Hạng mục trí tuệ nhân tạo: bước ngoặt trong tư duy “Make in Vietnam”
Giải thưởng Sản phẩm công nghệ số Make in Vietnam là chương trình thường niên tôn vinh các sản phẩm số được nghiên cứu, thiết kế, sáng tạo và sản xuất trong nước nhằm giải quyết bài toán phát triển và mở rộng ra thị trường quốc tế, đồng thời hỗ trợ xúc tiến thương mại, thu hút đầu tư và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp công nghệ nội địa. Việc Bộ Khoa học và Công nghệ chính thức đưa sản phẩm trí tuệ nhân tạo thành một hạng mục giải thưởng riêng cho mùa giải năm nay cho thấy tư duy chính sách đã chuyển từ khuyến khích chung công nghệ số sang đặt AI ở vị trí trọng tâm chiến lược. Đây không chỉ là bổ sung về thủ tục, mà là tín hiệu rằng nhà nước coi AI như một trụ cột mới của mô hình “Make in Vietnam” trong kỷ nguyên chuyển đổi số toàn diện.
Cấu trúc giải thưởng mới: sân chơi rộng hơn cho startup công nghệ Việt Nam
Năm nay, giải thưởng Make in Vietnam có tổng cộng 8 hạng mục, trong đó hạng mục trí tuệ nhân tạo được tách riêng bên cạnh các nhóm ứng dụng theo lĩnh vực như công nghiệp – xây dựng, nông nghiệp – tài nguyên – môi trường, giao thông – bưu chính – logistics, giáo dục – y tế – văn hóa – xã hội, tài chính – ngân hàng – thương mại – dịch vụ. Hai hạng mục đặc biệt còn lại dành cho sản phẩm công nghệ số phục vụ thị trường nước ngoài và sản phẩm công nghệ số tiềm năng. Chính hạng mục “tiềm năng” này mở cửa rõ ràng cho doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ hoặc startup đổi mới sáng tạo thành lập theo pháp luật Việt Nam, với yêu cầu người Việt nắm tối thiểu 51% vốn hoặc cổ phần có quyền biểu quyết khi có vốn ngoại. Cấu trúc đó tạo nên một sân chơi có quy tắc rõ ràng, nơi startup công nghệ Việt Nam vừa được bảo vệ, vừa buộc phải nghĩ đến chuẩn cạnh tranh quốc tế ngay từ ngày đầu.
Từ giải thưởng sản phẩm AI đến bệ phóng thị trường và sandbox chính sách
Điểm khác biệt khiến hạng mục trí tuệ nhân tạo trong Make in Vietnam không chỉ là danh hiệu nằm trên giấy: sản phẩm đoạt giải không dừng ở việc nhận chứng nhận, mà còn có cơ hội được hỗ trợ đưa vào thị trường, xúc tiến đầu tư và thương mại hóa trong nước lẫn quốc tế. Với các công nghệ mới như AI, dữ liệu lớn hay blockchain, những sản phẩm có tiềm năng ứng dụng rộng thậm chí có thể được ưu tiên tham gia cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox), cùng hỗ trợ đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ và xây dựng thương hiệu. Nói cách khác, giải thưởng sản phẩm AI ở đây được thiết kế như một bộ lọc và bộ gia tốc: lọc ra những giải pháp đủ chín, rồi gia tốc chúng bằng nguồn lực nhà nước và mạng lưới doanh nghiệp để rút ngắn quãng đường từ ý tưởng đến thị trường. Đó là “vốn chính sách” mà ít hệ sinh thái startup nào trên thế giới có thể coi thường.
Ý nghĩa chiến lược: từ chỉ thị của Thủ tướng tới năng lực cạnh tranh công nghệ
Chương trình giải thưởng Make in Vietnam được tổ chức thường niên từ năm 2020 nhằm thực thi Chỉ thị số 01/CT-TTg về thúc đẩy phát triển doanh nghiệp công nghệ số trong nước. Sau 6 mùa, gần 1.500 sản phẩm đăng ký tham gia và 299 sản phẩm công nghệ số đã được vinh danh, nhiều sản phẩm mở rộng thị trường trong nước và vươn ra quốc tế. Khi bước sang mùa thứ bảy với hạng mục trí tuệ nhân tạo riêng, chương trình mang một thông điệp rõ ràng: chiến lược phát triển công nghệ số Việt Nam bước sang giai đoạn tập trung vào công nghệ lõi và công nghệ nền tảng, đặc biệt là AI và sản xuất thông minh trong mọi lĩnh vực kinh tế – xã hội. Đây không phải chiến lược “đi theo sau” mà là nỗ lực chủ động xây năng lực cạnh tranh mới, nơi sản phẩm Make in Vietnam được kỳ vọng không chỉ giải bài toán nội địa mà còn trở thành giải pháp được chấp nhận trên thị trường quốc tế.
Cơ hội cụ thể và bài toán cho startup: tham gia không chỉ để đoạt giải
Từ ngày 28/8 đến hết 15/10, doanh nghiệp và tổ chức có thể nộp hồ sơ trực tuyến tham gia giải thưởng, với giai đoạn đăng ký sơ bộ từ 28/8 đến 28/9 để nhận hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ; lễ trao giải dự kiến diễn ra vào tháng 11 hoặc 12 trong khuôn khổ một diễn đàn quốc gia về phát triển doanh nghiệp công nghệ số. Mỗi hạng mục có giải Vàng, Bạc, Đồng và Top 10, với ba vòng sơ tuyển, sơ khảo và chung khảo. Nhưng đối với startup công nghệ Việt Nam, điều quan trọng hơn huy chương là cơ hội thử sức sản phẩm trước hội đồng chuyên môn, tiếp cận sandbox chính sách, và kết nối với mạng lưới đối tác tiềm năng. Nếu biết nhìn giải thưởng sản phẩm AI như một bài kiểm tra chiến lược hơn là cuộc thi thành tích, startup sẽ tận dụng được “đường cao tốc” mà nhà nước đang mở ra cho thế hệ doanh nghiệp Make in Vietnam mới.
