Khi toán học trở thành một hành trình sống, không chỉ là môn học
Hành trình chinh phục toán là quá trình những học sinh tài năng toán biến niềm thích thú ban đầu với con số thành lựa chọn sống dài hạn, vượt xa khuôn khổ bài tập trên lớp, qua đó bước ra các cuộc thi toán học quốc gia và quốc tế để khẳng định bản thân, tìm cộng đồng cùng chí hướng và đóng góp vào hình ảnh giáo dục nơi mình lớn lên. Những câu chuyện như của Nguyễn Hoàng Phương hay Cao Mai Lan cho thấy huy chương toán quốc tế không đến từ “thiên bẩm” mơ hồ, mà từ sự kết hợp giữa đam mê, ý thức tự học và những người thầy, người cha mẹ biết lùi lại đúng lúc để con tự tìm đường. Cả hai cũng nhắc chúng ta rằng chương trình chính khóa chỉ là nền tảng; đỉnh cao nằm ở phần mỗi học sinh tự thêm vào.
Nguyễn Hoàng Phương: Từ tờ giấy gần trắng đến cú đúp huy chương bạc
Ở Nghệ An, nam sinh lớp 11 Nguyễn Hoàng Phương đã tạo nên cú đúp huy chương toán quốc tế khi giành hai Huy chương Bạc tại Olympic Toán học châu Á – Thái Bình Dương (APMO) và Olympic Toán học Quốc tế (IMO). Đây không phải câu chuyện “một bước lên đỉnh” mà là hành trình dài từ thời tiểu học, khi Phương thích đọc sách toán và giải bài ngoài chương trình.
Bước ngoặt quan trọng lại là thất bại: kỳ vòng loại đội tuyển quốc gia năm lớp 10, Phương gần như nộp giấy trắng. Thay vì bỏ cuộc hay đổ lỗi, cậu chọn nhìn thẳng vào điểm yếu, quay về bù lỗ hổng kiến thức, tập làm quen dạng toán khó và rèn sức tự học với tài liệu, đề quốc tế mà thầy cô cung cấp. Tại IMO ở Thượng Hải, Phương cùng 5 thí sinh khác phải giải 6 bài toán trong hai ngày với tổng điểm tối đa 42. Cậu vẫn tiếc vì phân bổ thời gian chưa hợp lý, nhưng tấm Huy chương Bạc IMO 2026 là câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi: liệu một lần “trắng tay” có thể mở đường tới đỉnh cao hay không.
Cao Mai Lan: Từ trò chơi trước giờ ngủ tới huy chương đồng AIMO
Trên những lớp học vùng cao Cao Bằng, cô bé lớp 2 Cao Mai Lan lại bước vào hành trình chinh phục toán theo cách rất khác. Từ khoảng 4 tuổi, em đã thích nhớ biển số xe, số điện thoại và chơi trò tính nhẩm, IQ cho trẻ. Khi vào tiểu học, các bài tập trên lớp không đủ cho sự tò mò; Lan thường nhờ mẹ – một cựu học sinh chuyên Toán – tìm thêm dạng nâng cao để tự mày mò.
Cơ hội lần đầu bước ra sân chơi quốc tế đến khi thầy cô giới thiệu cuộc thi toán học AIMO. Về nhà, Lan lập tức xin đề các năm trước để thử sức và bị cuốn hút bởi câu hỏi logic, thử thách. Ở vòng chung kết, dù hồi hộp, em không bị áp lực vì được gia đình động viên coi cuộc thi như trải nghiệm. Kết quả, Huy chương Đồng AIMO 2026 trở thành dấu mốc đẹp trong lần đầu em bước ra sân chơi quốc tế. Từ những đêm bật dậy vì nghĩ ra lời giải, tới ngày đeo huy chương trên cổ, hành trình của Lan chứng minh niềm vui khám phá quan trọng không kém, thậm chí quan trọng hơn, kết quả cuối cùng.
Vượt khung chương trình: Khi lớp học không đủ cho người yêu toán
Điểm chung của Hoàng Phương và Mai Lan là sớm vượt qua giới hạn chương trình trên lớp để nuôi dưỡng đam mê. Từ lớp 1, Phương đã chủ động đọc sách toán, tìm bài ngoài chương trình để giải. Lên THPT, em được thầy cô tạo điều kiện học cùng anh chị khóa trên, tiếp cận chuyên đề chuyên sâu, sách tham khảo, tài liệu và đề thi quốc tế. Đây là cách bồi dưỡng học sinh tài năng toán mà nhiều trường chuyên vẫn nói nhưng không phải nơi nào cũng làm đến nơi đến chốn.
Với Mai Lan, môi trường bồi dưỡng lại bắt đầu từ gia đình: mẹ khuyến khích em tự đọc đề, tự suy nghĩ, chỉ gợi ý khi bế tắc. Không chỉ dừng ở bài tập giao trên lớp, Lan luôn đòi thêm dạng toán nâng cao để thử sức. Khi những người lớn xung quanh biết “lùi lại”, không cho đáp án sẵn mà để trẻ loay hoay, hành trình chinh phục toán trở thành một chuỗi khám phá mang tính cá nhân. Huy chương toán quốc tế trong bối cảnh đó là hệ quả của một hệ sinh thái nhỏ – gia đình, nhà trường, tài liệu – chứ không phải sản phẩm của phong trào thi đua thành tích.
Đỉnh cao chỉ là trạm dừng: Từ huy chương tới những giấc mơ dài
Sau hai tấm Huy chương Bạc APMO và IMO 2026, Hoàng Phương được đặc cách vào thẳng vòng hai tuyển chọn đội tuyển Olympic Toán học quốc tế năm 2027. Em thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế của mình: kỹ năng trình bày lời giải, quản lý thời gian, rồi đặt mục tiêu nghiên cứu tài liệu chuyên sâu để “đổi màu huy chương”. Ở chiều khác, Mai Lan sau Huy chương Đồng AIMO 2026 lại mơ ước trở thành cô giáo dạy Toán, quay về Cao Bằng đồng hành với các em nhỏ vùng cao, thậm chí dạy toán bằng tiếng Anh để các bạn tự tin hơn khi ra sân chơi trí tuệ quốc tế.
Hai hành trình này nhắc chúng ta rằng huy chương chỉ là trạm dừng, không phải đích cuối. Điều đáng nói hơn là thái độ: một nam sinh xứ Nghệ bình tĩnh đối diện thất bại để vươn tới đỉnh cao mới; một cô bé vùng cao coi cuộc thi toán là cánh cửa mở ra thế giới rộng hơn. Khi các thế hệ học sinh như vậy tiếp tục xuất hiện, hành trình chinh phục toán sẽ không chỉ là câu chuyện của từng cá nhân, mà là lời khẳng định rằng ở bất cứ nơi đâu, nếu có đam mê và môi trường phù hợp, những đỉnh cao trí tuệ luôn có thể được chạm tới.
