Từ cú sốc PennSchool: Khi trường quốc tế đóng cửa đúng ngày tựu trường
Trường quốc tế đóng cửa đúng ngày tựu trường là tình huống một cơ sở giáo dục thu học phí, thông báo kế hoạch nhập học, nhưng lại bất ngờ dừng hoạt động ngay trước hoặc trong ngày học sinh đến trường, khiến phụ huynh và học sinh không được giải thích rõ ràng, không có phương án chuyển trường học sinh thay thế và toàn bộ quyền lợi phụ huynh rơi vào trạng thái bị treo. Vụ việc PennSchool tại cơ sở đường Ba Tháng Hai là ví dụ điển hình của một kỳ tựu trường bất ngờ, không phải vì mưa lũ hay dịch bệnh, mà vì cách quản trị thiếu trách nhiệm của nhà trường. Phụ huynh được yêu cầu đưa con đến hội trường một học viện để tham gia hoạt động đầu năm, nhưng khi đến nơi lại thấy cổng trường đóng, ban giám hiệu vắng bóng, thông tin mập mờ, và chỉ có tấm băng rôn thông báo thu hồi ký túc xá. Nỗi hoang mang "không biết con sẽ học ở đâu" không phải là cảm xúc nhất thời, mà là lời cảnh tỉnh cho tất cả gia đình đang đặt niềm tin vào hệ thống trường quốc tế.
Nguyên nhân và trách nhiệm: Hợp đồng mặt bằng không phải là cái cớ
Tấm băng rôn treo trước cổng cơ sở PennSchool cho thấy ký túc xá sinh viên Lào – nơi trường đặt campus – đã được quyết định thu hồi, hai bên đã ký thanh lý hợp đồng, và thời gian gia hạn di dời chỉ đến hết ngày 30.6. Nghĩa là câu chuyện không phải sự cố bất ngờ trong một đêm: ban lãnh đạo có nhiều tháng để chuẩn bị phương án mới, nhưng lại để mọi thứ vỡ ra đúng ngày tựu trường bất ngờ. Thông tin giáo viên chủ nhiệm nói với phụ huynh rằng trường không thể gia hạn thuê mặt bằng chỉ là một mảnh ghép; phần đáng bàn hơn là việc nhà trường thu xong học phí, gửi thông báo nhập học, tổ chức hoạt động đầu năm như bình thường mà không hề công khai rủi ro về cơ sở vật chất. Theo quan điểm người viết, đây là sự xem nhẹ trách nhiệm với hơn 400 học sinh đang theo học tại cơ sở Ba Tháng Hai. Một trường quốc tế đóng cửa như vậy cho thấy khoảng trống giám sát trong việc cấp phép và theo dõi hoạt động các cơ sở giáo dục ngoài công lập.
Quyền lợi phụ huynh: Hoàn phí, minh bạch thông tin và chỗ học cho con
Khi trường quốc tế đóng cửa, quyền lợi phụ huynh xoay quanh ba điểm: tiền đã đóng, thông tin phải rõ ràng, và quyền chọn nơi học mới cho con. Vụ PennSchool cho thấy phụ huynh đã đóng học phí cho 60 lớp từ khối 1 đến 7, có trường hợp hai con chuẩn bị vào lớp 4 và 6 đã nộp số tiền lớn nhưng sáng nhập học lại thấy cổng trường đóng. Một phụ huynh nói thẳng: "Năm học mới sắp bắt đầu. Nếu trường đóng cửa, con tôi sẽ học ở đâu?". Về nguyên tắc, khi dịch vụ giáo dục không được cung cấp như đã cam kết, phụ huynh có quyền yêu cầu hoàn phí hoặc chuyển toàn bộ khoản tiền sang cơ sở khác sau khi có thông tin minh bạch về phương án tiếp tục hoạt động. Chính quyền phường Hòa Hưng đã yêu cầu nhà trường báo cáo, đồng thời khẳng định sẽ bảo đảm học sinh có chỗ học, tùy lựa chọn của phụ huynh và thỏa thuận với nhà trường. Tuy nhiên, nếu phụ huynh không kiên quyết đòi hỏi, rất dễ bị cuốn vào những lời hứa miệng và kế hoạch mơ hồ.
Giải pháp trước mắt: Cách chuyển trường học sinh và ổn định năm học
Điều đáng lo nhất với các gia đình PennSchool không chỉ là tiền, mà là việc chuyển trường học sinh giữa năm học. Hơn 400 em đang đứng trước nguy cơ gián đoạn chương trình Mỹ mà mình theo học từ tiền tiểu học đến lớp 12. Trong bối cảnh đó, ba hướng xử lý thực tế là: một, chuyển sang cơ sở còn lại của hệ thống PennSchool trên đường Trần Bình Trọng – nơi được giới thiệu có thể tiếp nhận khoảng 400 học sinh; hai, xin học tại các trường quốc tế khác, chấp nhận điều chỉnh chương trình; ba, về lại hệ thống trường Việt Nam nếu gia đình không còn niềm tin vào trường quốc tế. Ở bất kỳ lựa chọn nào, phụ huynh cần yêu cầu nhà trường cấp đầy đủ học bạ, bảng điểm, xác nhận chương trình đã học để tránh con bị mất lớp, mất tín chỉ. Khi chính quyền phường khẳng định sẽ hỗ trợ bố trí chỗ học dựa trên lựa chọn phụ huynh, đó là cơ hội để các gia đình chủ động đề xuất phương án phù hợp, thay vì chờ quyết định một chiều từ nhà trường.
Bài học dài hạn: Đừng giao trọn niềm tin cho lời quảng cáo trường quốc tế
PennSchool thành lập từ năm 2020, mang hình ảnh hệ thống trường quốc tế giảng dạy chương trình Mỹ từ mầm non đến lớp 12. Với nhiều gia đình, đó là lựa chọn thể hiện kỳ vọng lớn về tương lai con. Nhưng việc trường quốc tế đóng cửa ngay ngày tựu trường bất ngờ là lời nhắc rằng niềm tin không thể chỉ dựa vào brochure đẹp và các buổi tư vấn tuyển sinh. Phụ huynh cần đọc kỹ hợp đồng, đặc biệt các điều khoản về di dời cơ sở, tạm ngưng hoạt động, hoàn phí; cần hỏi thẳng về việc trường có sở hữu mặt bằng hay chỉ thuê, thời hạn thuê bao lâu. Đừng ngại yêu cầu nhà trường công khai giấy phép, báo cáo kiểm định, thông tin tài chính cơ bản. Nếu phụ huynh chủ động và đoàn kết, câu chuyện PennSchool sẽ không dừng lại ở cụm từ "trường quốc tế đóng cửa", mà trở thành áp lực buộc hệ thống giáo dục ngoài công lập phải minh bạch hơn, tôn trọng quyền lợi phụ huynh hơn, và đặt lợi ích học sinh lên trên bài toán kinh doanh.
