Điểm thấp cần mở ra hỗ trợ, không phải lời hứa chịu áp lực
Đánh giá học sinh là quá trình nhận diện phẩm chất, năng lực và mức tiến bộ của mỗi em để điều chỉnh cách dạy, cách học, chứ không chỉ dùng điểm số để xếp loại hay gây sức ép. Quan niệm này cần được đặt làm trung tâm khi nhìn lại việc một số học sinh lớp 6/2 Trường THCS Lê Lợi bị yêu cầu viết cam kết sau khi có điểm kiểm tra thấp. Giáo viên chủ nhiệm, cô U., cho biết một số em có nhiều điểm dưới trung bình; cô yêu cầu các em hứa sẽ cố gắng để lần sau không còn điểm kém. Bản cam kết còn nhằm báo tình hình cho gia đình và khuyến khích phối hợp giáo dục. Nhưng mục đích ấy không xóa được câu hỏi về cách làm: biến kết quả chưa tốt thành lời hứa có thể khiến trẻ sợ sai, trong khi điều các em cần trước hết là biết mình vướng ở đâu và được giúp thế nào.
Bước chuyển lên lớp 6 cần được nhìn trong bối cảnh
Vụ việc không thể tách khỏi giai đoạn chuyển cấp. Hiệu trưởng Nguyễn Văn Diệu cho biết học sinh vừa từ lớp 5 lên lớp 6 phải làm quen môi trường và phương pháp học khác; trình độ trong lớp không đồng đều, nên điểm kiểm tra ban đầu còn thấp. Với một học sinh lớp 6, điểm kém có thể phản ánh nhiều điều: chưa quen nhịp học, chưa nắm một phần kiến thức hoặc cần thêm thời gian. Nó không tự động chứng minh rằng em thiếu cố gắng. Nhà trường cho biết giáo viên xuất phát từ lo lắng và một số em sau đó đã học tốt hơn, song hiệu trưởng cũng thừa nhận cách làm chưa phù hợp. Đây là điểm đáng lưu tâm: quan tâm đến học trò là cần thiết, nhưng nếu thể hiện bằng cam kết sau điểm thấp, thông điệp trẻ nhận được có thể là phải tránh sai sót hơn là học từ sai sót.
Đổi mới kiểm tra phải đi cùng giảm áp lực điểm số
Sở GD-ĐT TP.HCM yêu cầu nhà trường tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực, sự tiến bộ của học sinh, không chạy theo thành tích. Yêu cầu này không chỉ là định hướng chuyên môn; nó đặt ra thước đo cho những cách phản hồi điểm số trong lớp học. Nếu mục tiêu là tiến bộ, giáo viên cần giúp học sinh nhận ra phần đã làm được, xác định nội dung còn yếu và chọn bước cải thiện phù hợp. Điểm kiểm tra vẫn có thể cung cấp thông tin, nhưng không nên trở thành lời phán xét hay nguồn áp lực điểm số kéo dài. Đổi mới kiểm tra vì thế phải thay đổi cả cách dùng kết quả: từ căn cứ để gây sức ép sang tín hiệu giúp giáo viên, học sinh và gia đình phối hợp hỗ trợ.
Điều cần rút kinh nghiệm là phương pháp, không phải nỗi sợ điểm thấp
Sau sự việc, giáo viên, nhà trường và phòng giáo dục đã điều chỉnh, rút kinh nghiệm; trường cho biết sẽ tiếp tục tìm phương pháp giảng dạy phù hợp hơn. Đây là bước cần thiết, nhưng thay đổi bền vững phải thể hiện trong cách nhà trường trao đổi với học sinh và phụ huynh: nói rõ khó khăn, thống nhất hỗ trợ cụ thể, rồi theo dõi tiến bộ thay vì buộc trẻ hứa không được điểm kém. Phụ huynh cũng cần được xem là đối tác trong việc tìm nguyên nhân, không chỉ là người nhận thông báo về kết quả. Vụ việc cho thấy đánh giá học sinh theo tiến bộ không đồng nghĩa với xem nhẹ kiến thức hay bỏ qua điểm thấp. Đó là cách dùng điểm số đúng vai trò: nhận diện nhu cầu học tập, rồi giúp mỗi em tiến lên mà không biến một lần làm bài chưa tốt thành áp lực.
