Làng nghề số hóa: khi xưởng mộc trở thành sân khấu trực tuyến
Làng nghề số hóa là quá trình các cơ sở thủ công truyền thống đưa sản phẩm, câu chuyện nghề và hoạt động bán hàng lên không gian mạng, sử dụng các nền tảng số như mạng xã hội, livestream và thương mại điện tử để tiếp cận khách hàng vượt khỏi phạm vi chợ phiên, cửa hàng hay địa giới hành chính quen thuộc. Ở xã Tam Hưng, bước chuyển này không phải chuyện “cho có”, mà đang làm thay đổi cách người thợ điêu khắc gỗ nghĩ về thị trường. Thay vì chỉ trông vào khách vãng lai hay hội chợ, họ dùng Facebook, YouTube, TikTok để giới thiệu sản phẩm trực tiếp tới khách hàng ở nhiều nơi, mở rộng đầu ra và tạo thêm động lực để nghề truyền thống thích ứng với nhịp sống hiện đại. Quan trọng hơn, người thợ thoát khỏi vai trò ẩn mình phía sau sản phẩm, trở thành nhân vật trung tâm trong chính câu chuyện làng nghề.
Livestream từ Dư Dụ: xưởng điêu khắc biến thành phòng trưng bày số
Một ngày trung tuần tháng 8, xã Tam Hưng tổ chức phiên livestream giới thiệu, quảng bá sản phẩm làng nghề tại Cơ sở sản xuất điêu khắc thủ công mỹ nghệ Nga Khánh ở thôn Dư Dụ. Đây là hình ảnh cô đọng nhất cho cách nội thất mộc TikTok và các nền tảng số khác đang thay vai những gian hàng truyền thống. Ngay trong không gian sản xuất, những bức tượng gỗ, đồ thủ công mỹ nghệ được giới thiệu trực tiếp; người xem theo dõi từng công đoạn từ chọn gỗ, tạo hình, chạm khắc đến hoàn thiện. Thay vì xếp sản phẩm lên kệ rồi chờ khách đến xem, làng nghề chủ động “mang xưởng” tới tay người dùng. Câu chuyện nghề được kể bằng hình ảnh sống động, giúp công chúng không chỉ nhìn thấy thành phẩm mà còn cảm nhận được “cái hồn” của từng đường chạm, thay đổi hẳn cách tiếp cận thủ công truyền thống online.
Khách mua được gì khi chợ dời lên mạng?
Từ góc độ người tiêu dùng, những “phiên chợ số” đang phá vỡ thói quen phải đến tận nơi mới xem được hàng. Livestream quảng bá sản phẩm trên không gian số mở ra một cách tiếp cận mới trong quảng bá và tiêu thụ sản phẩm làng nghề. Thay vì phải đến cửa hàng, điểm bán hay hội chợ, khách có thể tìm hiểu sản phẩm ngay trên nền tảng số thông qua hình ảnh, lời giới thiệu và tương tác trực tiếp. Họ vừa quan sát sản phẩm trong thời gian thực, vừa đặt câu hỏi, trao đổi và tìm hiểu thông tin trước khi quyết định mua. Đây là trải nghiệm mà một gian hàng chật hẹp giữa hội chợ khó đáp ứng. Nói cách khác, bán hàng không gian số không chỉ là thêm một kênh bán, mà là thêm một trải nghiệm mua – ở đó, khoảng cách giữa xưởng và phòng khách được rút ngắn bằng một màn hình điện thoại.
Từ Tam Hưng đến các làng rèn, thêu: tiếp thị kỹ thuật số không còn là chuyện riêng của giới trẻ
Điều đáng chú ý là Tam Hưng không phải “đơn độc” trong hành trình đưa thủ công truyền thống online. Nhiều địa phương có làng nghề trên địa bàn Hà Nội như nghề rèn Đa Sỹ (phường Kiến Hưng), nghề thêu Đông Cứu (xã Thượng Phúc)… cũng đang khai thác không gian số để kể câu chuyện về sản phẩm, người thợ và văn hóa làng nghề, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng. Để những buổi livestream không biến thành màn “quảng cáo đọc chép”, chính quyền xã Tam Hưng tổ chức các chương trình tập huấn, hướng dẫn chủ cơ sở sử dụng nền tảng số, xây dựng nội dung giới thiệu sản phẩm, bán hàng trực tuyến và thực hiện livestream. Đây là tiếp thị kỹ thuật số theo nghĩa gần gũi nhất: người thợ học cách nói chuyện với khách qua màn hình, dùng câu chuyện đời nghề thay vì khẩu hiệu khô khan để chinh phục người xem.
Chiến lược số dài hơi: vượt ràng buộc chợ phiên, mở hướng mới cho kinh tế địa phương
Điểm then chốt là chuyển đổi số ở Tam Hưng không dừng ở vài buổi quay phát cho có phong trào. Phát triển thương mại điện tử được xác định là nội dung quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số của địa phương, nhất là khi các nền tảng số đang tác động sâu rộng đến sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Thực hiện Quyết định số 1131/QĐ-UBND về Đề án Cải cách hành chính và chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030 cùng Kế hoạch số 128/KH-UBND về phát triển thương mại điện tử, Tam Hưng đặt mục tiêu đưa thương mại điện tử trở thành kênh hỗ trợ thiết thực cho sản xuất, kinh doanh. Khi người dân có thêm kỹ năng và công cụ để tham gia hệ sinh thái này, sản phẩm thế mạnh của địa phương có thêm cơ hội vượt khỏi giới hạn thị trường truyền thống, tiếp cận rộng hơn với người tiêu dùng. Nếu được duy trì và nhân rộng, những “phiên chợ số” sẽ góp phần tạo thêm sức sống cho làng nghề, nâng giá trị sản phẩm và mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế địa phương.
