Sức ép truyền tải đã hiện rõ
Truyền tải điện là quá trình đưa điện từ các nhà máy phát đến những trung tâm phụ tải qua hệ thống đường dây và trạm biến áp, quyết định khả năng cung cấp điện khi nhu cầu tăng cao. Với miền Bắc, năng lực của mạng lưới này đang trở thành phép thử quan trọng trước mùa hè 2027. Ngày 7/11/2026, tại cuộc họp do Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng chủ trì về vận hành hệ thống điện và giải pháp bảo đảm cung ứng năm 2027, EVNNPT báo cáo áp lực lưới điện cùng tiến độ các công trình trọng điểm. Hệ thống truyền tải năm 2026 nhìn chung vận hành ổn định, nhưng một số khu vực, đặc biệt là miền Bắc, chịu sức ép lớn khi phụ tải tăng. Đây không phải bài toán chỉ giải bằng cách huy động thêm nguồn phát: điện còn phải đi qua được các hành lang truyền tải để đến nơi cần dùng.
Nút thắt nằm ở khả năng đưa điện đến phụ tải
Dữ liệu vận hành cho thấy vì sao tiến độ công trình không thể chậm. Trên lưới 500 kV liên miền, công suất qua các giao diện Trung–Bắc và Trung–Trung, gồm bốn mạch đường dây, có lúc gần chạm giới hạn tính toán, rõ nhất vào tháng 5 và 6/2026. Một số máy biến áp 500 kV cấp điện cho Hà Nội và vùng phụ cận cũng từng mang tải trên 90% định mức; lưới 220 kV vẫn còn nhiều phần tử đầy tải hoặc quá tải. “Bảo đảm đủ điện không chỉ phụ thuộc vào khả năng huy động nguồn phát mà còn chịu giới hạn bởi năng lực truyền tải.” Với người dân và doanh nghiệp, giới hạn ấy có thể làm giảm dư địa đáp ứng phụ tải đúng lúc nắng nóng đẩy nhu cầu sử dụng điện lên cao. Vì vậy, tiến độ đường dây, trạm biến áp và thiết bị hỗ trợ phải được nhìn như một phần trực tiếp của an ninh cung cấp điện, không phải hạng mục kỹ thuật đứng ngoài đời sống.
Ba trạm 500 kV và mốc thời gian cần giữ
Trong chương trình EVNNPT năm 2027, ba trạm biến áp 500 kV Bắc Ninh, Thái Bình và Hải Phòng được xác định là công trình quan trọng phục vụ cấp điện miền Bắc. EVNNPT phấn đấu đưa trạm Thái Bình và Hải Phòng vào vận hành trong tháng 4/2027, tức chỉ ít tuần trước giai đoạn phụ tải mùa hè thường tăng mạnh. Tiến độ Bắc Ninh đáng lo hơn: dự án vướng khâu lựa chọn nhà thầu cung cấp thiết bị nhất thứ và có nguy cơ lùi sang quý III/2027. Nếu mốc này trượt, công trình có thể không kịp góp phần giảm áp lực trong cao điểm hè. Song song, EVNNPT triển khai nâng khả năng truyền tải điện nhập khẩu qua hướng Hà Giang, đặt mục tiêu nâng khả năng mua lên 470 MW và hoàn thành trong quý I/2027. Đây là các mốc cần được theo dõi sát, bởi danh sách dự án chỉ có ý nghĩa khi thiết bị được cung cấp, lắp đặt và đóng điện đúng hạn.
Tiến độ xây dựng cần đi cùng tháo gỡ vướng mắc
Khối lượng còn lại rất đáng kể: đến hết tháng 10/2026, EVNNPT đã khởi công 23 dự án và đóng điện 23 công trình, trong khi mục tiêu cả năm lần lượt là 38 và 43. Hai tháng cuối năm vì thế phải gánh phần việc lớn. Tổng công ty đang điều hành, huy động vật tư thiết bị, đôn đốc nhà thầu và tháo gỡ vướng mắc để đẩy nhanh các dự án được đề xuất nhằm tăng cường bảo đảm điện. Nhưng tăng tốc tại công trường sẽ không đủ nếu các nút thắt bên ngoài dự án còn nguyên. EVNNPT nêu những khó khăn về giải phóng mặt bằng, thu xếp vốn và năng lực triển khai; đồng thời kiến nghị Bộ Công Thương phối hợp với chính quyền địa phương xử lý vướng mắc về bồi thường, giao và thuê đất, chuyển mục đích sử dụng rừng, hành lang tuyến, đường công vụ và khu vực chồng lấn quy hoạch khoáng sản. Đây là phần việc cần trách nhiệm phối hợp rõ ràng, không thể để nhà thầu một mình chịu áp lực thời hạn.
Kết luận: phải đóng điện đúng lúc, không chỉ chạy tiến độ
EVNNPT đã có những bước chuẩn bị về vận hành: trong năm 2026, đơn vị hoàn thành lắp đặt 15 giàn tụ bù ngang 110 kV, mỗi giàn 50 MVAr, góp phần cải thiện điện áp miền Bắc và tăng khả năng truyền tải từ miền Trung; đồng thời lắp đặt, điều chuyển bảy bộ kháng 500 kV để kiểm soát điện áp khi phụ tải thấp. Các giải pháp này hỗ trợ hệ thống, nhưng không thay thế được những trạm và đường dây còn phải hoàn thành. Bộ Công Thương cùng EVNNPT và các địa phương đã bàn giải pháp nâng năng lực truyền tải, bảo đảm cung ứng điện cho giai đoạn 2027–2028. Thước đo cuối cùng không phải số cuộc họp hay số dự án được thúc giục, mà là công trình có kịp vận hành trước khi phụ tải đạt đỉnh hay không. Muốn giảm rủi ro thiếu dư địa cấp điện cho miền Bắc, cần xử lý dứt điểm mặt bằng, thiết bị và phối hợp địa phương ngay từ bây giờ.
