này sẽ hỗ trợ rõ rệt cho luồng hành khách chuyển tiếp, đặc biệt là khách quốc tế nối chuyến, đồng thời nâng hiệu quả khai thác tổng thể – đúng trọng tâm nâng công suất xử lý khách quốc tế mà không cần xây thêm nhà ga ngay lập tức. Song song, nhiều cơ sở kỹ thuật được điều chỉnh vị trí để tối ưu vận hành: khu sửa chữa, bảo dưỡng phương tiện, trang thiết bị hàng không dịch chuyển về phía Tây T1 để vừa thuận tiện khai thác, vừa dự trữ quỹ đất mở rộng sân đỗ trong tương lai. Cơ sở cung cấp suất ăn, xăng dầu hàng không giữ nguyên quy mô nhưng được bố trí lại, phân kỳ đến sau 2030, tạo biên linh hoạt cho tăng trưởng dài hạn.
Điện, nước, giao thông nội cảng: những chi tiết kỹ thuật mang tính quyết định
Các hội nghị cấp cao thường “ngã ngựa” vì những chi tiết như điện, nước, thoát nước và giao thông nội bộ. Lần điều chỉnh quy hoạch sân bay Phú Quốc cho APEC 2027 cho thấy nhận thức rõ ràng về điều này. Một số trạm biến áp được điều chỉnh cục bộ vị trí để có thể triển khai xây dựng ngay, phục vụ APEC 2027 và sẵn sàng mở rộng theo nhu cầu. Trạm cấp nước cạnh nhà ga T2 cũng được đề nghị đổi vị trí để đầu tư sớm, đi kèm bổ sung hồ điều hòa phía Bắc, điều chỉnh vị trí các hồ điều hòa phía Tây và khu hàng không dân dụng phía Nam cùng hệ thống mương, cống thoát nước đồng bộ. Đường giao thông nội cảng được chỉnh hướng đoạn kết nối từ trục chính vào T2, và quan trọng hơn, toàn bộ quy hoạch đều nằm trong quỹ đất hơn 1.049 ha cho giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050. Điều này cho thấy định hướng dài hạn, không chạy theo APEC một lần rồi bỏ ngỏ.
Kết luận: APEC là cơ hội, nhưng cần tư duy vượt khỏi “một kỳ sự kiện”
Nhìn vào bức tranh điều chỉnh quy hoạch sân bay Phú Quốc, có thể thấy APEC 2027 là chất xúc tác hơn là mục tiêu duy nhất. Những nâng cấp hạ tầng sân bay – từ sân đỗ, đường lăn, đường công vụ, điện nước, đến hành lang kết nối T1–T2 – đều hướng tới một sân bay có thể xử lý hiệu quả 10 triệu khách và 25.000 tấn hàng hóa mỗi năm trong chuẩn 4E, chứ không chỉ phục vụ vài ngày hội nghị. Vấn đề còn lại là tốc độ phê duyệt và triển khai. Cục Hàng không đã kiến nghị Bộ Xây dựng phê duyệt hồ sơ điều chỉnh, đồng thời đề nghị địa phương cập nhật vào quy hoạch sử dụng đất và kết nối giao thông công cộng. Nếu các mắt xích này ăn khớp, sân bay Phú Quốc không chỉ “qua được bài test APEC”, mà còn có cơ hội trở thành cửa ngõ hàng không du lịch tầm khu vực trong nhiều thập kỷ.
