Từ chuyến thăm cấp Nhà nước đến định hình lại hợp tác Việt Nam–New Zealand
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới New Zealand là hoạt động đối ngoại quan trọng nhằm củng cố Việt Nam New Zealand hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược như kinh doanh, giáo dục đại học và đào tạo nghề nghiệp, gắn với định hướng quan hệ đối tác chiến lược toàn diện và nhu cầu tái cấu trúc quan hệ kinh tế khu vực theo hướng dựa trên tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều đáng chú ý là chuyến thăm diễn ra sau hơn 50 năm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao, trong bối cảnh quan hệ đã được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2025, cho thấy mức độ tin cậy và kỳ vọng thường xuyên tăng lên giữa hai bên. Bộ trưởng Thương mại và Đầu tư New Zealand đánh giá Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng tại Đông Nam Á, với thị trường hơn 100 triệu dân và nền kinh tế tăng trưởng nhanh, hội nhập sâu vào thương mại toàn cầu. Điều này không chỉ là lời khen xã giao mà phản ánh rõ lựa chọn chiến lược của cả hai nước: cùng xây dựng các chuỗi giá trị mới thay vì chỉ dừng lại ở trao đổi hàng hóa.
Doanh nghiệp song phương: Từ trao đổi nông sản đến chuỗi cung ứng xanh và đổi mới sáng tạo
Hội nghị bàn tròn doanh nghiệp New Zealand–Việt Nam với sự tham dự của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho thấy trọng tâm mới của hợp tác kinh tế không còn là giao thương đơn thuần, mà là cùng kiến tạo các chuỗi giá trị xanh và mô hình kinh doanh dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tại hội nghị, các doanh nghiệp song phương chia sẻ những câu chuyện hợp tác cụ thể, từ công nghệ, hàng không đến kết nối thị trường, cho thấy tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế đang chuyển từ tiềm năng sang thực tế. Phát biểu tại đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị nâng cấp hợp tác nông nghiệp và thực phẩm theo chuỗi giá trị xanh, thúc đẩy nông nghiệp thông minh, công nghệ sinh học, chế biến sâu, logistics lạnh, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Quan điểm này đặt ra yêu cầu rõ ràng: cộng đồng doanh nghiệp không chỉ mở rộng thương mại mà phải "cùng đầu tư, cùng nghiên cứu, cùng xây dựng thương hiệu và cùng phát triển thị trường" để tham gia sâu vào các chuỗi giá trị chất lượng cao tại khu vực Thái Bình Dương và ASEAN. Nếu không chuyển mình theo hướng đó, hợp tác kinh tế song phương sẽ khó tạo được sức bật mới.
Giáo dục đại học và đào tạo nghề nghiệp: Trụ cột xây nền cho hợp tác dài hạn
Diễn đàn Giáo dục đại học và Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam–New Zealand 2026 tại Trường Đại học Công nghệ Auckland là lời khẳng định rõ ràng rằng giáo dục và đào tạo không còn là lĩnh vực phụ trợ, mà là trụ cột phát triển trong quan hệ song phương. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trực tiếp dự và phát biểu tại diễn đàn cho thấy Việt Nam đặt nguồn nhân lực ở vị trí trung tâm trong chiến lược hợp tác với New Zealand. Hợp tác kinh tế bền vững, theo nhấn mạnh của lãnh đạo Việt Nam, phải được xây dựng trên nền tảng nguồn nhân lực chất lượng cao; các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước được kỳ vọng mở rộng hợp tác đào tạo, nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ, phát triển kỹ năng và đổi mới sáng tạo, gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Đây là bước dịch chuyển quan trọng: từ mô hình du học, liên kết học thuật khá rời rạc sang xây dựng hệ sinh thái nơi tri thức chuyển thành công nghệ, công nghệ thành sản phẩm và sản phẩm tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế và xã hội. Nếu diễn đàn chỉ dừng ở các tuyên bố đẹp, cơ hội vàng này sẽ bị bỏ lỡ.
Quan hệ kinh tế khu vực và trách nhiệm biến văn kiện thành hành động
Ở tầm khu vực, hợp tác Việt Nam–New Zealand đang được định vị như một mắt xích trong cấu trúc quan hệ kinh tế khu vực dựa trên các chuỗi giá trị chất lượng cao. Việt Nam được nhìn nhận là cửa ngõ để doanh nghiệp New Zealand mở rộng sang ASEAN, trong khi New Zealand có thể trở thành cầu nối để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị tại Thái Bình Dương. Nếu hai bên tận dụng đúng, đây không chỉ là câu chuyện song phương mà là cách bước vào cuộc cạnh tranh mới về tri thức và công nghệ trong khu vực. Tại hội nghị, các văn kiện hợp tác được trao dưới sự chứng kiến của lãnh đạo hai nước được coi là "kết quả bước đầu", nhưng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh mỗi văn kiện phải sớm được triển khai thành chương trình, dự án và kết quả cụ thể, với lộ trình rõ ràng và cơ chế rà soát thường xuyên. Đồng thời, ông khẳng định Chính phủ hai nước có trách nhiệm tạo môi trường thuận lợi, tháo gỡ rào cản và bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của doanh nghiệp. Nói cách khác, nếu cơ quan quản lý không thực sự hành động, cộng đồng doanh nghiệp sẽ thiếu nền tảng để biến tiềm năng thành những giá trị phát triển mới.
Kết luận: Hợp tác chiến lược phải đo bằng chất lượng kết nối, không chỉ bằng con số
Chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand đã làm rõ một điều: Việt Nam New Zealand hợp tác trong giai đoạn mới sẽ được đo không chỉ bằng kim ngạch thương mại hay số lượng dự án, mà bằng chất lượng kết nối, hàm lượng công nghệ, mức độ tham gia vào các chuỗi giá trị mới và lợi ích thiết thực mang lại cho doanh nghiệp và người dân hai nước. Điều này đặt ra chuẩn mực cao hơn cho cả doanh nghiệp song phương lẫn cơ quan hoạch định chính sách. Nếu doanh nghiệp tiếp tục coi nhau là bên mua–bên bán, còn trường đại học và cơ sở đào tạo nghề nghiệp chỉ dừng ở trao đổi sinh viên, quan hệ song phương sẽ khó bứt phá. Ngược lại, khi kinh doanh, giáo dục đại học và đào tạo nghề nghiệp được gắn kết thành một hệ sinh thái chung, Việt Nam có thể thực sự trở thành cửa ngõ nghiên cứu, sản xuất và đổi mới sáng tạo tại Đông Nam Á, trong khi New Zealand trở thành đối tác tin cậy trong quá trình hiện đại hóa nền kinh tế và chuyển đổi xanh. Thách thức lớn nhất hiện nay không phải thiếu cơ hội, mà là liệu hai bên có đủ quyết tâm chính trị và năng lực thực thi để biến các văn kiện đẹp trên giấy thành thay đổi hữu hình trong đời sống kinh tế và giáo dục hay không.
