Ít mã hơn không có nghĩa ít lựa chọn hơn
Tuyển sinh đại học là quá trình các trường sử dụng một hoặc nhiều tiêu chí đã công bố để đánh giá hồ sơ và xác định thí sinh đủ điều kiện vào chương trình đào tạo. Trong kỳ tuyển sinh đại học 2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố danh mục gồm 11 phương thức, giảm từ 19 phương thức trước đó. Việc chuẩn hóa này có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 theo Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT. Đây là thay đổi đáng chú ý, nhưng không nên hiểu rằng cơ hội xét tuyển đại học bị thu hẹp tương ứng: phần lớn điều chỉnh là sắp xếp, mã hóa và gộp những cách tuyển sinh có bản chất gần nhau. Các hình thức quen thuộc như dùng điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ, xét tuyển thẳng và kết quả kỳ thi riêng vẫn còn. Điều thí sinh cần quan tâm không chỉ là số mã, mà là tiêu chí thực tế mỗi trường áp dụng.
Lý do cần chuẩn hóa không chỉ nằm ở việc danh mục cũ có nhiều cách gọi. Chênh lệch khi quy đổi điểm giữa các phương thức cũng đặt ra câu hỏi về tính công bằng giữa những người cùng đăng ký một chương trình. Trong giai đoạn 2022–2026, hơn 40% chương trình sử dụng từ hai phương thức trở lên có biên độ điểm chênh lệch từ 3 điểm trở lên. Con số này cho thấy việc đặt các phương thức trong khuôn khổ rõ hơn là cần thiết; tuy vậy, mã hóa thống nhất tự nó chưa bảo đảm thí sinh hiểu đúng cách một trường tính điểm.

Mã kết hợp cần được đọc cùng công thức tuyển sinh
Điểm cần chú ý nhất là mã 600, phương thức kết hợp. Nhiều cách tuyển sinh từng được mô tả thành những phương thức riêng—chẳng hạn phối hợp điểm thi tốt nghiệp với chứng chỉ ngoại ngữ, học bạ với kết quả đánh giá năng lực, hoặc điểm thi với phỏng vấn—nay được xếp chung vào nhóm này. Nhưng cùng mang mã 600 không có nghĩa các trường dùng chung một công thức. Cơ sở đào tạo quy định các hợp phần, trọng số và điều kiện tham gia, đồng thời phải bảo đảm thí sinh có cùng điều kiện xét tuyển. Vì vậy, nhìn thấy mã phương thức thôi chưa đủ để biết chứng chỉ hay kết quả thi nào có giá trị với hồ sơ của mình.
Thí sinh nên đọc đề án tuyển sinh của từng ngành để xác định trường kết hợp những tiêu chí nào, mỗi tiêu chí chiếm tỷ trọng bao nhiêu và cách tính điểm ra sao. Có chứng chỉ quốc tế cũng không mặc nhiên tạo lợi thế: mã 500 dành cho việc sử dụng chứng chỉ quốc tế đủ điều kiện như một phương thức; còn khi chứng chỉ là một thành phần của phương thức kết hợp, giá trị của nó tùy thuộc công thức và trọng số trường công bố. Tương tự, kết quả các kỳ thi riêng được chia thành ba nhóm: kỳ thi chung của các cơ sở đào tạo (401), kỳ thi do một cơ sở đào tạo tổ chức (402) và kỳ thi độc lập (403). Hãy kiểm tra trường mục tiêu có chấp nhận đúng kết quả mình dự định sử dụng hay không.
Giới hạn ba phương thức khiến việc chọn ngành càng quan trọng
Từ năm 2027, mỗi chương trình hoặc hình thức đào tạo được áp dụng tối đa ba phương thức; mỗi cơ sở đào tạo có thể sử dụng tối đa năm phương thức. Từ năm 2028, giới hạn ở cấp chương trình giảm còn hai phương thức. Các mức trần này không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển. Với thí sinh, hệ quả thiết thực là không nên dựa vào suy đoán rằng ngành mình thích sẽ có thật nhiều đường xét tuyển. Trường phải lựa chọn phương án phù hợp với chương trình, còn người dự tuyển cần xác minh phương thức thực sự được áp dụng cho ngành cụ thể.
Kế hoạch hiệu quả nên bắt đầu từ chọn ngành đại học, không phải sưu tầm thật nhiều kỳ thi hay chứng chỉ. Trước tiên, đối chiếu năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp để khoanh vùng ngành; tiếp đó, chọn trường và đọc quy định tuyển sinh của từng nơi. Khi rà soát, hãy ghi lại ba điều: mã phương thức, điều kiện đăng ký và cách tính điểm. Cách làm này giúp tránh đầu tư thời gian vào một kỳ thi không được trường chấp nhận hoặc một chứng chỉ không có trọng số đáng kể trong công thức xét tuyển. Thay vì chuẩn bị dàn trải, hãy tập trung củng cố kiến thức và hoàn thành đúng những điều kiện cần cho các lựa chọn phù hợp.
Kết luận: rà soát đề án, đừng chỉ đếm phương thức
Việc giảm danh mục từ 19 xuống 11 phương thức làm hệ thống gọn và rõ mã hơn, nhưng không xóa khác biệt giữa cách từng trường tuyển sinh. Mã 600 càng cho thấy một nhãn chung có thể bao hàm nhiều công thức khác nhau; giới hạn số phương thức cũng khiến thông tin riêng của từng chương trình trở nên quan trọng hơn. Thí sinh nên dùng danh mục mới như bản đồ ban đầu, rồi kiểm tra đề án tuyển sinh chính thức của ngành và trường mình quan tâm trước khi quyết định ôn tập hay đăng ký kỳ thi. Kết luận thực tế rất rõ: chọn ngành phù hợp trước, xác minh điều kiện và trọng số sau, rồi mới chốt hướng chuẩn bị. Chủ động đọc đúng quy định sẽ hữu ích hơn chạy theo mọi phương thức đang được nhắc đến.






