Tăng trưởng xuất khẩu đòi hỏi cách tiếp cận mới
Xúc tiến thương mại ngành gỗ là tập hợp hoạt động giúp doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm, tiếp cận người mua và xây dựng mạng lưới đối tác trong nước lẫn quốc tế. Với nhu cầu tiêu dùng phục hồi chậm và cạnh tranh tăng lên, cách làm chỉ trông chờ vào hội chợ hoặc đơn hàng quen thuộc không còn đủ sức bảo đảm tăng trưởng.
Trong 10 tháng, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ được ước tính đạt 15 tỷ USD, tăng 6,8% so với cùng kỳ; doanh thu xuất khẩu của ngành đạt 14 tỷ USD, tiến gần mục tiêu khoảng 18 tỷ USD vào cuối năm. Con số này cho thấy đà đi lên, nhưng không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể thụ động chờ đơn hàng. Ngành gỗ Việt Nam đã hiện diện tại 167 thị trường, song kim ngạch vẫn tập trung đáng kể ở một số điểm đến chủ lực.
Doanh nghiệp cần chuyển từ sản xuất theo yêu cầu của người mua sang chủ động tìm khách hàng, hiểu nhu cầu và đưa sản phẩm đến đúng kênh. Hội chợ, triển lãm vẫn cần thiết để gặp gỡ trực tiếp, nhưng nên đi cùng thương mại điện tử và hoạt động tiếp thị số. Cách kết hợp này mở thêm cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận người mua quốc tế, kể cả những đơn vị trước đây khó gặp qua các kênh truyền thống.
Mỹ vẫn là đầu tàu, nhưng người mua đòi hỏi linh hoạt hơn
Thị trường Mỹ vẫn là điểm tựa lớn nhất của xuất khẩu gỗ Việt Nam: hơn 50% kim ngạch đến từ thị trường này. Vì vậy, cơ hội trong những tháng cuối năm có ý nghĩa đáng kể đối với mục tiêu tăng trưởng; nhưng sự phụ thuộc đó cũng khiến doanh nghiệp dễ chịu tác động khi sức mua hoặc chính sách thay đổi. Đa dạng hóa thị trường là việc cần làm, song không thể đánh đổi bằng việc lơ là khách hàng chủ lực.
Thị trường Mỹ có quy mô lớn nhưng đang chịu sức ép từ đà chậm của thị trường nhà ở và tâm lý nhạy cảm về giá. Các nhà bán lẻ vì thế siết quản trị tồn kho, ưu tiên nhà cung cấp linh hoạt về số lượng, giao hàng ổn định và có khả năng hỗ trợ phân phối trong nước. Điều này tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người lao động trong chuỗi sản xuất: đơn hàng có thể biến động nhanh hơn, còn yêu cầu về tiến độ và phối hợp giao nhận cao hơn.
Nhu cầu tại Mỹ cũng dịch chuyển sang nội thất bọc đệm, sản phẩm có cơ cấu chuyển động và thiết kế tích hợp tiện ích, chăm sóc sức khỏe. Cơ hội không nằm ở việc sản xuất thật nhiều theo một mẫu cũ, mà ở khả năng đọc xu hướng, điều chỉnh danh mục và duy trì chất lượng, tiến độ. Cộng đồng doanh nghiệp Việt tại Mỹ ngày càng có thêm năng lực hỗ trợ kết nối và xuất khẩu; đây là lợi thế nên được chuyển thành quan hệ mua bán cụ thể.

Từ tìm khách hàng đến xây dựng năng lực cạnh tranh bền vững
Muốn biến cơ hội thành doanh thu, doanh nghiệp cần coi xúc tiến thương mại là công việc liên tục, không phải hoạt động chỉ diễn ra khi có hội chợ. Hội chợ giúp giới thiệu sản phẩm và gặp đối tác; nền tảng số mở thêm đường tiếp cận người mua trên phạm vi quốc tế. Hiệp hội và cơ quan xúc tiến có thể hỗ trợ kết nối, nhưng doanh nghiệp phải chủ động chuẩn bị hồ sơ, hình ảnh sản phẩm, năng lực giao hàng và phương án chăm sóc khách hàng.
Bên cạnh việc tìm đầu mối mới, doanh nghiệp cần rà soát xuất xứ nguyên liệu, hồ sơ sản xuất và cơ cấu chi phí để sẵn sàng trước biến động đơn hàng và chính sách thương mại. Với các thị trường đòi hỏi truy xuất nguồn gốc, giấy tờ đầy đủ thôi chưa đủ; doanh nghiệp phải xây dựng được hệ thống dữ liệu có thể kiểm chứng từ khâu nguyên liệu. Làm sớm giúp phát hiện khoảng trống trước khi cam kết nguồn đầu vào và giảm nguy cơ bị động khi quy định được áp dụng.
Triển vọng những tháng cuối năm vẫn có cơ sở, đặc biệt tại Mỹ, nhưng mục tiêu xuất khẩu không thể chỉ dựa vào sức mua của một thị trường hay lợi thế sản xuất. Ngành gỗ cần đồng thời giữ khách hàng hiện hữu, mở thêm thị trường và đầu tư vào cách tiếp cận trực tiếp. Kết luận rất rõ: doanh nghiệp nào chủ động tìm người mua, linh hoạt theo nhu cầu và chứng minh được năng lực cung ứng sẽ có cơ hội biến đà xuất khẩu thành tăng trưởng bền hơn.






