Âm nhạc Việt như chiếc cầu nối cảm xúc, không phải cuộc đua thị trường
Nghệ sĩ Việt Nam ngày nay đang xây dựng một triết lý sáng tạo âm nhạc Việt trong đó âm nhạc được xem là chiếc cầu nối cảm xúc giữa con người với con người, vừa gìn giữ bản sắc âm nhạc cá nhân, vừa đối thoại với những thay đổi của thị trường, thay vì chạy theo xu hướng một chiều. Sự lựa chọn ấy thể hiện rõ trong câu chuyện của ca sĩ Nguyễn Khánh Ly và nhạc sĩ, ca sĩ Đinh Phương Anh: họ không coi liveshow performance là nơi phô diễn kỹ thuật hay độ hoành tráng, mà là không gian để kể lại hành trình biết ơn, yêu thương và lắng nghe. Quan điểm này đi ngược sự vội vã của thị trường, nhưng lại cho thấy âm nhạc có thể sống lâu hơn nếu được xây trên cảm xúc thật, chứ không phải công thức nhất thời.
Nguyễn Khánh Ly: Trái tim và sáng tạo quan trọng hơn kỹ thuật
Sau 20 năm gắn bó với nghệ thuật, Nguyễn Khánh Ly chọn liveshow “Khát vọng tình yêu” như một cột mốc để nhìn lại hành trình làm nghề và tri ân những người đồng hành. Từ nền tảng thanh nhạc cổ điển, chị chủ động làm mới để đến gần hơn với công chúng trẻ, nhưng lại rất tỉnh táo: “Kỹ thuật thanh nhạc nói chung thì chúng ta cũng chỉ dùng để hát hay thôi, còn chúng ta cần có một trái tim, chúng ta cần sự sáng tạo”. Liveshow được xây dựng thành ba chương với các màu sắc âm nhạc khác nhau, song đạo diễn đặt yêu cầu “ba chương phải là một”, nghĩa là khán giả vẫn thấy một Khánh Ly nhất quán về bản sắc âm nhạc, dù có sự biến đổi theo từng phần. Sức ép lớn nhất của chị không phải là doanh thu, mà là câu hỏi làm sao để những ca khúc mang tính học thuật có thể chạm đến trái tim khán giả trong bối cảnh thị trường chuộng sự dễ nghe và nhanh quên.
Điều đáng nói là Khánh Ly không né tránh áp lực đổi mới: chị thừa nhận “thực sự là khi mình làm, nó cũng hơi áp lực”, và luôn trăn trở sẽ làm thế nào để đổi mới mà vẫn giữ được nền tảng. Ở chương đầu của liveshow, chị tri ân người thầy Nguyễn Trung Kiên bằng các tác phẩm bất hủ của nước Nga – một lựa chọn mang tính học thuật và đầy rủi ro với khán giả đại chúng. Chương hai và ba tiếp tục chủ đề người lính nhưng chuyển dần sang màu sắc trẻ trung, hiện đại hơn để đến gần thế hệ trẻ. Cách Khánh Ly cân bằng cho thấy một triết lý nghệ sĩ rõ ràng: bản sắc không nằm ở việc bám chặt vào khuôn mẫu cổ điển, mà ở việc không đánh mất nền tảng khi đối thoại với ngôn ngữ âm nhạc đương đại. Đây là câu trả lời thuyết phục cho câu hỏi sáng tạo âm nhạc Việt nên đi về đâu trong bối cảnh thị trường thay đổi liên tục.
Đinh Phương Anh: Viết nhạc từ lòng biết ơn tình yêu và ký ức
Nếu Nguyễn Khánh Ly đặt trọng tâm ở trái tim và sự sáng tạo trên sân khấu, thì triết lý nghệ sĩ của Đinh Phương Anh lại bắt đầu từ lòng biết ơn và những rung động đầu đời. Mười lăm năm trước, chị viết ca khúc đầu tiên “Nơi ấy tình yêu”, và mười lăm năm sau, chị đặt chính tên bài hát ấy cho đêm nhạc đầu tiên của mình. Đó không phải chiêu trò hoài niệm mà là một vòng tròn khép lại, để khởi động một hành trình mới. Đinh Phương Anh gọi đó là “mối tình đầu” với âm nhạc, và sau 15 năm nhìn lại, chị hiểu rằng “nơi ấy” chính là tình yêu âm nhạc của mình. Hơn 200 ca khúc ra đời trong quãng thời gian đó, mỗi bài là một lát cắt của cuộc sống, của Hà Nội, của tình yêu và ký ức riêng. Điều khiến khán giả nhớ đến chị không phải là những cú twist âm nhạc gây sốc, mà là sự nhất quán trong cách viết: nhẹ nhàng, nhiều suy tư nhưng không bi lụy, nếu có buồn thì cũng là nỗi buồn dịu dàng, lãng mạn và giàu chất thơ.
Đêm nhạc “Nơi ấy tình yêu” không chỉ là dịp để khán giả nghe lại những sáng tác quen thuộc, mà còn là cơ hội để người nghệ sĩ nhìn lại con đường đã đi với tất cả sự biết ơn. Khi bước ra sân khấu và thấy khán phòng kín chỗ, cảm xúc đầu tiên của Phương Anh không phải là tự hào, mà là sự xúc động trước tình cảm khán giả và một lòng biết ơn rất lớn. Chị hy vọng khán giả đến không chỉ vì yêu quý con người Đinh Phương Anh, mà vì những giai điệu đã chạm đến trái tim, mang lại sự đồng cảm. Trong triết lý sáng tạo của chị, âm nhạc là nơi để trân trọng và nâng niu, chứ không phải để sở hữu nhau; kể cả nỗi buồn cũng không được phép trở thành tiếng gào thét tuyệt vọng. Sự lựa chọn này đi ngược xu hướng những ca khúc bóng bẩy, kịch tính trên thị trường, nhưng lại cho phép âm nhạc tồn tại như một nhật ký cảm xúc mà khán giả có thể quay về bất cứ lúc nào.
Giữ bản sắc âm nhạc giữa thị trường biến động
Điểm chung trong triết lý nghệ sĩ của cả Nguyễn Khánh Ly và Đinh Phương Anh là thái độ tỉnh táo trước thị trường. Khánh Ly chủ động làm mới để tiếp cận thế hệ trẻ, song luôn nhấn mạnh rằng “điều quan trọng là mình không đánh mất nền tảng”. Những người cùng thế hệ và giới chuyên môn nhận xét chị vẫn giữ được nền tảng cổ điển, nhưng lại xuất hiện với hình ảnh mới mẻ, trẻ trung và có thể tiếp cận được với khán giả trẻ. Phương Anh thì mở rộng không gian sáng tạo bằng nhiều dòng nhạc khác nhau, từ ca khúc cho người lớn đến các tác phẩm dành cho thiếu nhi, với mong muốn tạo ra một không gian nên thơ, giàu cảm hứng, nơi các em nhỏ được tiếp cận đa dạng thể loại. Cả hai đều đang trả lời một câu hỏi khó: làm sao cân bằng giữa bản sắc âm nhạc cá nhân và những thay đổi liên tục của thị trường âm nhạc đương đại, nơi xu hướng mới có thể xuất hiện rồi biến mất chỉ trong vài tuần.
Điều thú vị là cả hai nghệ sĩ đều đặt trách nhiệm với thế hệ trẻ vào trung tâm. Nguyễn Khánh Ly xuất phát từ nền tảng thanh nhạc cổ điển nhưng không ngừng tìm cách làm mới để âm nhạc đến gần công chúng trẻ hơn, trong khi Đinh Phương Anh mỗi ngày đứng trên bục giảng, gặp những người trẻ đang nuôi dưỡng ước mơ âm nhạc và muốn tạo cho họ một môi trường giàu chất thơ và cảm hứng. Đây không phải là cách “chiều” thị trường, mà là đối thoại với một lớp khán giả mới bằng ngôn ngữ âm nhạc chân thành. Sáng tạo âm nhạc Việt trong góc nhìn của họ không phải là bỏ đi những gì thuộc về học thuật hay ký ức, mà là tìm con đường để những giá trị ấy sống được trong tai nghe và trái tim của người trẻ hôm nay. Bản sắc, vì thế, không đứng yên mà chuyển động cùng thời đại, nhưng vẫn có một lõi cảm xúc không đổi.
Âm nhạc như ký ức của tình cảm nghệ sĩ trong lòng khán giả
Ở tầng sâu hơn của triết lý nghệ sĩ, cả hai đều coi âm nhạc như phương tiện để khán giả ghi nhớ và cảm nhận tình cảm của mình. Khi liveshow được đón nhận, Khánh Ly “thấy cảm động và rất biết ơn sự đón nhận của khán giả. Điều đó chính là động lực để Khánh Ly phải cố gắng hơn nữa”. Đinh Phương Anh thì mong đơn giản rằng khi khán giả bật một ca khúc của mình, âm nhạc có thể xoa dịu trái tim họ. Chị kỳ vọng khán giả nhớ đến mình như một người biết lắng nghe và sẻ chia bằng âm nhạc, chứ không chỉ như một cái tên trên poster. Trong cách nhìn ấy, kết nối cảm xúc qua nhạc trở thành tiêu chí quan trọng hơn lượt xem hay bảng xếp hạng. Mỗi liveshow performance là một điểm hẹn, nơi người nghệ sĩ gửi gắm lòng biết ơn và tình yêu, còn khán giả mang theo những câu chuyện riêng để tìm sự đồng cảm.
Có thể nói, điều mà hai nghệ sĩ này nhấn mạnh không phải là sự hoàn hảo, mà là sự chân thành. Khánh Ly chấp nhận áp lực khi mang những ca khúc “đã rất lâu rồi và mang tính học thuật rất nhiều” lên sân khấu, và trăn trở làm sao để chạm đến trái tim khán giả. Phương Anh viết nhạc từ lòng biết ơn người đã từng khiến trái tim mình rung động, và tin rằng yêu là trân trọng, nâng niu, thương nhớ nhau, chứ không phải sở hữu nhau. Khi âm nhạc được bắt đầu từ những cảm xúc như thế, nó có cơ hội trở thành một phần ký ức của người nghe, không bị cuốn trôi bởi biến động thị trường. Kết luận rõ ràng là: sáng tạo âm nhạc Việt sẽ bền vững hơn nếu các nghệ sĩ coi mỗi giai điệu là một lời tâm sự, một đoạn ký ức để sẻ chia, thay vì một sản phẩm phải thắng mọi đường đua thương mại.
