Cầu Trà Khúc 1: biểu tượng giao thông mới sau nhiều lần lỡ hẹn
Cầu Trà Khúc 1 là dự án cầu đường bộ cấp đặc biệt tại Quảng Ngãi, có tổng mức đầu tư khoảng 2.199–2.200 tỷ đồng, gồm phần cầu dài hơn 577m và các tuyến đường hai đầu cầu với tổng chiều dài khoảng 830m, được thiết kế kết cấu dây võng tự neo tạo hình tượng “bờ xe nước” giữa sông Trà Khúc, kỳ vọng vừa tăng năng lực kết nối giao thông vừa trở thành điểm nhấn kiến trúc đô thị mới cho tỉnh.
Thông điệp quan trọng từ việc chốt ngày khởi công 8/10 là Quảng Ngãi rốt cuộc đã biến một cam kết kéo dài thành hành động cụ thể. Dự án từng nhiều lần lỗi hẹn vì vướng vốn và thủ tục, đến mức có lúc địa phương đề xuất đẩy sang giai đoạn 2026–2030. Việc chính thức khởi công cầu Trà Khúc 1 không chỉ đáp ứng nhu cầu thay thế cây cầu hơn 60 năm tuổi đang xuống cấp, mà còn gửi đi tín hiệu chính trị: tỉnh buộc phải tăng tốc đầu tư hạ tầng nếu không muốn tụt lại ngay trên trục giao thông xương sống của mình.
Liên danh 4 nhà thầu và bài kiểm tra năng lực thi công
Khi Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Quảng Ngãi phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu số 24, họ đã đặt cược vào một liên danh 4 doanh nghiệp xây lắp. Liên danh gồm Công ty CP Đầu tư xây dựng hạ tầng Khang Nguyên (đứng đầu), Công ty CP Xây dựng và Lắp máy Trung Nam, Công ty TNHH Xây dựng Thành Phát và Công ty TNHH Thiết bị xây dựng công nghệ Nam Anh, thực hiện gói thầu thi công cầu với giá dự toán hơn 2.043 tỷ đồng trong thời gian 18 tháng. Đây là hợp đồng đơn giá điều chỉnh, nghĩa là áp lực kiểm soát khối lượng và tiến độ sẽ rất lớn đối với cả chủ đầu tư lẫn nhà thầu.
Quy mô kỹ thuật của cầu Trà Khúc 1 – gồm 4 nhịp treo dây võng tự neo, dầm thép liên hợp bản bê tông cốt thép và bê tông cốt thép dự ứng lực – đặt ra bài kiểm tra năng lực thi công thực sự cho liên danh này, chứ không chỉ là một hợp đồng xây dựng thông thường. Nếu nhà thầu không giữ được chất lượng và thẩm mỹ như yêu cầu, hình tượng “bờ xe nước” dễ biến thành một kết cấu lạ mắt nhưng gây tranh cãi giữa sông Trà Khúc. Ngược lại, nếu làm tốt, đây sẽ là công trình khẳng định tay nghề của doanh nghiệp nội địa trong các dự án giao thông Quảng Ngãi quy mô lớn.
Từ cây cầu 60 năm tuổi đến thiết kế ‘bờ xe nước’ mang tính biểu tượng
Cầu Trà Khúc 1 hiện hữu được xây dựng từ năm 1964 trên tuyến Quốc lộ 1, đã hơn 60 năm tuổi và xuống cấp, nhưng vẫn phải gánh hàng nghìn lượt phương tiện mỗi ngày từ phía Bắc vào trung tâm thành phố và ngược lại. Việc tỉnh xác định sau khi cầu mới hoàn thành, cầu cũ sẽ bị tháo dỡ để tổ chức lại giao thông và chỉnh trang cảnh quan cho thấy một sự lựa chọn dứt khoát: chấm dứt “tạm bợ” hạ tầng thay vì tiếp tục gia cố chắp vá trên một kết cấu đã hết vòng đời sử dụng.
Trong bối cảnh đó, phương án kiến trúc “bờ xe nước” – với 3 vòng tròn thép nối tiếp nhau trên hệ dây võng tự neo giữa sông Trà Khúc – mang ý nghĩa nhiều hơn một chi tiết mỹ thuật. Nó là sự cố gắng đưa hình ảnh gắn với lịch sử sản xuất và văn hóa người dân Quảng Ngãi vào công trình hạ tầng hiện đại. "Phương án thiết kế được lựa chọn thông qua cuộc thi tuyển phương án kiến trúc trên toàn quốc" là một lời nhắc rằng tỉnh không chỉ mua một cây cầu, mà còn xây dựng một biểu tượng mới cho không gian đô thị hai bên sông.
Tác động tổ chức giao thông và diện mạo đô thị Quảng Ngãi
Khác với thói quen chỉ chăm chăm vào phần cầu, dự án cầu Trà Khúc 1 đi xa hơn khi tổ chức lại toàn bộ không gian giao thông ở hai đầu. Phía Nam, đường đầu cầu rộng từ 28–44m, kết nối với vòng xoay Quang Trung – Bà Triệu – Hai Bà Trưng tại phường Nghĩa Lộ, đồng thời xây dựng nút giao khác mức bằng hầm chui tại vị trí giao cắt với đường Tôn Đức Thắng để hạn chế xung đột luồng phương tiện. Một phần diện tích khách sạn Sông Trà và vườn hoa Ba Tơ sẽ bị giải tỏa, cho thấy ưu tiên rõ ràng dành cho dòng chảy giao thông mới ngay cả khi phải đánh đổi một phần không gian dịch vụ và cây xanh hiện hữu.
Ở phía Bắc, tuyến cầu mới thuộc phường Trương Quang Trọng được thiết kế lệch 11 độ về phía Đông so với cầu cũ, mặt đường rộng 28m, nối vào vòng xoay mới tại nút giao các tuyến Trần Văn Trà – Hoàng Sa – Nguyễn Văn Linh – Tế Hanh kéo dài. Đường Tế Hanh chạy dọc sông cũng được kéo dài đến vòng xoay này, mở ra khả năng hình thành trục cảnh quan – giao thông mới dọc sông Trà Khúc. Nếu chủ đầu tư thực hiện đúng kỳ vọng về chiếu sáng, sàn ngắm cảnh và trang trí mỹ thuật trên cầu, khu vực này có thể trở thành không gian công cộng nổi bật chứ không chỉ là một điểm qua lại.”
Khởi công đúng hẹn lần này: phép thử cho kỷ luật đầu tư công
Dự án cầu Trà Khúc 1 từng được kỳ vọng khởi công từ quý III/2024, nhưng khó khăn nguồn vốn và việc hoàn thiện hồ sơ, thủ tục, giải phóng mặt bằng đã liên tục kéo lùi thời điểm khởi công. Chỉ đến khi Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu tổ chức khởi công vào ngày 8/10, đồng thời đẩy nhanh các phần việc còn lại, kế hoạch mới được chốt và cụ thể hóa. Việc khởi công đúng hẹn lần này không chỉ là lời giải cho một dự án giao thông Quảng Ngãi quan trọng, mà còn là phép thử xem hệ thống quản lý đầu tư công của tỉnh có thực sự thay đổi sau những lần điều chỉnh kế hoạch.
Theo thông tin từ tỉnh, việc khởi công cầu Trà Khúc 1 trong tháng 10 cũng nhằm góp phần đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, hướng tới mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch năm 2026. Nếu liên danh nhà thầu giữ được tiến độ 18 tháng như hợp đồng và chủ đầu tư kiểm soát tốt chất lượng, Quảng Ngãi không chỉ có thêm một cây cầu mới mà còn chứng minh rằng các dự án giao thông quy mô lớn có thể thoát khỏi tình trạng “hứa rồi lùi” kéo dài. Ngược lại, nếu chậm trễ tái diễn, biểu tượng “bờ xe nước” có nguy cơ thành hình ảnh đẹp trên phối cảnh nhưng xa lạ với đời sống giao thông hằng ngày của người dân.
