Đối thoại chiến lược: từ khuôn khổ chính trị đến trục hợp tác công nghệ
Đối thoại Chiến lược Việt Nam - Singapore lần thứ nhất là cơ chế trao đổi cấp cao giữa hai đảng cầm quyền, tập trung vào định hướng dài hạn cho hợp tác công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực, nhằm biến mức độ tin cậy chính trị thành các chương trình, dự án hợp tác cụ thể có giá trị gia tăng cao cho cả hai bên. Chuyến thăm chính thức Singapore và đồng chủ trì Đối thoại Chiến lược Việt Nam - Singapore lần thứ nhất của Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và Đoàn đại biểu cấp cao Đảng Cộng sản Việt Nam diễn ra từ ngày 24-25.8 và đã kết thúc với đánh giá “thành công rất tốt đẹp” từ Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung. Điều đáng chú ý không phải là nghi thức ngoại giao, mà là lựa chọn tập trung vào hợp tác công nghệ Việt Nam Singapore như một trụ cột mới, đưa khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện ra khỏi phạm vi tuyên bố và bước vào vùng hành động có mục tiêu rõ ràng.
Cụ thể hóa hợp tác công nghệ: từ AI, bán dẫn đến kinh tế dữ liệu
Đối thoại chiến lược đầu tiên không dừng ở khẩu hiệu, mà gắn với những lĩnh vực công nghệ rất cụ thể: kinh tế dữ liệu, bán dẫn, công nghệ sinh học, Chính phủ số, y tế số, trí tuệ nhân tạo (AI) và mở rộng trên nền các khu công nghiệp VSIP. Theo định hướng được hai bên chia sẻ, hợp tác công nghệ Việt Nam Singapore phải từng bước chuyển sang các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ, tri thức và giá trị gia tăng cao, phù hợp nhu cầu phát triển mới của Việt Nam và tận dụng thế mạnh về công nghệ, tài chính và quản trị của Singapore. Ở góc độ chiến lược, việc đặt AI, chuyển đổi số, kinh tế số, công nghệ bán dẫn, trung tâm dữ liệu, kinh tế xanh, năng lượng sạch và tài chính xanh vào nhóm ưu tiên cho giai đoạn mới cho thấy hai nước đang cùng nhìn nhận đây là cấu phần cốt lõi của tăng trưởng bền vững, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào mô hình gia công truyền thống.
Đào tạo nhân lực công nghệ: thỏa thuận 2027–2029 và mô hình “Ba nhà”
Nếu hợp tác công nghệ là động cơ, thì đào tạo nhân lực công nghệ là nhiên liệu quyết định tốc độ. Ngay tại kỳ họp đầu tiên, hai bên đã thống nhất Thỏa thuận hợp tác đào tạo cán bộ giai đoạn 2027–2029 và Tuyên bố chung về kết nối chiến lược công nghệ, đặt nhân lực và kết nối công nghệ vào trung tâm của đối thoại chiến lược. Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh yêu cầu xây dựng kế hoạch triển khai sớm, hiệu quả những nội dung đã thống nhất về đào tạo cán bộ trong giai đoạn này. Đồng thời, phía Singapore tán thành việc đẩy mạnh kết nối khoa học – công nghệ thông qua mô hình hợp tác mới “Ba nhà của hai nước”, với nhà nước, doanh nghiệp và viện nghiên cứu cùng tham gia đồng nghiên cứu, đồng phát triển, đồng sản xuất và cùng thu hút đầu tư công nghiệp, công nghệ cao thế hệ mới. Đây là cách tiếp cận đáng giá: không thể tạo đột phá trong đổi mới sáng tạo nếu nhân lực không được đào tạo trong môi trường gắn chặt với sản xuất và thị trường.
Tin cậy chính trị cao, đòi hỏi kết quả công nghệ rõ ràng
Quan hệ hai nước được thiết lập Đối tác Chiến lược từ năm 2013 và nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện năm 2025, phản ánh mức độ tin cậy chính trị và tầm nhìn chung về hợp tác lâu dài. Nhưng tin cậy cao tự thân không tạo ra giá trị kinh tế mới nếu không gắn với kết quả cụ thể. Chính vì vậy, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh nhiệm vụ quan trọng hiện nay là chuyển hóa tin cậy chính trị và các thỏa thuận cấp cao thành chương trình, dự án và kết quả hợp tác rõ ràng, trong đó hợp tác công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao được coi là các bước đột phá. Đây là thông điệp mang tính yêu cầu: các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp hai nước phải chủ động “hành động” – đúng tinh thần biến ý chí thành hành động, quyết sách thành kết quả – nếu không, đối thoại chiến lược sẽ chỉ là một khung đẹp nhưng rỗng nội dung.
Từ đối thoại đến hành động: những bước tiếp theo cần được thúc đẩy
Việc nhất trí tổ chức kỳ họp lần thứ hai Đối thoại chiến lược tại Việt Nam trong năm 2027 tạo ra một mốc thời gian rõ ràng để kiểm chứng mức độ biến chuyển từ đối thoại sang hành động. Trong giai đoạn tới, nếu các kế hoạch đào tạo nhân lực công nghệ 2027–2029 được triển khai nghiêm túc, mô hình kết nối nhà nước – doanh nghiệp – viện nghiên cứu được áp dụng bài bản trong các lĩnh vực như kinh tế dữ liệu, bán dẫn, AI, Chính phủ số và y tế số, thì đối thoại chiến lược sẽ trở thành công cụ định hình một trục hợp tác công nghệ Việt Nam Singapore mang tính lâu dài. Ngược lại, nếu các bên chậm biến thỏa thuận thành dự án, cơ hội đón làn sóng công nghệ cao thế hệ mới sẽ trôi qua. Kết luận hiển nhiên là: đối thoại chiến lược chỉ thực sự có ý nghĩa khi được dùng như một cam kết tự ràng buộc vào kết quả, chứ không phải một diễn đàn để lặp lại những khẳng định về thiện chí hợp tác.
