Chuyến thăm cấp Nhà nước: Tín hiệu chiến lược từ Hà Nội tới Oceania
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Úc và New Zealand từ ngày 9–14.8 là hoạt động đối ngoại cấp cao, trong đó lãnh đạo Việt Nam thực hiện các nghi lễ, hội đàm và ký kết hợp tác với hai đối tác trọng yếu tại khu vực Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương, nhằm củng cố quan hệ Việt Nam Úc, quan hệ Việt Nam New Zealand và mở rộng ngoại giao Oceania trên nền tảng tin cậy chính trị, hợp tác kinh tế và phối hợp đa phương.
Điểm quan trọng là chuyến công du song song tới cả Úc và New Zealand, cho thấy Hà Nội không coi đây là hai điểm đến riêng lẻ mà là một bước bổ sung vào tổng thể chiến lược với Oceania. Việc nhận lời mời của Toàn quyền Úc Sam Mostyn và Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro, cùng đoàn đại biểu cấp cao rời Hà Nội ngày 9.8, gửi đi thông điệp rõ ràng: Việt Nam muốn được nhìn nhận như một đối tác chủ động, có trách nhiệm trong kiến tạo trật tự khu vực dựa trên luật lệ.
Quan hệ Việt Nam Úc: Từ đối tác thương mại tới đòn bẩy sức mạnh mềm
Nếu chỉ nhìn vào các con số thương mại và đầu tư, quan hệ Việt Nam Úc đã ở mức chín muồi để bước lên một nấc thang mới. Lãnh đạo cấp cao hai nước duy trì trao đổi thường xuyên, từ điện đàm giữa Thủ tướng Anthony Albanese chúc mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 24.4 cho tới thư chúc mừng của Toàn quyền, Chủ tịch Thượng viện và Chủ tịch Hạ viện Úc. Đó không phải nghi thức ngoại giao đơn thuần, mà phản ánh ý chí chính trị muốn giữ Việt Nam trong “vòng ưu tiên” của Canberra.
Úc hiện là đối tác thương mại lớn thứ 7 của Việt Nam, trong khi Việt Nam là đối tác lớn thứ 10 của Úc, với kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt 14 tỉ USD. Hợp tác nông nghiệp – thể hiện qua việc hai bên mở cửa nhiều loại trái cây và sản phẩm thủy sản – cùng dòng ODA không hoàn lại mà Úc duy trì, đã tạo nền tảng xã hội và phát triển bền vững cho quan hệ này. Chuyến thăm cấp Nhà nước lần này có cơ hội biến những nền tảng đó thành sức mạnh mềm: giáo dục, giao lưu nhân dân, chuyển đổi xanh và hợp tác an ninh mới là các mảng Việt Nam cần chủ động đề xuất thay vì chỉ chờ đối tác đưa ra.
Quan hệ Việt Nam New Zealand sau 50 năm: Thời điểm then chốt để nâng tầm
Với New Zealand, chuyến thăm cấp Nhà nước còn mang tính biểu tượng cao hơn: đây là lần đầu tiên một Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam đến thăm New Zealand, cũng là chuyến thăm đầu tiên của Lãnh đạo chủ chốt Việt Nam kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện tháng 2.2025. Sau hơn nửa thế kỷ vun đắp, quan hệ Việt Nam New Zealand bước vào giai đoạn “chín”, và Hà Nội quyết định không bỏ qua thời điểm then chốt này.
Năm 2025, hai nước đồng thời kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện – hai dấu mốc diễn ra trong cùng một năm cho thấy mức độ tin cậy tích lũy. Kinh tế là điểm sáng, khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu song phương đạt 1,5 tỉ USD, tăng 15,8% so với năm 2024, trong bối cảnh cơ cấu hàng hóa bổ sung cao, ít cạnh tranh trực tiếp. Nhưng điều đáng nói hơn là chiều sâu hợp tác: từ ODA tập trung vào nông nghiệp, biến đổi khí hậu, giáo dục tới hỗ trợ an ninh – quốc phòng, chống khủng bố, tội phạm công nghệ cao và chương trình tiếng Anh gìn giữ hòa bình. Chuyến thăm lần này là dịp để hai bên chuyển từ “hợp tác tốt” sang “hợp tác cần thiết” trong các cấu trúc khu vực mới.
Ngoại giao Oceania: Việt Nam tự khẳng định vị thế tại Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương
Điểm thu hút nhất của chuyến thăm không nằm ở từng thỏa thuận riêng lẻ mà ở cách Việt Nam đang định nghĩa ngoại giao Oceania cho mình. Với vai trò nước điều phối quan hệ ASEAN–New Zealand giai đoạn 2024–2027, Việt Nam đã góp phần thúc đẩy nâng cấp quan hệ ASEAN–New Zealand lên Đối tác chiến lược toàn diện, trở thành cầu nối gắn kết New Zealand chặt chẽ hơn với Đông Nam Á. Khi lãnh đạo Việt Nam đồng thời thăm Úc và New Zealand, Hà Nội gửi đi thông điệp: Việt Nam không chỉ tham gia trò chơi khu vực, mà muốn giúp định hình nó.
Trong một thế giới nhiều biến động, New Zealand nhìn Việt Nam như đối tác chia sẻ lợi ích trong duy trì ổn định, tự do hóa thương mại, tôn trọng luật pháp quốc tế và bảo vệ hệ thống dựa trên luật lệ. Úc cũng coi Việt Nam là đối tác kinh tế, an ninh quan trọng tại châu Á–Thái Bình Dương. Đặt hai góc nhìn đó cạnh nhau, có thể thấy chuyến thăm cấp Nhà nước là bước đi nhằm đẩy mạnh vị thế Việt Nam như một “điểm tựa ổn định” trong Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương: biết lắng nghe, biết điều phối và sẵn sàng chia sẻ gánh nặng với các đối tác xa nhưng thân.
Kết luận: Từ hợp tác song phương tới vai trò thiết kế trật tự khu vực
Nhìn tổng thể, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Úc và New Zealand không chỉ là một đợt hoạt động ngoại giao thường kỳ mà là bước ngoặt trong cách Việt Nam triển khai quan hệ song phương gắn với cấu trúc khu vực. Với Úc, đó là cơ hội đẩy mạnh hợp tác kinh tế, giáo dục, ODA và an ninh trên nền tảng đã vững. Với New Zealand, đó là thời điểm bẻ lái quan hệ sang chiều sâu chiến lược toàn diện sau hơn 50 năm hữu nghị.
Điều Việt Nam cần làm trong chuyến đi này là biến lợi thế tin cậy chính trị thành các cam kết cụ thể về phối hợp tại ASEAN, APEC và Liên hợp quốc; chuyển ngoại giao Oceania từ “vùng xa” trở thành một trụ cột trong chính sách Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương của mình. Nếu làm được, Hà Nội sẽ không chỉ nâng cấp quan hệ Việt Nam Úc và quan hệ Việt Nam New Zealand, mà còn khẳng định vai trò là quốc gia tầm trung biết kết nối, biết tạo đối trọng mềm, xứng đáng với kỳ vọng của các đối tác tại khu vực Nam Thái Bình Dương.
