Rà soát dẫn đến cam kết điều chỉnh
Việc Grab giảm phí và bồi hoàn tài xế là gói điều chỉnh chính sách giá, khoản khấu trừ và cách công khai thông tin, được đưa ra sau khi cơ quan quản lý rà soát hoạt động của nền tảng. Sau rà soát của Ủy ban Cạnh tranh, Grab xác nhận giảm phí ứng dụng, bồi hoàn cho tài xế, minh bạch thông tin và bổ sung ưu đãi cho hành khách.
Động thái này xuất phát từ phản ánh của tài xế gửi đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia trong khoảng cuối tháng 8 đến giữa tháng 9: giá một số chuyến xe thấp hoặc có xu hướng giảm, trong khi tài xế vẫn gánh chi phí đầu vào và các khoản phí, chiết khấu, khấu trừ. Vấn đề không thể được đánh giá chỉ bằng một tỷ lệ riêng lẻ; cần nhìn vào toàn bộ khoản thu và phần doanh thu tài xế thực nhận. Vì vậy, cam kết mới đáng chú ý không chỉ ở mức phí thấp hơn, mà còn ở việc liệu người chạy xe có nhìn rõ từng khoản bị trừ hay không.
Grab đề xuất sáu nhóm giải pháp liên quan đến giá, phí, khấu trừ và minh bạch thông tin, bắt đầu triển khai từ ngày 10/11.
Phí thấp hơn, nhưng cần nhìn vào tổng khoản thu
Với tài xế, phí sử dụng ứng dụng Grab giảm từ mức 0–28,76% xuống 0–25% trên tổng thanh toán của khách, gồm cước vận chuyển, phụ phí, phí nền tảng và thuế. Đồng thời, tổng phí nền tảng và phí sử dụng ứng dụng linh động mà Grab được hưởng, chưa tính thuế và phí thu hộ, không vượt quá 32% tổng thanh toán. Đây là thay đổi có ý nghĩa, nhưng không nên hiểu mức trần là tỷ lệ cố định áp dụng giống nhau cho mọi chuyến.
Grab cho biết đã ghi nhận 0,13% số chuyến từ năm 2024 đến nay có khoản khấu trừ vượt 35% trên doanh thu chia sẻ với tài xế và dự kiến bồi hoàn khoảng 3,9 tỷ đồng, bắt đầu từ ngày 5/11. Ngoài ra, trong quý IV, hãng dự kiến dành 860 tỷ đồng cho thưởng tài xế và 52 tỷ đồng hỗ trợ chi phí xăng dầu, sạc điện. Các khoản thưởng, hỗ trợ và bồi hoàn không thay thế việc kiểm tra từng chuyến: tài xế vẫn cần đối chiếu doanh thu chia sẻ, tỷ lệ bị khấu trừ và điều kiện nhận hỗ trợ.
Minh bạch là phép thử quan trọng với tài xế
Giảm phí trên giấy chưa đủ nếu giao diện vẫn khó đọc hoặc thông tin từng khoản thu không rõ. Grab cam kết nâng cấp ứng dụng dành cho tài xế để minh bạch phần thu; Ủy ban Cạnh tranh cũng yêu cầu nền tảng thông báo đầy đủ, rõ ràng về các điều chỉnh và duy trì cơ chế tiếp nhận, giải đáp, xử lý yêu cầu tra soát. Đây là phần cam kết có thể tạo khác biệt lâu dài hơn một đợt hỗ trợ ngắn hạn, bởi nó giúp tài xế tự kiểm chứng thu nhập.
Khi thay đổi được triển khai, tài xế nên theo dõi ba điểm: mức phí ứng dụng hiển thị trên từng chuyến; tổng phí nền tảng và phí ứng dụng so với mức trần đã công bố; và cách tính các khoản thưởng, hỗ trợ hoặc bồi hoàn. Nếu số liệu trên ứng dụng không khớp với khoản thực nhận, cần lưu thông tin chuyến đi và gửi yêu cầu tra soát qua kênh hỗ trợ. Việc cơ quan quản lý yêu cầu báo cáo định kỳ tạo thêm một lớp giám sát, nhưng không thay thế quyền của tài xế trong việc yêu cầu giải thích cụ thể.
Hành khách được giảm phí, còn hiệu quả cần được kiểm chứng
Từ ngày 10/11, Grab giảm phí nền tảng tối đa 2.000 đồng trên một số chuyến xe quãng đường ngắn và dự kiến chi khoảng 1.808 tỷ đồng để kích cầu trong quý IV. Hành khách có thể hưởng lợi từ mức giảm và các chương trình ưu đãi, nhưng phạm vi áp dụng được giới hạn ở một số chuyến; vì thế, không nên mặc định mọi cuốc xe đều rẻ hơn.
Tổng phần giảm doanh thu dự kiến của Grab từ giảm phí, bồi hoàn, thưởng, hỗ trợ tài xế và khuyến mại hành khách là khoảng 2.951 tỷ đồng. Con số cho thấy quy mô cam kết, chứ chưa tự nó chứng minh thay đổi sẽ cải thiện thu nhập thực tế hay độ rõ ràng của giá. Ủy ban Cạnh tranh cho biết sẽ tiếp tục theo dõi và yêu cầu Grab báo cáo định kỳ về tiến độ thực hiện.
Điểm cần đánh giá sau cùng là mức giảm có thể nhìn thấy trên từng chuyến, khoản bồi hoàn có đến đúng đối tượng và quy trình tra soát có giải quyết được tranh chấp hay không. Nếu những điều đó được thực hiện minh bạch, cam kết mới sẽ vượt khỏi một đợt điều chỉnh mang tính thời điểm; nếu không, tài xế vẫn khó xác định phần thu nhập thực nhận.
