Tăng trưởng sản lượng: tín hiệu rõ ràng về bước chuyển của cảng biển Việt Nam
Tăng trưởng sản lượng hàng hóa tại cảng Hải Phòng và cảng Hà Tĩnh phản ánh một bước chuyển quan trọng của hệ thống cảng biển Việt Nam, khi hai cửa ngõ hàng hải phía Bắc và Bắc Trung Bộ đồng loạt ghi nhận mức tăng đáng kể, cho thấy năng lực xử lý hàng hóa, hiệu quả quản lý cảng và sức bật của hoạt động logistics đang được củng cố theo hướng hiện đại, an toàn và thông suốt, đồng thời đặt nền tảng cho việc nâng cao vị thế cạnh tranh trong khu vực. 9 tháng năm 2026, khu vực cảng Hải Phòng đạt 90 triệu tấn hàng hóa thông qua, tăng 6,7% so với cùng kỳ năm 2025, trong khi cảng Hà Tĩnh vượt mốc hơn 30 triệu tấn, tăng 14%. Những con số này không chỉ là thành tích kỹ thuật, mà là bằng chứng cho thấy chiến lược “đi bằng đôi chân” hạ tầng và thủ tục đang bắt đầu cho kết quả.
Cảng Hải Phòng hàng hóa: tăng trưởng dựa trên đa dạng phương thức và cải cách thủ tục
Điểm đáng chú ý ở khu vực cảng Hải Phòng không chỉ là sản lượng 90 triệu tấn trong 9 tháng, tương đương 74% kế hoạch năm, mà là cách cảng tăng sản lượng bằng việc khai thác đồng thời đường biển và đường thủy nội địa. Hàng hóa bằng đường biển đạt 74,9 triệu tấn, còn phương tiện thủy nội địa đạt 15,1 triệu tấn và tăng tới 20% so với cùng kỳ. Theo Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng Bùi Nguyên Khôi, sản lượng hàng hóa tăng kéo theo tổng lượt tàu thuyền lưu thông đạt 32.311 lượt, tăng khoảng 9,9% so với cùng kỳ. Trọng tâm không nằm ở con số lượt tàu, mà ở quyết định duy trì tổ chức thường trực 24/7 để giải quyết thủ tục hành chính, cấp phép và điều động tàu. Đó là lựa chọn mang tính cạnh tranh: cảng nào xử lý thủ tục nhanh, cảng đó giữ được dòng hàng. Cùng với việc đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật hàng hải và cải cách thủ tục, Hải Phòng đang xây dựng lợi thế mềm bên cạnh lợi thế hạ tầng. Khi cảng vụ liên tục đề xuất các giải pháp quy hoạch, phát triển kết cấu hạ tầng hàng hải đồng bộ, hiện đại, mục tiêu hoàn thành và vượt chỉ tiêu 122 triệu tấn trong năm không chỉ là kế hoạch, mà là bước thử khả năng điều phối của cảng trong bối cảnh nhu cầu vận tải đang tăng.
Cảng Hà Tĩnh sản lượng: bứt tốc nhờ Vũng Áng cảng nước sâu và mục tiêu dài hạn
Nếu Hải Phòng cho thấy sức mạnh của một trung tâm hàng hải lâu đời, thì Hà Tĩnh lại thể hiện rõ động lực tăng trưởng mới, dựa trên lợi thế Vũng Áng cảng nước sâu. Trong 9 tháng, sản lượng hàng hóa qua các cảng biển Hà Tĩnh đạt hơn 30 triệu tấn, tăng 14% so với cùng kỳ, với khoảng 3.000 lượt tàu thuyền ra vào, tăng 6%. Con số tăng trưởng hai chữ số không đến từ may mắn, mà từ cách tỉnh coi logistics là một trong bốn ngành kinh tế trọng điểm tạo đột phá, hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp, năng lượng và logistics của vùng và cả nước. Theo quy hoạch tổng thể, cảng biển Hà Tĩnh được xác định là cảng loại I và đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt khoảng 46,3 – 83,5 triệu tấn hàng hóa thông qua. Tầm nhìn đến năm 2050, hệ thống cảng tiếp tục được đầu tư, mở rộng, đáp ứng nhu cầu hàng hóa tăng bình quân 3,6 – 4,5% mỗi năm. Đây là định hướng dài hơi, biến sản lượng hiện tại thành điểm xuất phát, chứ không phải đích đến.
Quản trị cảng và logistics: lợi thế cạnh tranh đến từ sự thông suốt
Ở cả Hải Phòng và Hà Tĩnh, điểm chung trong chiến lược tăng sản lượng không nằm ở khẩu hiệu, mà ở sự kiên trì làm tốt những việc tưởng như thuần túy kỹ thuật: điều động tàu hợp lý, giám sát an toàn, đơn giản hóa thủ tục. Cảng vụ Hà Tĩnh chủ động tiếp nhận, kiểm tra và giải quyết thủ tục hành chính đối với tàu, thuyền đến, rời và hoạt động trong vùng nước cảng biển, đồng thời hướng dẫn chủ tàu, đại lý, thuyền trưởng và doanh nghiệp thực hiện thủ tục. Song song, họ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử để giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Tại Hải Phòng, cảng vụ phối hợp các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành, cải cách thủ tục hành chính và tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh tại cảng. Có thể nói, trong cuộc cạnh tranh cảng biển, tốc độ không còn chỉ đo bằng công suất cầu bến, mà đo bằng khả năng của cảng trong việc giữ cho dòng hàng hóa “chảy” liên tục, không bị tắc ở khâu giấy tờ.
Kết luận: từ kỷ lục sản lượng đến tham vọng định hình bản đồ logistics
Nhìn từ các kỷ lục sản lượng của cảng Hải Phòng và Hà Tĩnh, có thể thấy cuộc chơi cảng biển đang dịch chuyển từ mở rộng bất cứ giá nào sang tăng trưởng dựa trên quản trị và quy hoạch thông minh. Hải Phòng củng cố vị thế bằng sự kết hợp giữa hàng hải biển và đường thủy nội địa, mục tiêu 122 triệu tấn hàng hóa trong năm chỉ khả thi khi cảng tiếp tục duy trì kỷ luật vận hành và cải cách thủ tục. Hà Tĩnh lại chọn cách khai thác lợi thế Vũng Áng cảng nước sâu, gắn khai thác cảng với quy hoạch công nghiệp, năng lượng và dịch vụ logistics, cùng mục tiêu sản lượng gần 37 triệu tấn trong năm và tăng trưởng bền vững đến 2050. Từ góc nhìn cạnh tranh khu vực, đây là thời điểm Việt Nam có cơ hội nâng vai trò trên bản đồ logistics nếu tiếp tục coi dòng hàng hóa là thước đo thực chất của năng lực cảng, chứ không chỉ là con số trong báo cáo.
