Từ tuyển sinh sang trách nhiệm bố trí chỗ học
Tiếp nhận học sinh đầu cấp là cách tổ chức trong đó ngành giáo dục chủ động bố trí chỗ học phù hợp, căn cứ nhu cầu học tập, địa bàn cư trú và khả năng tiếp nhận của trường lớp, thay vì dùng kiểm tra để chọn người học. Đây là hướng tiếp cận đáng chú ý trong dự thảo quy chế Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến, với mục tiêu chuyển trọng tâm từ tuyển sinh sang bảo đảm chỗ học. Dự thảo được đăng để cơ quan, tổ chức và người dân góp ý đến ngày 1/11. Với phụ huynh, điểm đáng quan tâm không chỉ là bỏ kiểm tra đầu cấp mà còn là cách địa phương dự báo sĩ số, chuẩn bị trường lớp và điều phối học sinh. Nếu khâu bố trí không theo kịp nhu cầu dân cư, thay đổi cách gọi sẽ chưa đủ để giải quyết nỗi lo thiếu chỗ.
Lớp 1 không kiểm tra; lớp 6 có ngoại lệ hẹp
Theo đề xuất, tuyển sinh lớp 1 không được dựa trên kiểm tra, đánh giá, phân loại hay tuyển chọn trẻ dưới bất kỳ hình thức nào. Đây là tín hiệu tích cực: trẻ không phải chứng minh năng lực đầu vào để được tiếp nhận, còn gia đình có cơ sở kỳ vọng việc vào lớp 1 bớt áp lực. Với tuyển sinh lớp 6, nguyên tắc chung cũng là không phân loại, tuyển chọn. Tuy nhiên, dự thảo cho phép một số cơ sở được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng học sinh năng khiếu hoặc có thành tích nổi bật được xét tuyển theo quy định, nhằm phục vụ giáo dục mũi nhọn. Vì vậy, phụ huynh không nên hiểu đề xuất là mọi trường lớp 6 đều áp dụng một cách thức giống hệt nhau; cần theo dõi danh sách trường được giao nhiệm vụ và hướng dẫn cụ thể của địa phương.
Điều phụ huynh nên làm trước khi có quy định chính thức
Hiện đây vẫn là dự thảo đang được lấy ý kiến, chưa phải quy định đã ban hành; nội dung chính thức chỉ được xác định sau khi Bộ hoàn thiện và ban hành Thông tư. Do đó, phụ huynh nên chờ thông báo từ cơ quan giáo dục địa phương trước khi thay đổi kế hoạch hoặc đăng ký theo một phương thức được truyền miệng. Dự thảo định hướng dùng dữ liệu để dự báo nhu cầu, bố trí học sinh theo địa bàn, quy mô, điều kiện trường lớp và việc đi lại; khi trường vượt khả năng tiếp nhận, cơ quan quản lý cần điều phối, nhưng không được dùng phân bổ để loại học sinh đủ điều kiện. Việc tiếp nhận trên môi trường số cũng không được biến thành rào cản: trường cần có cách hỗ trợ người gặp khó khăn công nghệ hoặc khi hệ thống sự cố. Dự thảo còn nêu nếu thi vào lớp 10 thì có hai môn Toán và Ngữ văn; đây cũng mới là đề xuất, không nên nhầm với quy định hiện hành.
