Khi trường tư bị thu hồi mặt bằng và 470 học sinh mất chỗ học
Vụ việc Pennschool cơ sở Ba Tháng Hai bị thu hồi mặt bằng, khiến hàng trăm học sinh mất chỗ học ngay ngày tựu trường, là một tình huống điển hình cho rủi ro khi phụ huynh gửi gắm con vào trường tư nhưng hợp đồng thuê địa điểm của nhà trường không ổn định, thông tin với gia đình thiếu minh bạch và các phương án dự phòng cho học sinh gần như không được chuẩn bị, làm lộ rõ khoảng trống pháp lý và quản trị trong hệ thống giáo dục ngoài công lập hiện nay.
Sáng 24.8, cơ sở Ba Tháng Hai của Pennschool bị thu hồi mặt bằng, khiến 470 học sinh không có chỗ học trong ngày tựu trường. Trước đó, phụ huynh nhận thông báo thay đổi lịch tựu trường từ 17.8 sang 24.8 chỉ vài ngày, rồi tiếp tục bị xoay sang học tạm ở hội trường, học trực tuyến và chuyển sang cơ sở khác. Việc đồ đạc bị chuyển đi trong ngày tựu trường, bảng thông báo thu hồi ký túc xá được treo ở cổng nhưng phụ huynh không nhận được thông tin chính thức từ nhà trường đã khiến nhiều người cảm thấy bị đặt vào “sự đã rồi”, dù họ đã bỏ ra khoản chi phí thuộc nhóm cao để theo học chương trình song ngữ tích hợp Việt - Mỹ.
Sự bức xúc của phụ huynh: không chỉ là chuyện lịch học thay đổi
Điều khiến phụ huynh giận dữ không chỉ là việc học sinh mất chỗ học, mà là cách nhà trường truyền thông và tổ chức trong khủng hoảng. Ngay chiều ngày tựu trường, phụ huynh thấy xe tải chở sách, mền, gối đi, học sinh không được vào cơ sở cũ, nhưng mọi thông báo từ trường đều mơ hồ, đến sát giờ mới gửi và luôn phát hành sau khi sự việc đã diễn ra. Đại diện trường thừa nhận không kịp thông báo vì nghĩ thủ tục thuê địa điểm sẽ hoàn tất đúng hạn, nhưng sự “nghĩ” này đã đẩy 470 gia đình vào cảnh xoay xở chóng mặt.
Khi một phụ huynh dẫn con đến trường trong tâm thế yên tâm vì tối hôm trước vừa nhận thực đơn và lịch hoạt động chào mừng, việc bất ngờ đọc tấm bảng thu hồi địa điểm ở cổng là trải nghiệm mất niềm tin mạnh hơn bất kỳ lời xin lỗi nào. Không ít gia đình chọn cơ sở Ba Tháng Hai vì phù hợp vị trí, giờ giấc đưa đón. Nay nếu phải chuyển đến địa điểm xa hơn, hoặc buộc phải tính chuyện chuyển trường giữa năm, cấu trúc sinh hoạt, tài chính và tâm lý của cả nhà đều bị đảo lộn. Trong bối cảnh đó, miễn học phí bốn tuần đầu và ưu đãi 10% suốt quá trình học chỉ là “băng dán” tạm thời, không khắc phục được cảm giác bị xem nhẹ quyền được biết và quyền được tham gia quyết định của phụ huynh.
Quyền lợi phụ huynh và học sinh khi trường tư bị đóng cửa hoặc mất mặt bằng
Sự cố Pennschool cho thấy đã đến lúc phụ huynh phải hiểu rõ quyền lợi của mình trong quan hệ với trường tư. Khi trường tư bị thu hồi địa điểm hoạt động hoặc buộc phải tạm đóng cửa, trách nhiệm đầu tiên của nhà trường là đảm bảo không gián đoạn quyền được học của học sinh: bố trí phương án học tạm thời, minh bạch về kế hoạch chuyển địa điểm, và làm việc với chính quyền để hỗ trợ chuyển trường nếu cần. Ở đây, trường đã thông báo học online, rồi chuyển học sinh sang cơ sở Trần Bình Trọng học tạm khoảng một tuần và hứa sẽ giải quyết vấn đề thuê địa điểm trong thời gian đó.
Phụ huynh cũng có quyền yêu cầu nhà trường công khai tình trạng pháp lý của địa điểm, hợp đồng hợp tác với đơn vị cho thuê, thay vì chỉ biết mọi thứ khi tấm bảng “thu hồi ký túc xá” xuất hiện. Về hỗ trợ tài chính, Pennschool đề xuất miễn 100% học phí trong bốn tuần đầu cho khoảng 470 học sinh cơ sở Ba Tháng Hai, kèm ưu đãi thường niên 10% học phí cộng dồn với các ưu đãi khác. Song phụ huynh hoàn toàn có thể xem xét đây là một phần trách nhiệm khắc phục thiệt hại, chứ không phải “ân huệ” của trường. Quan trọng hơn, họ nên đòi hỏi một quy chế xử lý khủng hoảng được ghi rõ trong hợp đồng, bao gồm quy trình thông báo, phương án chuyển trường giữa năm và cam kết không để học sinh mất chỗ học trong những mốc thời gian nhạy cảm như ngày tựu trường.
Chuyển trường giữa năm: lựa chọn khó nhưng không thể tránh
Khi niềm tin vào một trường tư bị lung lay vì việc mất mặt bằng và tổ chức thiếu chuyên nghiệp, chuyển trường giữa năm trở thành lựa chọn nghiêm túc, dù ai cũng biết đây là phương án khó. Ngay trong vụ Pennschool, chính quyền địa phương cho biết đã đề nghị các trường công lập trên địa bàn tiếp nhận nếu phụ huynh muốn chuyển trường, để đảm bảo quyền lợi học tập của học sinh. Đồng thời, cơ sở Trần Bình Trọng cách khoảng 2 km vẫn có khả năng tiếp nhận hơn 400 học sinh, tạo thêm một kênh lựa chọn khác cho gia đình.
Chuyển trường giữa năm đồng nghĩa với việc trẻ phải làm quen chương trình mới, bạn bè mới, thầy cô mới, trong khi phụ huynh phải xử lý lại hồ sơ, thời khóa biểu, đưa đón, thậm chí điều chỉnh công việc của mình. Nhưng nếu ở lại một môi trường mà sự an toàn về chỗ học không được bảo đảm, nỗi bất ổn sẽ kéo dài hơn một năm học. Trong hoàn cảnh này, phụ huynh cần bình tĩnh đánh giá: mức độ tin tưởng vào cam kết của nhà trường sau sự cố; khả năng thực tế của cơ sở mới; và mức hỗ trợ từ phía các trường công lập. Quyết định chuyển hay ở lại nên dựa trên lợi ích lâu dài của con, không chỉ trên ưu đãi học phí tạm thời.
Bài học về trách nhiệm của trường tư và sự chủ động của phụ huynh
Sự cố Pennschool là lời nhắc rằng trường tư không chỉ bán một dịch vụ giáo dục cao cấp, mà còn phải chịu trách nhiệm pháp lý, đạo đức và truyền thông như bất kỳ tổ chức cung cấp dịch vụ thiết yếu nào. Trường không thể viện cớ “thủ tục thuê địa điểm vướng mắc” để giải thích cho việc 470 học sinh đứng trước cổng mà không có lớp học trong ngày tựu trường. Một trường tư bị thu hồi mặt bằng cho thấy nếu nhà trường xem nhẹ nghĩa vụ với bên cho thuê, không tuân thủ hợp đồng, hệ quả cuối cùng lại trút lên vai phụ huynh và học sinh.
Về phía phụ huynh, bài học quan trọng là không nên chỉ nhìn vào cơ sở vật chất đẹp hay chương trình song ngữ mà bỏ qua những câu hỏi về pháp lý, hợp đồng và kịch bản rủi ro. Trước khi ký, phụ huynh có thể yêu cầu trường cho biết thời hạn thuê địa điểm, kế hoạch nếu hợp đồng kết thúc, và cách xử lý nếu nơi học bị thu hồi. Việc chính quyền sẵn sàng giới thiệu trường công lập tiếp nhận học sinh là điểm sáng, nhưng không nên là giải pháp được dùng đến mỗi khi một trường tư vấp sự cố quản trị lớn. Cuối cùng, câu chuyện Pennschool nhắc chúng ta rằng quyền lợi phụ huynh và học sinh chỉ thực sự được bảo vệ khi cả nhà trường lẫn gia đình đều coi sự ổn định chỗ học là ưu tiên hàng đầu, không thể đem ra đánh cược với những hợp đồng thuê mặt bằng thiếu minh bạch.
