Thương mại ASEAN–New Zealand: động lực mới của hợp tác kinh tế khu vực
Thương mại ASEAN–New Zealand là toàn bộ hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ và các mối liên kết kinh tế giữa Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á và New Zealand, gắn với mạng lưới hiệp định thương mại, hợp tác đầu tư, giáo dục, du lịch và giao lưu nhân dân đang phát triển nhanh trong không gian Thái Bình Dương.
Điểm đáng chú ý là thương mại hai chiều ASEAN–New Zealand đã duy trì đà tăng trưởng khả quan, đạt kim ngạch 13,3 tỷ USD vào năm 2025, cho thấy đây không còn là một kênh trao đổi hàng hóa khiêm tốn như trước mà đã trở thành một trụ cột của hợp tác kinh tế khu vực. Con số này phản ánh nhu cầu bổ sung lẫn nhau: ASEAN cần một bạn hàng ổn định về nông sản, dịch vụ và giáo dục; New Zealand cần một thị trường rộng, đa dạng, đầy tiềm năng. Sự bùng nổ giao lưu du lịch, với hơn 630.000 lượt du khách New Zealand đến ASEAN trong cùng năm, càng chứng tỏ kết nối kinh tế – nhân văn đang gắn chặt hơn, tạo nền tảng tin cậy cho các thỏa thuận thương mại dài hạn.
Việt Nam cầu nối ASEAN: lợi thế không chỉ là địa chính trị
Nếu chỉ nhìn Việt Nam như một “điểm trung chuyển địa lý” của ASEAN với Thái Bình Dương thì là quá hẹp; điều khiến Việt Nam trở thành Việt Nam cầu nối ASEAN là sự kết hợp giữa vai trò thành viên tích cực, chính sách đối ngoại cân bằng và quan hệ song phương bền chặt với Australia và New Zealand. Nhờ hơn 50 năm đồng hành với Australia và quan hệ hữu nghị lâu năm với New Zealand, Việt Nam có độ tin cậy chính trị hiếm có trong khu vực.
Một câu nói có thể trích dẫn rõ ràng là: “Mối quan hệ tốt đẹp giữa hai nước là yếu tố quan trọng để Việt Nam trở thành cầu nối tin cậy giữa Australia và ASEAN”. Ở bình diện thể chế, Việt Nam không đứng ngoài mà chủ động bắc những nhịp cầu, từ việc tham gia tích cực trong ASEAN đến việc đồng thời là bạn bè lâu năm và đối tác tin cậy của cả Australia lẫn New Zealand, hướng đến hòa bình, ổn định và phát triển thịnh vượng cho toàn khu vực.
Vai trò điều phối ASEAN–New Zealand: cơ hội định hình luật chơi
Trên cương vị nước điều phối quan hệ ASEAN–New Zealand nhiệm kỳ 2024–2027, Việt Nam không chỉ “giữ nhịp” đối thoại mà đang định hình ưu tiên hợp tác và cách thức vận hành của quan hệ đối tác này. Việt Nam đã góp phần thúc đẩy đối thoại, tăng cường tin cậy, kết nối các ưu tiên hợp tác để quan hệ hai bên ngày càng sâu sắc, thực chất thay vì dừng ở các tuyên bố chính trị.
Trong năm 2025 – thời điểm kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ASEAN–New Zealand – Việt Nam phối hợp chặt chẽ với các nước thành viên xây dựng và thông qua Kế hoạch hành động giai đoạn 2026–2030 cho Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN–New Zealand. Đây là “bản thiết kế” cho ít nhất 5 năm tới, đồng nghĩa với việc ai tham gia soạn thảo thì có cơ hội lồng ghép lợi ích và cách tiếp cận của mình. Việc Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand Winston Peters bày tỏ trân trọng sự phối hợp chặt chẽ của Việt Nam càng cho thấy đối tác này nhìn nhận Việt Nam như cánh cửa bước vào ASEAN.
Từ ngoại giao tới thương mại: cơ hội cho doanh nghiệp trong khu vực
Đằng sau các cuộc gặp cấp cao là một thông điệp rất rõ: ngoại giao đang mở đường cho kinh tế. Cuộc gặp giữa Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung và Bộ trưởng Anne Aly cho thấy Việt Nam và Australia nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại ASEAN, trong hợp tác Mê Công và các cơ chế khu vực, nhằm đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam–Australia phát triển thực chất, hiệu quả, bền vững. Đây là nền tảng thể chế để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng chuỗi cung ứng và dịch chuyển dòng thương mại.
Song song, phía New Zealand cũng đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong việc thúc đẩy nâng cấp quan hệ ASEAN–New Zealand lên Đối tác chiến lược toàn diện và xây dựng định hướng hợp tác cho giai đoạn mới. Khi thương mại ASEAN New Zealand tăng trưởng cùng với kết nối giáo dục, văn hóa, du lịch sôi động, doanh nghiệp khu vực có điều kiện mở rộng mạng lưới đối tác, khai thác lợi thế bổ sung: ASEAN là thị trường đông dân, New Zealand là nguồn cung ổn định về nông sản chất lượng cao, dịch vụ và tri thức.
Kết luận: Việt Nam nên tận dụng thế cầu nối như thế nào?
Thương mại ASEAN New Zealand đang tăng trưởng mạnh mẽ, hợp tác kinh tế khu vực sâu hơn và cấu trúc khu vực Thái Bình Dương ngày càng gắn kết. Trong bức tranh đó, Việt Nam không phải người đứng bên lề mà là “cầu nối có ý thức” – chủ động bắc nhịp giữa ASEAN và các đối tác Thái Bình Dương như Australia và New Zealand.
Để tận dụng thế cầu nối ASEAN này, Việt Nam cần tiếp tục ưu tiên ba hướng: duy trì vai trò tích cực trong các cơ chế ASEAN; củng cố quan hệ song phương với Australia và New Zealand trên cả chính trị và kinh tế; và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nắm bắt các cơ hội thương mại, đầu tư, giáo dục, du lịch đang mở ra. Nếu làm được, Việt Nam không chỉ “đi cùng” mà có thể “định hình” một phần trật tự kinh tế mới trong không gian Thái Bình Dương, nơi liên kết khu vực và lợi ích doanh nghiệp vận động theo cùng một hướng.
