Make in Vietnam ưu tiên trí tuệ nhân tạo: thông điệp chính trị mạnh mẽ
Giải thưởng Make in Vietnam là giải thưởng thường niên nhằm tôn vinh các sản phẩm công nghệ số do người Việt nghiên cứu, thiết kế, sáng tạo và sản xuất trong nước, giải các bài toán của Việt Nam, đồng thời hỗ trợ xúc tiến thương mại, đầu tư và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp công nghệ số. Chiều 28/8, Bộ Khoa học và Công nghệ phát động Giải thưởng “Sản phẩm công nghệ số Make in Viet Nam” năm 2026, đánh dấu lần đầu tiên có hạng mục riêng cho Sản phẩm trí tuệ nhân tạo xuất sắc. Đây không chỉ là một thay đổi kỹ thuật trong cơ cấu giải thưởng, mà là một tuyên bố chính sách: trí tuệ nhân tạo Việt Nam đã bước ra khỏi vai trò “tính năng phụ” để trở thành trọng tâm chiến lược. Sau 6 lần tổ chức từ 2020 đến 2025, giải thưởng đã thu hút gần 1.500 sản phẩm dự thi và vinh danh 299 sản phẩm xuất sắc, chứng minh sức hút với cộng đồng công nghệ số trong nước. Việc nâng AI lên thành một hạng mục độc lập cho thấy Nhà nước sẵn sàng trao vị trí ưu tiên cho công nghệ này trong bức tranh chuyển đổi số toàn diện.
Hạng mục sản phẩm AI: bám sát chủ trương làm chủ công nghệ cốt lõi
Điểm mới nổi bật của mùa giải năm nay là “Sản phẩm trí tuệ nhân tạo xuất sắc” trở thành một hạng mục riêng, lựa chọn những sản phẩm mà AI là công nghệ cốt lõi, quyết định chức năng và giá trị thay vì chỉ là tiện ích bổ sung. Quyết định này bám sát chủ trương phát triển và làm chủ công nghệ trí tuệ nhân tạo, coi AI là công nghệ có tốc độ lan tỏa nhanh, tác động sâu rộng và đang trở thành động lực tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Nói cách khác, Nhà nước gửi đi thông điệp rõ ràng: nếu doanh nghiệp muốn đi xa trong chuyển đổi số, họ phải đầu tư nghiêm túc vào AI chứ không dừng ở mức “gắn chatbot lên sản phẩm”. Việc phân tách hạng mục AI khỏi các lĩnh vực ứng dụng như công nghiệp, giáo dục, y tế hay tài chính cho thấy AI được nhìn nhận như một lớp công nghệ nền tảng cần được đánh giá theo tiêu chuẩn riêng, thay vì “ẩn mình” trong các hệ thống lớn hơn.
Sân chơi tương xứng cho startup công nghệ Việt trong cuộc đua AI
Trong bối cảnh Việt Nam đã có những doanh nghiệp đủ năng lực xây dựng mô hình, thuật toán và dữ liệu tiếng Việt của riêng mình, yêu cầu về một sân chơi tương xứng để các sản phẩm AI nội địa được ghi nhận và phát triển trở nên cấp thiết. Hạng mục sản phẩm AI tại giải thưởng Make in Vietnam chính là lời hồi đáp, tạo một không gian cạnh tranh công bằng cho startup công nghệ Việt và doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đang theo đuổi trí tuệ nhân tạo Việt Nam. Theo ông Nguyễn Khắc Lịch, giải thưởng đã trở thành “sự bảo chứng uy tín, là bệ phóng thị trường cho các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam”. Khi AI được tách thành một hạng mục riêng, các startup không còn phải “đấu” với những nền tảng đa chức năng mà có thể tập trung chứng minh chiều sâu thuật toán, chất lượng dữ liệu và khả năng giải bài toán Việt Nam bằng AI. Đây là bước đi cần thiết để chuyển năng lực kỹ thuật thành uy tín thị trường.
Không gian phát triển sản phẩm AI cho thị trường nội địa: vì sao cần ngay lúc này?
Việc bổ sung hạng mục riêng cho AI diễn ra trong bối cảnh công nghệ này đang lan tỏa nhanh tới sản xuất, tài chính, giáo dục, y tế, logistics và dịch vụ, tạo sức ép buộc doanh nghiệp Việt phải chuyển từ “dùng AI của người khác” sang “tự phát triển công nghệ của mình” nếu không muốn phụ thuộc. Giải thưởng Make in Vietnam, vốn được tổ chức để tìm kiếm và tôn vinh sản phẩm công nghệ số do người Việt nghiên cứu, thiết kế và sản xuất trong nước, giờ trở thành điểm hẹn quan trọng cho những sản phẩm AI xây dựng từ dữ liệu, ngôn ngữ và bài toán Việt Nam. Từ ngày 28/8, hồ sơ tham dự được tiếp nhận trực tuyến đến hết 15/10, trước khi lễ công bố và trao giải dự kiến tổ chức trong tháng 11 hoặc 12 trong khuôn khổ Diễn đàn quốc gia về phát triển doanh nghiệp công nghệ số. Khoảng thời gian này là lời nhắc rõ ràng cho cộng đồng AI Việt Nam: nếu không kịp đưa sản phẩm vào “đường đua” nội địa, cơ hội định hình chuẩn mực AI phù hợp với thị trường trong nước sẽ thuộc về người khác.
Từ sân chơi giải thưởng đến chiến lược AI quốc gia của doanh nghiệp Việt
Câu hỏi quan trọng không phải là “có thêm hạng mục AI hay không”, mà là doanh nghiệp Việt sẽ làm gì với cơ hội này. Với 8 hạng mục bao gồm các lĩnh vực công nghiệp, xây dựng, nông nghiệp, tài nguyên và môi trường, giao thông vận tải, logistics, giáo dục, y tế, văn hóa, xã hội, tài chính, ngân hàng, thương mại, dịch vụ cùng hạng mục sản phẩm công nghệ số cho thị trường nước ngoài và sản phẩm công nghệ số tiềm năng, giải thưởng tạo ra một bản đồ khá đầy đủ cho hành trình chuyển đổi số bằng AI. Startup công nghệ Việt cần xem hạng mục sản phẩm AI như bài kiểm tra chiến lược: sản phẩm có giải được bài toán Việt Nam, có dữ liệu tiếng Việt đủ sạch, có khả năng mở rộng ra quốc tế và có tiềm năng trở thành công nghệ nền tảng chứ không chỉ là ứng dụng nhất thời. Nếu trả lời được những câu hỏi đó, giải thưởng Make in Vietnam sẽ không chỉ là danh hiệu, mà là điểm xuất phát cho thế hệ sản phẩm trí tuệ nhân tạo Việt Nam cạnh tranh sòng phẳng trên sân nhà lẫn sân toàn cầu.
