Chuẩn bị trước khi phụ tải tăng mạnh
Kế hoạch điện EVNSPC là chương trình rà soát nhu cầu phụ tải, chuẩn bị phương án cấp điện và đẩy nhanh đầu tư lưới điện tại các tỉnh, thành phía Nam cho giai đoạn 2027–2030. Tổng công ty yêu cầu các đơn vị trực thuộc xây dựng phương án cung ứng điện, đánh giá tình hình vận hành và dự báo nhu cầu năm 2027 cùng những năm tiếp theo. Đây là bước chuẩn bị cần thiết, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc dự báo có sát nhu cầu thực tế và các công trình có kịp đưa vào vận hành hay không. Trong 10 tháng đầu năm 2026, kinh tế khu vực tăng trưởng, kéo theo nhu cầu điện tăng nhanh ở khu công nghiệp, đô thị và vùng kinh tế trọng điểm. Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của nhiều địa phương, chỉ xử lý điểm nghẽn sau khi quá tải xuất hiện sẽ là quá muộn.
Số liệu cho thấy áp lực đã hiện hữu
Phụ tải điện miền Nam đang tăng trên diện rộng, không chỉ tập trung ở một vài địa bàn. Đến hết tháng 10/2026, công suất cực đại của EVNSPC đạt 11.115 MW, tăng 6,70% so với cùng kỳ; sản lượng điện tiêu thụ đạt 62,30 tỷ kWh, tăng 7,16%, còn cả 8/8 công ty điện lực đều ghi nhận tăng trưởng. Các con số này chưa đồng nghĩa hệ thống đã mất cân đối, nhưng cho thấy dư địa để trì hoãn đầu tư đang thu hẹp. EVNSPC đã khởi công 50 công trình và đóng điện 69 công trình lưới điện 110–220 kV; đồng thời dự kiến triển khai khoảng 400 dự án 110 kV, một số dự án 220 kV và hàng nghìn dự án trung, hạ áp. Quy mô kế hoạch lớn, nhưng số dự án chỉ có ý nghĩa nếu tiến độ được giữ vững.
Lưới điện cần vốn, mặt bằng và phối hợp địa phương
Điểm nghẽn của lưới điện miền Nam không chỉ nằm ở năng lực kỹ thuật. EVNSPC cho biết công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng đang làm chậm tiến độ một số công trình, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cấp điện. Vì vậy, việc lãnh đạo tổng công ty làm việc với UBND các tỉnh, thành từ đầu tháng 11/2026 là phần thiết yếu của bài toán, chứ không phải thủ tục bên lề. Các buổi làm việc tại Vĩnh Long, Lâm Đồng, Tây Ninh, An Giang, Cà Mau và Cần Thơ tập trung vào dự báo phụ tải, thu xếp vốn, thủ tục pháp lý, tiến độ dự án và phát triển điện mặt trời mái nhà. Kế hoạch đầu tư dự kiến có tổng vốn đầu tư thuần khoảng 85.000 tỷ đồng. Muốn khoản đầu tư ấy chuyển thành năng lực cấp điện, địa phương cần phối hợp tháo gỡ mặt bằng và thủ tục đúng lúc.
Tiết kiệm điện là một phần của phương án cung ứng
Đảm bảo cung ứng điện không thể chỉ dựa vào xây thêm đường dây và trạm biến áp. EVNSPC đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm và ít nhất 10% trong các tháng nắng nóng cao điểm từ tháng 4 đến tháng 7; kế hoạch còn hướng tới giảm khoảng 5% công suất phụ tải vào giờ cao điểm. Với người dân và doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa việc dịch chuyển thời điểm sử dụng điện và hạn chế lãng phí có thể góp phần giảm sức ép lên hệ thống, bên cạnh các dự án hạ tầng. Các đơn vị cũng được yêu cầu cập nhật nhu cầu của khách hàng lớn, nhất là doanh nghiệp khu công nghiệp và dự án dự kiến tăng công suất, để điều chỉnh phương án cấp điện theo thực tế. EVNSPC cho biết sẽ thường xuyên rà soát, cập nhật kịch bản. Thước đo cuối cùng không phải số kế hoạch được công bố, mà là điện có đến đúng nơi, đúng lúc.
