Ba cây cầu mới: bước ngoặt chiến lược cho hạ tầng giao thông TP.HCM
Ba dự án cầu Thủ Thiêm 4, cầu Kênh Ngang 3 và cầu Cần Giờ dây văng là những công trình hạ tầng giao thông TP.HCM quy mô lớn, được triển khai nhằm kết nối khu Nam, khu Đông và vùng biển Cần Giờ, giảm ùn tắc hiện hữu và mở rộng không gian phát triển đô thị, du lịch, logistics cho thành phố trong giai đoạn sau 2028. Những cây cầu này không chỉ thêm làn xe mà còn mang tham vọng tái cấu trúc bản đồ giao thông, kéo dân cư, dòng vốn và cả bản sắc kiến trúc về phía Nam và phía Đông. Vấn đề không còn là có xây cầu hay không, mà là chúng sẽ thay đổi cách người dân di chuyển, làm việc và tận hưởng không gian đô thị ra sao trong thập kỷ tới.
Về mặt chính sách, cả ba dự án xuất hiện trong bối cảnh TP.HCM phải giải bài toán tắc nghẽn kéo dài ở khu Nam, thiếu kết nối hiệu quả với khu đô thị mới Thủ Thiêm và tình trạng cô lập tương đối của Cần Giờ do phụ thuộc vào phà Bình Khánh. Việc thành phố phê duyệt thiết kế cầu Thủ Thiêm 4, nhiệm vụ thi tuyển kiến trúc cầu Kênh Ngang số 3 và khởi công cầu Cần Giờ cho thấy một chiến lược rõ ràng: dùng các cây cầu lớn làm “khớp nối” cho tầm nhìn quy hoạch đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060.
Cầu Thủ Thiêm 4: biểu tượng vòm thép, trục giao thông mới của khu Nam
Trong ba dự án, cầu Thủ Thiêm 4 là công trình vừa mang tính giao thông vừa mang tham vọng biểu tượng. Thiết kế mang tên “Nhịp sóng song hành” với hệ vòm thép uốn cong, tuyến đi bộ và xe đạp độc lập kết nối hai công viên ven sông trên nền kinh phí hơn 5.000 tỷ đồng. Cầu có tổng chiều dài khoảng 2,16km, phần cầu chính dài gần 1,6km, 8 làn xe (6 làn ô tô, 2 làn hỗn hợp) với vận tốc thiết kế 60km/h. Theo một mô tả có thể trích dẫn, “Dự án cầu Thủ Thiêm 4 được HĐND TPHCM thông qua chủ trương đầu tư hồi tháng 2, với tổng mức đầu tư hơn 5.000 tỷ đồng”.
Điểm đáng nói là cầu Thủ Thiêm 4 không chỉ nối đường Nguyễn Văn Linh, cầu Tân Thuận 2 với đường Nguyễn Cơ Thạch, mà còn đưa một không gian công cộng hoàn toàn mới lên giữa sông Sài Gòn: lối đi bộ nâng dần cao độ, kết thúc bằng ban công ngắm cảnh trên đỉnh vòm, nơi người dân có thể quan sát trung tâm thành phố từ trên cao. Khi công trình dự kiến khởi công quý IV/2026 và hoàn thành năm 2028, khu Nam sẽ sở hữu trục kết nối trực tiếp với Thủ Thiêm, giảm áp lực cho các tuyến hiện hữu và đồng thời nâng chuẩn mỹ quan đô thị ven sông. Nếu được thi công đúng tiến độ và chất lượng, cầu Thủ Thiêm 4 có tiềm năng trở thành “cửa ngõ mới” cả về giao thông lẫn hình ảnh cho TP.HCM.
Cầu Kênh Ngang 3: giải tắc nghẽn cục bộ, hoàn thiện mạng lưới khu Nam
Khác với cầu Thủ Thiêm 4 mang tính biểu tượng toàn đô thị, cầu Kênh Ngang 3 là công trình chữa trị một điểm nghẽn giao thông rất cụ thể ở phường Phú Định. UBND TP.HCM vừa phê duyệt nhiệm vụ thiết kế thi tuyển phương án kiến trúc cho cầu này, thuộc dự án xây dựng trên đường Lưu Hữu Phước. Tổng mức đầu tư sơ bộ đã được điều chỉnh từ 350 tỷ đồng lên hơn 597 tỷ đồng, cho thấy thành phố sẵn sàng chi thêm để có một giải pháp kiến trúc vừa hiện đại vừa khả thi. Về kỹ thuật, cầu dài khoảng 324,5m, quy mô 4 làn xe cơ giới với vận tốc thiết kế 50km/h; toàn tuyến dài hơn 634m, mặt cầu từ 13 đến 15,5m, đáp ứng cả nhu cầu xe chạy và hạ tầng kỹ thuật.
Giá trị lớn nhất của cầu Kênh Ngang 3 nằm ở khả năng kết nối: công trình nằm trên trục Nguyễn Duy – Hoài Thanh – Lưu Hữu Phước, cùng với đường Mễ Cốc tạo mạng lưới giao thông liên thông với các khu vực lân cận. Đáng chú ý, cầu sẽ nối trực tiếp hai đoạn Lưu Hữu Phước đang bị chia cắt bởi kênh, liên thông trục Hoài Thanh – Lưu Hữu Phước với đường An Dương Vương và kết nối ra đại lộ Võ Văn Kiệt. Dự án được kỳ vọng giảm tải cho cầu Kênh Ngang hiện hữu trên đường Mễ Cốc và tuyến Bến Bình Đông – Mễ Cốc. Công trình dự kiến khởi công quý II/2027, đưa vào sử dụng quý IV/2028. Nếu tiến độ này giữ vững, người dân khu Nam sẽ bớt phụ thuộc vào một vài trục độc đạo, giảm cảnh “kẸt như cơm bữa” trong giờ cao điểm.
Cầu Cần Giờ dây văng: mở khóa đô thị biển và bài toán kết nối vùng
Trong dài hạn, cầu Cần Giờ dây văng là dự án có tác động vượt ra ngoài phạm vi nội đô, chạm tới chiến lược phát triển đô thị biển và không gian kinh tế mới. Dự án do Công ty Cổ phần Masterise Hạ tầng Cần Giờ làm nhà đầu tư với tổng mức đầu tư khoảng hơn 13.000 tỷ đồng. Cầu có tổng chiều dài khoảng 7,3km, phần cầu dài 3km, còn lại là đường dẫn, quy mô 6 làn xe (4 cơ giới, 2 hỗn hợp) vượt sông Soài Rạp. Điểm nhấn là kết cấu dây văng với tháp cầu lấy cảm hứng từ cây đước – biểu tượng hệ sinh thái Cần Giờ – các chân tháp ôm hai bên mặt cầu để tăng ổn định ngang, dây văng phân phối tải hiệu quả. Tĩnh không thiết kế 55m, tương đương tòa nhà 15 tầng, thuộc nhóm cao nhất Việt Nam.
Hiện nay, kết nối Cần Giờ với phần còn lại của TP.HCM phụ thuộc lớn vào phà Bình Khánh, nơi xe phải xếp hàng dài vào cuối tuần, lễ Tết hay giờ cao điểm. Sự xuất hiện của cầu Cần Giờ được kỳ vọng trực tiếp giảm tải áp lực cho bến phà, rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm thành phố đến Cần Giờ từ hơn 2 giờ xuống còn khoảng 40–50 phút. Với tĩnh không cao, tuyến này cũng giữ vai trò quan trọng cho luồng hàng hải trên sông Soài Rạp, bảo đảm tàu chở hàng lớn và du thuyền quốc tế ra vào cụm cảng phía trong. Theo kế hoạch, cầu Cần Giờ đã khởi công từ tháng 6 và sẽ hợp long cuối 2028, khánh thành, khai thác giữa 2029. Khi đi vào hoạt động, cây cầu không chỉ thay thế phà Bình Khánh mà còn là mắt xích trong hệ sinh thái hạ tầng liên hoàn, kết nối với cao tốc Bến Lức – Long Thành qua nút giao Rừng Sác.
Từ 2028 trở đi: giao thông TP.HCM bước vào giai đoạn tái định hình
Điểm chung của ba dự án là đều nhắm vào mốc hoàn thành từ 2028 trở đi: cầu Thủ Thiêm 4 khởi công quý IV/2026, hoàn thành năm 2028; cầu Kênh Ngang 3 khởi công quý II/2027, đưa vào sử dụng quý IV/2028; cầu Cần Giờ hợp long cuối 2028, khai thác giữa 2029. Nghĩa là trong khoảng ba năm, TP.HCM sẽ đồng thời mở thêm một trục chiến lược nối khu Nam với Thủ Thiêm, tháo nút thắt cục bộ ở Phú Định và mở cửa nhanh ra biển Cần Giờ. Đó là một bước nhảy hạ tầng hiếm khi diễn ra tập trung như vậy, nhưng cũng đặt ra rủi ro: chậm tiến độ hay chất lượng không đồng đều sẽ làm mất nhịp của toàn chiến lược.
Từ góc nhìn người dân, tác động thực tiễn rất rõ: giảm ùn tắc phía Nam và phía Đông, rút ngắn thời gian di chuyển, mở thêm lựa chọn sinh sống và làm việc ở những khu vực trước đây bị xem là xa hoặc khó tiếp cận. Tuy nhiên, cầu không thể tự mình giải quyết tất cả. Muốn ba cây cầu phát huy hết hiệu quả, thành phố phải song song kiểm soát phát triển bất động sản quanh các nút giao, đầu tư giao thông công cộng tiếp cận các trục mới và giữ gìn bản sắc của những vùng đặc thù như Cần Giờ. Nếu làm được, giai đoạn sau 2028 có thể là thời điểm hạ tầng giao thông TP.HCM thực sự chuyển từ “chữa cháy” sang “dẫn dắt” phát triển đô thị.
