Thuốc bổ gan không vô hại: Khi “bảo vệ gan” thành hại gan
Tự uống thuốc bổ gan nguy hiểm là thói quen nhiều người tin là vô hại, nhưng trên thực tế đây là hành vi tự điều trị không kiểm soát, dễ che lấp bệnh lý gan tiềm ẩn, bỏ lỡ thời điểm điều trị chuẩn và làm gan phải xử lý thêm hàng loạt hoạt chất chưa được chứng minh an toàn, từ đó làm tăng nguy cơ men gan tăng cao, tổn thương gan và suy gan cấp tính. Các bác sĩ cảnh báo nhiều người có thói quen dùng các loại “thuốc bảo vệ gan”, thực phẩm bổ sung hoặc trà “mát gan” dù chức năng gan chưa hề được xác định là bất thường, khiến gánh nặng chuyển hóa cho gan tăng lên và có thể gây độc gan do thuốc. Ở người đang có tổn thương gan, việc tự uống thuốc bổ hay thuốc “giải độc” không rõ nguồn gốc càng là hành động đổ thêm dầu vào lửa, vì gan vừa phải chống chọi với bệnh nền, vừa phải khử độc thêm các thành phần không được kiểm soát này.
Ngừng thuốc kháng virus, ôm thuốc bổ: Cái giá là suy gan cấp và hôn mê
Trường hợp điển hình cho hậu quả của tự uống thuốc bổ là người đàn ông 67 tuổi bị viêm gan B mạn, tự ý ngừng thuốc kháng virus hơn 1 tháng vì thấy “ổn”, rồi chuyển sang uống thuốc bổ gan và thuốc giảm đau khi mệt, đau đầu. Kết quả, ông nhập viện trong tình trạng rất nặng: đợt cấp viêm gan B mạn tiến triển, suy gan cấp, hội chứng não gan độ II, suy thận cấp, toan chuyển hóa nặng và nhiễm khuẩn huyết. Đây không phải tai nạn ngẫu nhiên mà là hệ quả tất yếu khi virus không còn bị khống chế nên bùng phát tàn phá tế bào gan, trong khi gan phải gánh thêm thuốc bổ gan nguy hiểm và thuốc giảm đau. Một câu nói nên nhớ là: “Khi ngừng thuốc, virus viêm gan B có thể gia tăng hoạt động và tiếp tục tấn công các tế bào gan, dẫn đến hoại tử tế bào gan diện rộng, suy gan cấp, hội chứng não gan, hôn mê gan và suy đa tạng”.
Thuốc bắc, thuốc nam và hoa đu đủ: Từ thảo dược thành chất độc gan
Không ít người vẫn tin “thuốc bắc lành”, nhưng các ca tổn thương gan cấp cho thấy thuốc bắc gây độc gan là mối đe dọa rất thực. Một người đàn ông 61 tuổi tự uống thuốc bắc không rõ nguồn gốc chữa đau dạ dày trong 1,5 tháng, sau đó men gan tăng cao 30 lần: AST 1.121 U/L, ALT 1.287 U/L, kèm vàng da, vàng mắt, kiệt sức. Bác sĩ xác định tổn thương gan cấp nghiêm trọng nhiều khả năng liên quan trực tiếp đến thuốc bắc này. Các sản phẩm thuốc nam, thuốc bắc trôi nổi có thể chứa tạp chất, kim loại nặng hoặc thành phần không công bố, hoàn toàn có khả năng gây độc cho gan. Nguy hiểm không kém là trào lưu uống hoa đu đủ đực “giải độc, chữa bệnh”. Một người đàn ông 59 tuổi uống nước hoa đu đủ đực kéo dài vì nghe quảng cáo tốt, nhập viện trong tình trạng vàng da vàng mắt, men gan tăng cao và được chẩn đoán suy gan cấp trên nền viêm gan B không được phát hiện trước đó.
Men gan tăng cao không phải lý do để tự uống thuốc bổ
Men gan tăng cao là dấu hiệu tế bào gan đang tổn thương, không phải cái cớ để vội chạy ra hiệu thuốc mua thuốc bổ gan rồi yên tâm rằng mình “đã chữa trị”. Một chuyên gia về bệnh gan nhấn mạnh rằng men gan cao chỉ là biểu hiện, nguyên nhân có thể là gan nhiễm mỡ, viêm gan virus, rượu bia, thuốc hoặc các rối loạn chuyển hóa khác. Thế nhưng nhiều người bỏ qua bước quan trọng là tìm nguyên nhân, thay vào đó là uống hàng loạt sản phẩm “mát gan”, trà thảo dược, viên bổ mà chưa hề được bác sĩ đánh giá chức năng gan hay chỉ định phù hợp. Ở người gan bình thường, thói quen này tăng thêm gánh nặng chuyển hóa cho gan; ở người có bệnh gan, nó có thể đảo ngược kết quả điều trị, làm men gan tiếp tục tăng, đẩy nhanh tiến trình suy gan cấp tính. Khi cơ thể báo hiệu bằng mệt mỏi kéo dài, chán ăn, vàng da, nước tiểu sẫm sau khi dùng thuốc nam, thuốc bắc hay thảo dược, việc khôn ngoan duy nhất là ngừng dùng và đi khám chức năng gan ngay.
Làm sao để bảo vệ gan một cách an toàn, không bị “mồi” bởi thuốc bổ
Điểm chung của các ca suy gan cấp tính vì tự uống thuốc bổ là sự chủ quan: tự chẩn đoán, tự ngừng thuốc chuẩn, tự dùng thảo dược và thuốc bắc “truyền miệng” rồi nhập viện trong tình trạng vàng da, não gan, hôn mê, thậm chí tê liệt gan hoàn toàn. Để không đi vào vết xe đổ này, nguyên tắc đầu tiên là tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc kháng virus hay bất cứ phác đồ điều trị nào khi chưa có ý kiến bác sĩ chuyên khoa. Thứ hai, không tự uống thuốc bổ, thuốc “bảo vệ gan”, trà mát gan chỉ vì nghe quảng cáo hay lời mách nhỏ; mọi sản phẩm đưa vào cơ thể đều phải được bác sĩ xem xét, nhất là khi bạn đã có bệnh gan hoặc đang dùng nhiều thuốc khác. Cuối cùng, nếu men gan tăng cao hoặc xuất hiện mệt mỏi, vàng da, nước tiểu sẫm sau dùng thảo dược hay thuốc bắc, hãy coi đó là tín hiệu cảnh báo, dừng ngay sản phẩm và đến cơ sở y tế kiểm tra chức năng gan sớm.
