Trợ giảng đại học: vai trò hỗ trợ học tập và giảng dạy
Trợ giảng đại học là nhân sự hỗ trợ giảng viên trong chuẩn bị học liệu, tổ chức hoạt động dạy học và hướng dẫn sinh viên thực hành, thí nghiệm, thực tập theo phân công. Đây không còn là vai trò chỉ dựa vào kiến thức chuyên môn: quy định mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt thêm yêu cầu về công nghệ thông tin, AI và ngoại ngữ. Bộ công bố thông tư đầu tiên về tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương cho nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học ngày 27/10. Thông tư có hiệu lực từ ngày 7/12.
Với trợ giảng, nền tảng vẫn là bằng đại học phù hợp vị trí, nắm vững kiến thức cơ bản của học phần và tiếp tục bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ. Công việc có thể gồm hỗ trợ thảo luận, phụ đạo, kiểm tra và đánh giá sinh viên trong phạm vi được giao. Vì vậy, năng lực mới không thay thế chuyên môn; chúng mở rộng những gì một trợ giảng cần làm được trong lớp học và ngoài giảng đường.
AI và ngoại ngữ trở thành năng lực nghề nghiệp
Yêu cầu đáng chú ý là cả trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy đều phải ứng dụng được công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và sử dụng ngoại ngữ. Đây là tín hiệu rõ ràng: năng lực AI trợ giảng không còn là lợi thế riêng của người thích thử công cụ mới mà được đưa vào chuẩn năng lực của công việc. Ngoại ngữ đại học cũng được đặt cạnh chuyên môn, nhằm giúp nhân sự tiếp cận tri thức và công nghệ mới trong môi trường giáo dục.
Trong thực tế, AI trong giảng dạy có thể hỗ trợ chuẩn bị nội dung, học liệu và nguồn lực phục vụ bài học; trợ giảng vẫn cần biết kiểm tra độ chính xác, lựa chọn tài liệu phù hợp và hỗ trợ sinh viên học tập, làm thí nghiệm hay thực tập. Ngoại ngữ giúp tiếp cận tài liệu chuyên ngành và xu hướng đào tạo, nghiên cứu quốc tế. Quy định không nêu một công cụ AI hay mức ngoại ngữ cụ thể, nên các trường cần chuyển yêu cầu chung thành tiêu chí gắn với nhiệm vụ và ngành đào tạo.
Tuyển dụng phải đi cùng lộ trình phát triển năng lực
Với tuyển dụng, tiêu chuẩn mới tạo căn cứ để trường mô tả vị trí rõ hơn, thay vì chỉ dựa vào chức danh hoặc phân công chung chung. Bộ cho biết mục tiêu là chuẩn hóa đội ngũ và giúp trường bố trí, sử dụng, đào tạo, phát triển nhân lực phù hợp với chuyên môn, đặc thù ngành và hoạt động nghiên cứu. Cách làm này có thể giúp ứng viên hiểu năng lực nào được kỳ vọng, đồng thời hạn chế giao việc vượt quá khả năng chuyên môn.
Tuy nhiên, biến AI và ngoại ngữ thành điều kiện tuyển chọn mà không có cơ hội bồi dưỡng sẽ thu hẹp nguồn ứng viên và gây bất lợi cho người đang làm việc. Quy định cho phép trường tiếp tục phân công nhân sự đã được tuyển dụng hoặc ký hợp đồng trước khi thông tư có hiệu lực nhưng chưa đáp ứng đủ chuẩn; việc đào tạo, bồi dưỡng thực hiện theo quy định và quy chế của trường. Đây là hướng hợp lý: tuyển người có nền tảng phù hợp, rồi đánh giá và nâng năng lực theo công việc thực tế.
Chuẩn hóa phải gắn với điều kiện làm việc
Nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học làm việc 40 giờ mỗi tuần, với thời gian được trường bố trí linh hoạt theo yêu cầu chuyên môn và thực tế. Linh hoạt là cần thiết vì trợ giảng có thể hỗ trợ lớp học, thực hành, thí nghiệm và các hoạt động học tập khác; nhưng khối lượng nhiệm vụ cũng cần tương xứng với vị trí và năng lực. Chuẩn mới chỉ phát huy tác dụng nếu trường xác định rõ trách nhiệm, dành thời gian cho bồi dưỡng và đánh giá khả năng ứng dụng công nghệ, thay vì xem chứng chỉ hay ngoại ngữ như tiêu chí hình thức.
Người được bổ nhiệm làm trợ giảng trước ngày 1/1/2026 được giữ phụ cấp hiện hưởng đến hết ngày 31/12/2026; các trường có trách nhiệm rà soát, xếp lại bậc lương và phụ cấp phù hợp vị trí theo quy định. Mốc chuyển tiếp này giúp nhà trường điều chỉnh nhân sự, nhưng cũng đặt ra việc phải công khai lộ trình và hỗ trợ người lao động nâng chuẩn. Kết luận, AI và ngoại ngữ là yêu cầu có ý nghĩa khi đi cùng chuyên môn vững, nhiệm vụ rõ ràng và cơ hội phát triển thực chất.
