Trường tư thục đóng cửa không còn là chuyện hiếm – và quyền lợi thuộc về ai?
“Trường tư thục đóng cửa” là tình huống một cơ sở giáo dục ngoài công lập bị buộc dừng tuyển sinh, dừng hoạt động giảng dạy do không đáp ứng điều kiện pháp lý, cơ sở vật chất hoặc quy định chuyên môn, khiến học sinh đang theo học phải chuyển trường đột ngột và phụ huynh đối mặt nguy cơ mất tiền, mất thời gian, xáo trộn kế hoạch học tập của con. Vụ việc tại Trường THCS và THPT Hoa Sen, nơi gần 700 học sinh đang theo học, là ví dụ điển hình cho rủi ro này khi nhà trường bị xác định không đủ điều kiện hoạt động tại một số cơ sở và bị yêu cầu chấm dứt toàn bộ hoạt động tuyển sinh, hoạt động giáo dục tại địa điểm Xa lộ Hà Nội. Vấn đề không chỉ là một trường đóng cửa, mà là câu hỏi: khi quyền lợi bị xâm phạm, phụ huynh và học sinh phải chủ động làm gì thay vì ngồi chờ.
Sự cố Hoa Sen: cảnh báo trực tiếp cho mọi gia đình chọn trường tư
Chiều 1.9, cơ quan quản lý giáo dục TP.HCM chính thức thông tin về tình trạng pháp lý và tổ chức hoạt động của Trường THCS và THPT Hoa Sen với khoảng 700 học sinh đang theo học. Trước đó, ngày 22.8, công văn yêu cầu trường chấm dứt toàn bộ hoạt động tuyển sinh và giáo dục tại cơ sở Km11+300 Xa lộ Hà Nội được ban hành sau khi trường không cung cấp được văn bản pháp lý về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà hoặc hợp đồng thuê địa điểm đúng quy định. Toàn bộ học sinh tại cơ sở này buộc phải chuyển sang trường khác sát ngày khai giảng năm học 2026 – 2027, khiến hàng trăm gia đình đảo lộn kế hoạch học tập và đưa đón. Đây không còn là câu chuyện nội bộ một trường, mà là lời nhắc rất rõ ràng: phụ huynh không thể xem điều kiện pháp lý là chuyện “của nhà trường”, bởi khi có sai phạm, mọi rủi ro đổ lên vai học sinh và gia đình.
Khi bị buộc chuyển trường học sinh: quyền lợi nào phụ huynh phải yêu cầu tới cùng?
Điểm tích cực hiếm hoi trong sự cố Hoa Sen là việc cơ quan quản lý chủ động bảo vệ học sinh. Cơ quan này đang tổng hợp danh sách, nhu cầu chuyển trường của từng gia đình để bố trí chỗ học phù hợp, ưu tiên trường gần nơi cư trú và năng lực tiếp nhận của từng cơ sở giáo dục. Học sinh lớp 6 và lớp 10 – những em bị tuyển sinh không đúng quy định – được yêu cầu giải quyết dứt điểm, các khối còn lại được sắp xếp để đảm bảo 100% có chỗ học ổn định trước khi năm học mới bắt đầu. Cơ quan quản lý cũng duy trì đường dây nóng, bộ phận tiếp công dân để tư vấn, hướng dẫn thủ tục chuyển trường và giám sát tiến độ chuyển học sinh. Với phụ huynh, đây không phải sự ưu ái mà là quyền lợi: quyền được yêu cầu hướng dẫn rõ ràng khi chuyển trường học sinh, quyền được tư vấn chọn trường phù hợp, quyền được bảo đảm không để việc học bị gián đoạn vì sai phạm của trường tư thục đóng cửa.
Tiền đã đóng và kế hoạch học tập bị phá vỡ: phụ huynh phải chủ động đòi hỏi minh bạch
Trong vụ Hoa Sen, nhà trường từng nhận tiền ghi danh, đồng phục để “giữ chỗ” lớp 10 dù chưa được giao chỉ tiêu tuyển sinh đầu cấp. Sau kiểm tra, cơ quan quản lý yêu cầu trường thực hiện hoàn trả kinh phí đã thu (nếu có) với nhóm học sinh đã tuyển sinh và không tổ chức hoạt động dưới mọi hình thức tại cơ sở 2 cho đến khi được phép thành lập và hoạt động giáo dục. Đây là điểm phụ huynh không nên bỏ qua: khi trường tư thục đóng cửa, tiền đã nộp không thể bị xem là “hy sinh cho con”. Gia đình có quyền yêu cầu trường công khai quy trình hoàn tiền, thời hạn và cách thức thực hiện; đồng thời gửi phản ánh qua đường dây nóng hoặc trực tiếp đến bộ phận tiếp công dân nếu nhà trường chậm trễ hoặc né tránh trách nhiệm. Câu hỏi cần được đặt ra thẳng thắn: vì sao phụ huynh phải gánh hậu quả tài chính cho những vi phạm pháp lý do chính nhà trường gây ra?
Bài học cho tương lai: phụ huynh phải siết lại tiêu chí chọn trường tư thục
Việc một trường tư thục không đủ điều kiện hoạt động nhưng vẫn tuyển sinh, thậm chí thu tiền để “giữ chỗ”, cho thấy nhiều phụ huynh vẫn quá tin vào quảng cáo, cơ sở vật chất và thương hiệu, nhưng lại bỏ qua giấy tờ pháp lý, chỉ tiêu tuyển sinh và sự giám sát của cơ quan quản lý. Sự cố Hoa Sen là lời nhắc rõ ràng rằng rủi ro lớn nhất của trường tư thục không phải học phí cao, mà là nguy cơ chuyển trường học sinh đột ngột, gián đoạn quá trình học và xáo trộn tâm lý. Phụ huynh cần xem việc kiểm tra điều kiện hoạt động, văn bản cho phép tuyển sinh, thông tin từ cơ quan quản lý là bước bắt buộc trước khi ký bất kỳ hợp đồng nào. Khi nhiều trường tư thục cạnh tranh nhau, gia đình không nên chọn trường vì lời hứa “chương trình tốt hơn”, mà phải hỏi thẳng: nếu trường bị yêu cầu dừng hoạt động, kế hoạch bảo vệ quyền lợi phụ huynh và học sinh là gì. Chỉ khi phụ huynh chủ động giám sát chất lượng và tính pháp lý, hệ thống giáo dục ngoài công lập mới buộc phải minh bạch hơn.
