Cầu dây văng Cần Giờ: dự án hạ tầng giao thông đắt giá và định nghĩa lại kết nối
Dự án cầu dây văng Cần Giờ là một dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn, được chia thành hai hợp phần với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 13.201 tỷ đồng, trong đó phần cầu và đường dẫn được thực hiện theo hợp đồng BT và phần bồi thường, giải phóng mặt bằng do ngân sách TP. HCM đảm nhận, nhằm thay thế phà Bình Khánh và phá thế “qua sông lụy phà” tại khu vực ven biển giàu tiềm năng này.
Trọng tâm hiện nay của dự án không còn là câu chuyện có làm hay không, mà là làm thế nào để phương án tài chính đủ chặt chẽ để được thẩm định dự án, đồng thời vẫn hấp dẫn nhà đầu tư tư nhân. Phần xây dựng cầu được tính toán với tổng mức đầu tư khoảng 10.668 tỷ đồng, bao gồm lãi vay trong thời gian thi công. Đây là phép thử quan trọng cho mô hình đối tác công tư khi thành phố giàu nhất cả nước phải cân bằng giữa khả năng chi trả ngân sách và kỳ vọng lợi nhuận của doanh nghiệp.
Vì sao phương án tài chính phải làm lại trước khi thẩm định dự án?
Công ty CP Masterise Hạ tầng Cần Giờ, nhà đầu tư dự án thành phần 2 xây dựng cầu Cần Giờ theo hình thức PPP – hợp đồng BT, đã hoàn tất hồ sơ thiết kế kỹ thuật trên cơ sở góp ý của Sở Xây dựng TP. HCM. Tuy nhiên, tại cuộc họp ngày 14/8, Hội đồng thẩm định yêu cầu chỉnh sửa phương án tài chính theo hướng giao đất thanh toán cho nhà đầu tư thành nhiều đợt, chứ không giao một lần như đề xuất ban đầu.
Nhà đầu tư lập luận rằng giao đất một lần giúp huy động vốn hiệu quả, tạo chuỗi dự án hạ tầng đồng bộ, trong khi cơ quan thẩm định muốn kiểm soát rủi ro và tiến độ bằng cơ chế chia đợt. Sự chênh lệch lợi ích này buộc hai bên phải “gặp nhau ở giữa” trên giấy tờ tài chính trước khi bất kỳ mũi cọc nào được đóng xuống sông Soài Rạp. Masterise Hạ tầng Cần Giờ hiện đang hoàn thiện lại báo cáo nghiên cứu khả thi và dự kiến trình thẩm định lại trong tháng 9/2026.
Tiến độ: chạy đua ký hợp đồng BT và bàn giao mặt bằng
Trong khi phương án tài chính còn phải chỉnh sửa, tiến độ hành chính của dự án vẫn bị đẩy tới giới hạn. Thành phố đã yêu cầu đàm phán và ký kết hợp đồng dự án từ ngày 4/8 và hoàn tất chậm nhất vào ngày 15/9, đồng thời lên kế hoạch bàn giao một phần đất công và mặt nước từ cuối tháng 8 để nhà đầu tư chuẩn bị thi công. Đây là lịch trình dày đặc với giả định rằng hồ sơ được thẩm định lại suôn sẻ trong tháng 9.
Song song, công tác giải phóng mặt bằng được yêu cầu hoàn thành trước ngày 31/12/2026. Thực tế, bất kỳ chậm trễ nào trong thẩm định dự án, ký hợp đồng hay giao đất cũng sẽ đẩy lùi mốc thời gian này. Khi nhà đầu tư cam kết tự thu xếp khoảng 92% tổng vốn, còn phần Nhà nước thanh toán bằng quỹ đất, việc kéo dài quy trình không chỉ đội chi phí vốn mà còn bào mòn niềm tin của thị trường vào mô hình BT. Nói cách khác, mỗi tháng chậm xử lý giấy tờ có thể đánh đổi bằng nhiều năm ùn tắc “lụy phà” của người dân Cần Giờ.
Từ phà Bình Khánh đến cầu dây văng: lợi ích thực sự cho người dân là gì?
Hiện nay, Cần Giờ kết nối với nội đô TP. HCM chủ yếu qua phà Bình Khánh; vào giờ cao điểm, lễ, Tết, tuyến phà thường xuyên quá tải, trở thành điểm nghẽn giao thông kéo dài. Cầu Cần Giờ dài khoảng 7,3 km, với cầu chính gần 3 km, đường dẫn hơn 3,3 km và các cầu nhỏ vượt sông, rạch phụ, được thiết kế 6 làn xe với vận tốc 80 km/h. Khi hoàn thành, tuyến đường bộ mới được kỳ vọng thay thế phà Bình Khánh, rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm thành phố đến Cần Giờ còn khoảng 40–50 phút và tạo thuận lợi cho giao thương, du lịch, thu hút đầu tư.
Hơn thế, cầu dây văng Cần Giờ còn là mắt xích trong chiến lược mở không gian phát triển của thành phố về phía biển, gắn với các dự án đô thị biển đang nghiên cứu. Nếu phương án tài chính bị thiết kế theo hướng an toàn quá mức, hạ tầng có nguy cơ chậm lại so với nhịp phát triển bất động sản, khiến người dân tiếp tục chịu cảnh ùn tắc, trong khi đất đai tăng giá trước khi dịch vụ công tương xứng xuất hiện.
Vành đai 3 và cầu Nhơn Trạch: bức tranh điều chỉnh đầu tư rộng hơn
Câu chuyện điều chỉnh đầu tư không chỉ diễn ra với cầu Cần Giờ. Bộ Xây dựng vừa phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án thành phần 1A, thuộc đoạn Tân Vạn – Nhơn Trạch, giai đoạn 1 của đường Vành đai 3 TP. HCM. Tuyến được nâng tiêu chuẩn từ đường cấp III đồng bằng, vận tốc 80 km/h lên đường cao tốc 4 làn xe, vận tốc thiết kế 100 km/h. Tổng mức đầu tư sơ bộ tăng từ khoảng 6.955,65 tỷ đồng lên 8.912,77 tỷ đồng, tương đương tăng gần 1.957 tỷ đồng.
Trên tuyến này, cầu Nhơn Trạch dài khoảng 2,6 km vượt sông Đồng Nai tạo thêm một hướng kết nối trực tiếp giữa TP. HCM và Đồng Nai. Một phần công trình đã hoàn thành, đưa vào khai thác từ ngày 19/8 và hiện đang trong giai đoạn quyết toán. Khi hoàn thiện theo tiêu chuẩn cao tốc, Dự án thành phần 1A được kỳ vọng nâng năng lực thông hành, giảm áp lực lên các tuyến hiện hữu và hỗ trợ kết nối các khu đô thị, công nghiệp, logistics trong vùng. Sự nâng cấp này cho thấy tư duy mới: chấp nhận tăng vốn để tránh lặp lại kịch bản “đường chưa xong đã quá tải”.
Kết luận: điều chỉnh tài chính là cần thiết, nhưng chậm trễ sẽ đánh đổi bằng tăng chi phí xã hội
Cả hai dự án – cầu dây văng Cần Giờ và đoạn Vành đai 3 qua Nhơn Trạch – đều là các dự án hạ tầng giao thông chiến lược nối những địa phương giàu nhất cả nước. Việc điều chỉnh đầu tư, từ tiêu chuẩn kỹ thuật đến phương án tài chính, là bước đi đúng để tránh “làm rồi lại nâng cấp”, gây lãng phí nguồn lực. Tuy nhiên, mỗi lần kéo dài thẩm định dự án, thương lượng hợp đồng hay tranh luận cách giao đất là thêm một lần người dân phải chấp nhận kẹt phà, kẹt xe, doanh nghiệp phải chịu chi phí logistics cao.
Bài toán đặt ra không phải giảm bớt yêu cầu với nhà đầu tư, mà là rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, nhất quán quan điểm trong suốt vòng đời dự án. Nếu thành phố muốn phá thế “qua sông lụy phà” và giữ vai trò đầu tàu kinh tế, thì tiến độ phê duyệt phương án tài chính phải nhanh gần bằng tốc độ tăng nhu cầu đi lại. Ngược lại, bất kỳ sự lưỡng lự nào ở bàn giấy sẽ được trả giá bằng những hàng dài xe chờ trên bến phà Bình Khánh.
