Một đề xuất dự thảo, nhưng tác động đã bắt đầu
Đề xuất hai môn thi lớp 10 là phương án trong dự thảo tuyển sinh đầu cấp của Bộ Giáo dục và Đào tạo, theo đó địa phương tổ chức thi sẽ dùng Toán và Ngữ văn làm các môn chung; đây chưa phải quy định đã được áp dụng. Dự thảo được đưa ra lấy ý kiến với ba phương thức tuyển sinh: xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp cả hai. Thời gian lấy ý kiến khép lại ngày 2-11, nhưng phương án chính thức vẫn đang chờ quyết định của Bộ. Điều đáng chú ý là phản ứng của các gia đình đã đến trước quyết định cuối cùng. Với học sinh lớp 9, khả năng không thi tiếng Anh đủ để cha mẹ tính lại lịch học, thời gian và mức độ ưu tiên cho từng môn. Sự chuyển hướng này dễ hiểu, nhưng cũng cho thấy một dự thảo chưa chốt có thể nhanh chóng định hình cách gia đình nhìn nhận việc học.
Lịch học thêm đổi theo phép tính tuyển sinh
Khi kỳ thi được dự kiến giảm từ ba môn xuống hai, nhiều phụ huynh xem lại lịch học thêm để dồn sức cho Toán và Ngữ văn. Một số gia đình tạm dừng lớp, gia sư hoặc chương trình luyện đề tiếng Anh, dù vẫn thừa nhận đây là môn học cần thiết về lâu dài. Chị Lê Thu Hương, phụ huynh ở phường Cửa Nam, chuyển từ hai buổi tiếng Anh mỗi tuần sang thêm một buổi Ngữ văn; gia đình vẫn giữ hai buổi Toán. Đây không chỉ là thay đổi thời khóa biểu: nó phản ánh áp lực cạnh tranh vào trường công lập và cách phụ huynh phải phân bổ nguồn lực hữu hạn. Nhưng quyết định ngừng một môn trước khi phương án tuyển sinh được chốt cũng có rủi ro. Nếu học sinh chỉ bám sát các môn dự kiến thi, các em có thể mất nhịp ở những môn vẫn quan trọng cho nền tảng học tập.
Giảm áp lực không đồng nghĩa với học lệch
Mục tiêu của đề xuất không chỉ là rút bớt nội dung ôn thi lớp 10. Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu định hướng giảm áp lực thi cử, hạn chế việc học sinh chỉ tập trung vào môn được chọn thi và tạo thêm thời gian phát triển năng lực ở nhiều lĩnh vực. Số học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở được vào lớp 10 đã tăng từ khoảng 75% lên hơn 80% trong một năm qua, một bối cảnh khiến việc cân nhắc các phương thức tuyển sinh linh hoạt càng đáng chú ý. Tuy vậy, giảm số môn thi chỉ có ý nghĩa nếu thời gian được giải phóng dành cho học tập cân bằng, hoạt động trải nghiệm và rèn luyện thể chất, thay vì chuyển hết sang luyện sâu hai môn còn lại. Các trường vẫn duy trì chương trình đầy đủ; phụ huynh cũng có lý do để khuyến khích con học chắc kiến thức trên lớp trước khi tăng giờ ôn luyện.
Gia đình nên giữ kế hoạch linh hoạt
Trong lúc chờ quyết định tuyển sinh, lựa chọn hợp lý hơn là củng cố Toán và Ngữ văn nhưng không bỏ bê các môn khác. Phụ huynh có thể ưu tiên việc nghe giảng, hoàn thành bài tập và rà soát phần kiến thức còn yếu; cách này giúp học sinh chuẩn bị cho nhiều khả năng mà không đẩy lịch học thêm thành một cuộc chạy đua mới. Việc sớm công bố phương án tuyển sinh sẽ giúp nhà trường, giáo viên và gia đình định hướng hỗ trợ học sinh rõ ràng hơn. Một chủ trung tâm tiếng Anh cho biết, nếu Hà Nội chốt thi hai môn sau khi học sinh hoàn thành kiểm tra học kỳ I, trung tâm dự kiến mở lại các lớp dành cho học sinh THPT ôn thi tốt nghiệp từ tháng 12-2026. Chi tiết ấy nhắc phụ huynh rằng thay đổi môn thi có thể kéo theo những điều chỉnh rộng hơn, nhưng hiện vẫn là kịch bản có điều kiện. Kết luận cần giữ vững: hai môn thi lớp 10 mới là đề xuất, vì thế kế hoạch học nên có trọng tâm mà vẫn đủ linh hoạt.
