Hai vị trí, một lối đi liền mạch ra sông
Cầu đi bộ Tôn Đức Thắng là hai cầu vượt kết cấu thép dự kiến bắc qua tuyến đường đông xe ở trung tâm TP.HCM, đưa người đi bộ từ các tuyến phố đến bến Bạch Đằng và không gian ven sông Sài Gòn an toàn, thuận tiện hơn. Một cầu đặt tại giao lộ Nguyễn Huệ – Tôn Đức Thắng, phía trước khách sạn Majestic Sài Gòn; cầu còn lại ở nút Thái Văn Lung – Tôn Đức Thắng, trước tòa nhà The Landmark, cách vị trí thứ nhất gần một cây số. Bến Bạch Đằng nằm giữa hai điểm này, vì vậy các cầu không chỉ giải quyết việc băng qua đường mà còn tạo thành những cửa ngõ đi bộ đến bờ sông. Đây là lựa chọn đúng hướng: muốn biến ven sông thành không gian công cộng thực sự, thành phố phải làm cho hành trình tới đó an toàn và liền mạch.
Hiện người đi từ phố đi bộ Nguyễn Huệ sang bến phải qua Tôn Đức Thắng, nơi mật độ phương tiện cao và nguy cơ mất an toàn luôn hiện hữu. Khi cầu đi bộ qua sông Sài Gòn nối bến Bạch Đằng với Thủ Thiêm đón thêm khách, nút thắt này càng đáng lo: lượng người tăng mà vẫn phải giao cắt với dòng xe sẽ làm chuyến đi kém thuận tiện, đồng thời có thể gây ùn ứ. Hai cầu vượt cho người đi bộ vì thế là phần kết nối cần có, chứ không phải hạng mục trang trí đứng riêng lẻ.
Thiết kế thép cần ưu tiên khả năng tiếp cận
Hai công trình dùng kết cấu thép, có thang máy dành cho người gặp khó khăn khi di chuyển và hệ thống chiếu sáng trang trí. Phương án tại nút Nguyễn Huệ – Tôn Đức Thắng và phương án tại nút Thái Văn Lung – Tôn Đức Thắng có hình thức riêng; cầu thứ hai được giới thiệu với cấu trúc giàn dạng vòm. Đơn vị tài trợ đã chọn Chodai & Kiso-Jiban Vietnam làm tư vấn thiết kế. Thang máy là chi tiết thiết thực, nhưng hiệu quả tiếp cận còn phụ thuộc vào việc vận hành ổn định, lối lên xuống dễ tìm và kết nối không bị đứt đoạn ở hai đầu cầu. Nếu thiếu những yếu tố ấy, một cây cầu an toàn trên giấy vẫn có thể gây bất tiện cho người cao tuổi, người khuyết tật và gia đình có trẻ nhỏ.
Dự án có tổng mức đầu tư dự kiến hơn 88,25 tỷ đồng, do Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Great Wealth tài trợ toàn bộ chi phí xây dựng, quản lý và vận hành theo hợp đồng xây dựng – chuyển giao, không yêu cầu thành phố thanh toán. Sở Xây dựng đang lấy ý kiến các đơn vị liên quan trước khi thương thảo với nhà đầu tư; doanh nghiệp đồng thời di dời hạ tầng kỹ thuật để chuẩn bị mặt bằng. Theo kế hoạch được công bố, các hạng mục dự kiến hoàn thành trước Tết Nguyên đán 2027, cùng thời điểm với cầu đi bộ qua sông. Tiến độ này sẽ cần được theo dõi sát, bởi giá trị của kết nối phụ thuộc vào việc các công trình hoàn thành đồng bộ.
Chỉnh trang bến bãi mới tạo nên điểm đến
Hai cầu đi bộ Bến Bạch Đằng được đặt trong một dự án rộng hơn, gồm chỉnh trang cầu bến B và C – Ba Son. Cầu bến B dự kiến được sửa chữa, vệ sinh, bổ sung hàng rào, lan can, cầu dẫn, cây xanh, ghế nghỉ, chiếu sáng, điện nước và camera; phương án còn có nhà vệ sinh công cộng, quầy đồ uống và cầu dẫn nổi điều chỉnh theo thủy triều để đón trả khách đường thủy. Cầu bến C sẽ được cải tạo thành đảo hoa và cây xanh. Những hạng mục này quan trọng không kém cây cầu: nếu bờ sông thiếu bóng mát, chỗ nghỉ và tiện ích căn bản, người dân có thể đi qua nhưng khó muốn nán lại.
Khi hoàn thành, người đi bộ có thể từ khu trung tâm sang bến Bạch Đằng, tiếp tục đến cầu vượt sông dài 720 m để sang Thủ Thiêm; cây cầu qua sông dự kiến khai thác dịp Tết Nguyên đán 2027. Đó là cơ hội để nối các tuyến phố, công viên và mặt nước thành một hành trình công cộng đáng đi, thay vì những điểm đến rời rạc. Nhưng kết nối vật lý mới chỉ là bước đầu. Thành phố cần bảo đảm lối đi thông thoáng, thang máy hoạt động, bến bãi được chăm sóc và các tiện ích phục vụ rộng rãi. Nếu làm tốt, dự án sẽ giúp không gian ven sông Sài Gòn gần gũi hơn với đời sống thường ngày; nếu chỉ chú trọng hoàn thành công trình, trải nghiệm của người đi bộ vẫn chưa trọn vẹn.
