Khi 4 tuyến cáp quang biển Việt Nam cùng gãy nhịp
Sự cố đồng thời trên bốn tuyến cáp quang biển Việt Nam là tình huống hạ tầng quốc tế bị giảm khoảng 30% tổng dung lượng kết nối, khiến việc truy cập các dịch vụ trực tuyến đặt máy chủ ở nước ngoài chậm, gián đoạn cục bộ và làm lộ rõ mức độ phụ thuộc quá lớn vào các tuyến cáp ngầm dưới biển hiện nay.
Vấn đề không chỉ là người dùng tải video lâu hơn, mà là dấu hiệu cảnh báo hạ tầng số đang chạy hết biên dự phòng. Theo thông tin từ các đơn vị quản lý cáp biển quốc tế, ngày 25/8/2026, hai hệ thống cáp quy mô lớn SJC2 và AAE-1 gần như cùng lúc gặp sự cố trên các phân đoạn S4 hướng Chung Hom Kok và S1.H2. Cùng thời điểm, tuyến AAG đang lỗi chưa khắc phục xong và tuyến Liên Á (IA) tiếp tục ghi nhận gián đoạn. Nói cách khác, 4 trong 8 tuyến cáp quang biển kết nối Việt Nam đi quốc tế bị ảnh hưởng, kéo tụt khoảng 30% lưu lượng Internet từ Việt Nam ra thế giới.
Internet Việt Nam bị ảnh hưởng ra sao dưới góc nhìn người dùng?
Ở cấp độ trải nghiệm, sự cố Internet quốc tế lần này không làm kết nối mạng sập hoàn toàn, nhưng đủ để người dùng cảm nhận rõ độ ì khi đi ra ngoài biên giới số. Các trang web, ứng dụng, nền tảng mạng xã hội, dịch vụ xem video trực tuyến hay trò chơi điện tử có máy chủ đặt tại nước ngoài đồng loạt có nguy cơ chậm và gián đoạn cục bộ trong khung giờ cao điểm.
Ngược lại, các dịch vụ đặt máy chủ trong nước gần như không bị ảnh hưởng, vì lưu lượng chủ yếu chạy trên hạ tầng nội địa. Điều này cho thấy hai thực tế: thứ nhất, người dùng ngày càng phụ thuộc vào dịch vụ xuyên biên giới; thứ hai, cáp quang biển Việt Nam đang gánh phần lớn lưu lượng quốc tế, nên chỉ một vài tuyến gặp lỗi là tác động lập tức tới trải nghiệm hàng ngày. Khi 4 tuyến cáp quang biển cùng trục trặc, mọi nỗ lực tối ưu của nhà mạng chỉ giúp hạn chế, chứ không thể xóa hẳn cảm giác chậm, lag khi “ra nước ngoài”.
Vì sao sự cố lặp lại và áp lực đang dồn lên hạ tầng
Điểm đáng lo không chỉ là sự cố lần này, mà là tần suất. Từ năm 2022 đến nay đã ghi nhận gần 40 sự cố trên các tuyến cáp quang biển khu vực châu Á. Cáp biển vốn là “huyết mạch” kết nối, nhưng lại nằm trong môi trường tự nhiên phức tạp, giao cắt với hoạt động hàng hải dày đặc, nên rủi ro là điều gần như chắc chắn.
Hiện Việt Nam sử dụng 8 tuyến cáp quang biển và nhiều tuyến cáp trên đất liền, kết nối Internet toàn cầu chủ yếu qua AAG, APG, SMW-3, IA, AAE-1, TVH cùng hai tuyến mới là ADC và SJC2. Tuyến TVH đã cũ, dung lượng thấp; ADC và SJC2 được kỳ vọng bổ sung dung lượng lớn cho hạ tầng số quốc gia. Thế nhưng, khi ngay cả SJC2 – tuyến thế hệ mới với dung lượng thiết kế 126 Tbps – cũng gặp sự cố, chúng ta phải chấp nhận một thực tế: mọi tuyến cáp ngầm đều có khả năng trục trặc, nên không thể tiếp tục thiết kế hạ tầng theo kiểu “đặt hết trứng vào đáy biển”.
Nhà mạng đang xử lý thế nào và khi nào Internet quốc tế ổn định lại?
Về kỹ thuật, các nhà cung cấp dịch vụ Internet đã nhanh chóng kích hoạt kịch bản ứng phó. Họ cân tải, điều tiết lưu lượng sang các hướng cáp quang biển còn hoạt động và các tuyến cáp trên đất liền, nhờ vậy dù chất lượng truy cập dịch vụ quốc tế bị ảnh hưởng trong giờ cao điểm, mạng lưới vẫn giữ được trạng thái ổn định tổng thể. Đây là minh chứng cho việc duy trì tỷ lệ dung lượng dự phòng cao không phải “chi phí thừa”, mà là điều kiện sống còn.
Về thời gian khôi phục, tuyến IA dự kiến sẽ được đối tác quốc tế bắt đầu sửa chữa vào đầu tháng 9, trong khi ba tuyến SJC2, AAE-1 và AAG hiện chưa có lịch trình khắc phục cụ thể. Điều này đồng nghĩa người dùng khó có thể kỳ vọng Internet quốc tế sẽ “mượt như cũ” chỉ sau vài ngày. Đợt sự cố diện rộng hiện nay đặt ra yêu cầu cấp bách phải nâng cao năng lực dự phòng hạ tầng số và đẩy nhanh các tuyến kết nối mới để bảo đảm an toàn thông tin quốc gia.
Bài học từ cú hụt 30% dung lượng: không thể trì hoãn đầu tư dự phòng
Nếu chỉ nhìn ở con số 30% lưu lượng Internet quốc tế bị ảnh hưởng, nhiều người sẽ cho rằng “mức tác động không đáng kể” như chia sẻ của một nhà cung cấp. Nhưng từ góc độ chiến lược hạ tầng, con số đó là lời nhắc rõ ràng: chúng ta đang vận hành nền kinh tế số trên một hệ thống có điểm nghẽn rất dễ bị kích hoạt.
Câu chuyện cáp quang biển Việt Nam không còn là chuyện riêng của ngành viễn thông. Khi bốn tuyến cáp quang biển cùng gặp sự cố, Internet Việt Nam bị ảnh hưởng, các doanh nghiệp số, xuất khẩu dịch vụ, thương mại điện tử đều chịu rủi ro. Giải pháp dài hạn phải là ba lớp: đa dạng hóa tuyến cáp quang biển, mở rộng mạnh các tuyến cáp đất liền qua nước láng giềng, và tiếp tục duy trì dung lượng dự phòng cao. Sự cố lần này không phải “tai nạn hiếm hoi”, mà là lời nhắc cuối cùng rằng hạ tầng số chỉ đáng tin khi kịch bản xấu nhất cũng đã được chuẩn bị.
