Phòng ngừa phải bắt đầu từ trường học
Trường học không ma túy là mô hình phòng ngừa dựa vào sự tham gia chủ động của học sinh, nhà trường, gia đình và lực lượng chức năng để nhận diện, ngăn chặn nguy cơ ma túy trong môi trường giáo dục. Thái Nguyên đang quyết liệt triển khai mô hình này nhằm chặn ma túy mới và thuốc lá điện tử xâm nhập học đường, bảo vệ môi trường học tập an toàn cho hơn 550.000 học sinh, sinh viên. Đây là hướng đi đáng làm: đợi đến khi có vụ việc rồi mới xử lý sẽ khiến học sinh phải gánh hậu quả mà biện pháp phòng ngừa sớm có thể hạn chế. Nguy cơ cũng không còn chỉ nằm ở những chất gây nghiện quen thuộc. Ma túy tổng hợp, chất hướng thần, sản phẩm “núp bóng” và việc tiếp cận, quảng bá qua mạng xã hội đòi hỏi trường học phải giúp học sinh biết nhận diện, từ chối và tìm người hỗ trợ.

Học sinh không chỉ là người nghe tuyên truyền
Sức nặng của mô hình nằm ở việc biến học sinh thành một phần của mạng lưới phòng ngừa: các em có thể truyền thông, tự quản, hỗ trợ bạn bè và phản ánh nguy cơ, thay vì chỉ dự một buổi phổ biến rồi quên. Trong đợt rà soát chuyên đề tại 64 đơn vị thuộc phạm vi tổng hợp, 43 đơn vị đã xây dựng 53 mô hình phòng, chống ma túy, với 18.196 lượt học sinh tham gia; đây là số liệu của nhóm được rà soát, không đại diện cho toàn tỉnh. Các mô hình có cách tổ chức khác nhau, từ đội thanh niên xung kích đến truyền thông tại trường và trên mạng xã hội. Điểm chung đáng giữ là kết hợp tuyên truyền với tư vấn tâm lý, kỹ năng sống và hỗ trợ bạn bè. Cách làm ấy giúp phòng ngừa gần với đời sống học sinh hơn, đồng thời tạo thêm cơ hội phát hiện sớm những dấu hiệu đáng lo.

Tuyên truyền phải đi cùng phối hợp ngoài cổng trường
Phòng chống ma túy trong trường học không thể dừng ở cổng trường: học sinh còn sinh hoạt tại nhà trọ, khu dân cư và trên không gian mạng. Trong năm 2025 và sáu tháng đầu năm 2026, các cơ sở giáo dục phối hợp với lực lượng chức năng tổ chức 131 hoạt động tuyên truyền, thu hút hơn 59.000 lượt học sinh và giáo viên; cùng giai đoạn, 1.947 cán bộ, nhà giáo được bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng pháp luật và nghiệp vụ. Những con số này cho thấy địa phương đang đầu tư cả vào người học lẫn người làm công tác giáo dục, nhưng điều quyết định là thông tin có được chuyển thành phối hợp thường xuyên hay không. Việc nắm tình hình khu vực quanh trường, trao đổi với gia đình và hỗ trợ học sinh có nguy cơ cần trở thành công việc liên tục, không chỉ diễn ra trong một buổi tuyên truyền.

Từ tuyên truyền đến khả năng nhận diện thực tế
Nỗ lực ở trường học được đặt trong bối cảnh Thái Nguyên tăng cường truyền thông phòng, chống ma túy trên toàn tỉnh. Ngày 5.11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh tổ chức hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng truyền thông về phòng, chống ma túy năm 2026. Truyền thông và giáo dục được xác định là giải pháp trọng tâm để nâng cao nhận thức, huy động cộng đồng và chú ý đến thế hệ trẻ. Tuy vậy, tuyên truyền chỉ có giá trị khi người nghe biết phải làm gì trước lời rủ rê, sản phẩm không rõ thành phần hay nội dung quảng bá trên mạng. Vì thế, việc bồi dưỡng giáo viên cần gắn với nhận diện ma túy mới, phát hiện dấu hiệu bất thường và tư vấn theo lứa tuổi. Học sinh cũng cần biết tìm đến ai khi lo cho bản thân hoặc bạn bè; nếu thiếu lối hỗ trợ rõ ràng, cảnh báo dễ dừng lại ở lời nói.

Duy trì mô hình, đo hiệu quả bằng khả năng ngăn ngừa
Trong những tháng cuối năm 2026, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh tiếp tục triển khai Tiểu dự án 03 về tuyên truyền, giáo dục pháp luật phòng, chống ma túy cho học sinh, sinh viên giai đoạn 2025–2030, gắn với mục tiêu xây dựng cơ sở giáo dục không ma túy và bảo đảm an toàn trường học. Kế hoạch gồm hoạt động chuyên sâu, tập huấn đội ngũ, tuyên truyền trực tiếp và trên nền tảng số, kiểm tra, đánh giá, chuẩn hóa dữ liệu và lựa chọn mô hình hiệu quả để nhân rộng; sở cũng đang triển khai hai hội thi cấp tỉnh. Nhưng thành công không nên chỉ tính bằng số buổi hay lượt tham gia. Thước đo thuyết phục hơn là học sinh có nhận diện được nguy cơ, dám báo tin và nhận được hỗ trợ kịp thời hay không. Mô hình trường học không ma túy chỉ bền vững khi nhà trường, gia đình và địa phương cùng giữ vai trò thường trực.







