Ý nghĩa chiến lược của chuyến thăm chính thức
Chuyến thăm chính thức của Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing tới Việt Nam từ ngày 4 đến 6/9 là một hoạt động ngoại giao cấp cao, được tiến hành theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nhằm củng cố quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời và thúc đẩy Đối tác hợp tác toàn diện giữa hai nước trong bối cảnh khu vực Đông Nam Á đang chuyển động nhanh về kinh tế và an ninh. Đây không phải là một nghi thức ngoại giao thuần túy, mà là thông điệp rõ ràng rằng Việt Nam muốn giữ Myanmar trong quỹ đạo hợp tác tin cậy, đồng thời mở thêm không gian chiến lược cho chính mình. Điểm đáng chú ý là chuyến thăm diễn ra ngay sau hàng loạt hoạt động trao quốc thư của đại sứ hai nước, cho thấy sự chuẩn bị kỹ về chính trị và sự đồng thuận cao ở cấp lãnh đạo. Khi các đảng phái lớn tại Myanmar công khai đánh giá cao lập trường của Việt Nam và coi Việt Nam là hình mẫu phát triển, cơ hội để Việt Nam Myanmar hợp tác sâu hơn đã chín muồi. Việt Nam chọn thời điểm này để khẳng định vai trò một đối tác ổn định, không can thiệp, nhưng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm phát triển và hội nhập.
Nền tảng hữu nghị truyền thống: lợi thế mềm của Việt Nam
Quan hệ giữa Việt Nam và Myanmar được xây dựng từ thời Chủ tịch Hồ Chí Minh và Anh hùng Aung San, đặt trên nền tảng chung về lịch sử đấu tranh giành độc lập dân tộc và những tương đồng văn hóa. Chính ký ức lịch sử đó tạo cho Việt Nam một lợi thế mềm hiếm có: sự tin cậy chính trị và thiện cảm xã hội, điều mà nhiều đối tác khác tại Myanmar khó có được. Sự hiện diện của cơ quan thường trú Việt Nam tại Yangon từ năm 1947, các chuyến thăm lịch sử của Thủ tướng U Nu năm 1954 và Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1958, cùng việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác hợp tác toàn diện vào năm 2017, cho thấy hai nước liên tục bồi đắp tầng sâu chiến lược. "Theo Bộ Ngoại giao Việt Nam, hai bên đã nhất trí tăng cường hợp tác trên các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội, địa phương và đối ngoại nhân dân". Đây là cấu trúc hợp tác đan xen, tạo độ bền chính trị vượt lên trên biến động nội bộ ở mỗi bên. Việc Việt Nam chủ động hỗ trợ Myanmar khắc phục hậu quả thiên tai, như cử đội cứu hộ hơn 100 người và viện trợ trong vụ động đất tháng 3/2025, đã củng cố hình ảnh một đối tác tin cậy, biết chia sẻ lúc khó khăn. Trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng ngày càng gay gắt tại Đông Nam Á, sức mạnh của Việt Nam nằm không chỉ ở công cụ kinh tế, mà còn ở năng lực xây dựng niềm tin lâu dài.
Động lực kinh tế mới: thương mại và đầu tư tăng tốc
Nếu nền tảng chính trị là điều kiện cần, thì kinh tế là điều kiện đủ để chuyến thăm Tổng thống Min Aung Hlaing thăm Việt Nam trở thành bước ngoặt thực sự. Sáu tháng đầu năm, kim ngạch thương mại song phương đã đạt 336 triệu USD, tăng 26% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy thị trường hai bên đang tự tìm đến nhau bằng nhu cầu thực tế. Sự tăng trưởng này không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của nhiều năm doanh nghiệp Việt Nam kiên trì bám thị trường Myanmar. Việt Nam hiện có 107 dự án còn hiệu lực tại Myanmar, với tổng vốn đăng ký hơn 1,4 tỷ USD, đứng thứ 5 trong số các quốc gia, vùng lãnh thổ có vốn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam. Những tên tuổi như liên doanh Mytel trong viễn thông và hạ tầng số, hay tổ hợp bất động sản, khách sạn và trung tâm thương mại tại Yangon, chứng minh rằng doanh nghiệp Việt Nam không coi Myanmar là thị trường thử nghiệm, mà là một trụ cột trong chiến lược khu vực. Hàng hóa Việt Nam – từ phân bón, nguyên liệu dệt may, phương tiện vận tải, máy móc thiết bị – được ghi nhận là phù hợp với thị hiếu người dân Myanmar và nhu cầu phát triển của nước này. Hai bên đặt mục tiêu sớm đạt 1 tỷ USD kim ngạch thương mại hai chiều; nếu biết tận dụng chuyến thăm lần này để tháo gỡ vướng mắc về thủ tục và logistics, mục tiêu đó không chỉ mang ý nghĩa số học mà còn là thước đo vị thế kinh tế của Việt Nam trong quan hệ song phương.
Hợp tác mới: từ hạ tầng, số hóa đến giáo dục và nhân văn
Kỳ họp lần thứ 10 Ủy ban Hỗn hợp về hợp tác song phương Việt Nam - Myanmar cho thấy hai bên không muốn lặp lại những câu chuyện cũ, mà đang chủ động mở sang các lĩnh vực mới giàu giá trị gia tăng như hạ tầng, công nghệ thông tin, sản xuất hàng tiêu dùng, nông nghiệp hiện đại và chuyển đổi số. Đây đều là những mảng Việt Nam có kinh nghiệm, trong khi Myanmar có nhu cầu mạnh nhưng chưa đủ năng lực nội tại, tạo thành cấu trúc "cộng sinh" hợp lý. Tín hiệu từ phía Myanmar cũng rất rõ: đại sứ nước này nêu mong muốn tăng cường hợp tác về nông nghiệp, viễn thông, xe điện, du lịch – những mảng hội tụ cả tiềm năng thị trường lẫn hiệu ứng lan tỏa xã hội. Bên cạnh đó, hai nước đang hướng tới phát huy hiệu quả hợp tác quốc phòng, an ninh, mở rộng đào tạo, giao lưu sĩ quan trẻ, văn hóa, thể thao quân sự và cùng ứng phó thách thức an ninh phi truyền thống như cứu hộ, cứu nạn, khắc phục hậu quả thiên tai, bom mìn, hỗ trợ nhân đạo và quân y. Ở chiều nhân văn, các hoạt động thể thao, giao lưu hữu nghị nhân dịp 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao cho thấy nhận thức rằng hợp tác bền vững phải dựa trên kết nối người dân, chứ không chỉ các văn bản chính phủ. Trong tương lai, giáo dục, đào tạo nghề và học bổng trao đổi có thể trở thành "xương sống mềm" cho câu chuyện Việt Nam Myanmar hợp tác, nuôi dưỡng thế hệ trẻ hiểu và ủng hộ quan hệ hai nước.
Kết luận: Việt Nam cần hành động nhanh để biến cơ hội thành thế lực
Chuyến thăm chính thức của Tổng thống Min Aung Hlaing là thời điểm hiếm có để Việt Nam kết nối ba tầng: lịch sử hữu nghị, đà tăng trưởng kinh tế và nhu cầu hợp tác mới trong các lĩnh vực số, hạ tầng, giáo dục, nhân văn. Nếu xử lý khéo, Việt Nam không chỉ củng cố thêm một đối tác tin cậy, mà còn khẳng định hình ảnh một quốc gia biết kết hợp sức mạnh mềm với sức mạnh kinh tế. Điều Việt Nam cần lúc này là hành động nhanh và nhất quán: cụ thể hóa thỏa thuận tại Ủy ban Hỗn hợp bằng các dự án, gói hợp tác có thời hạn rõ ràng; tạo điều kiện thực tế cho doanh nghiệp hai nước; đồng thời tiếp tục duy trì lập trường cân bằng, tôn trọng nội bộ Myanmar như các đảng phái nước này đã đánh giá cao. Cuối cùng, nếu kim ngạch thương mại tiến gần mốc 1 tỷ USD trên nền quan hệ chính trị ổn định, thì câu chuyện không chỉ là thương mại song phương, mà là minh chứng cho khả năng tự xây dựng không gian kinh tế và nhân văn lành mạnh, nơi Việt Nam đóng vai trò một điểm tựa đáng tin trong khu vực.
