Không chỉ là chuyện đau bụng: bảo quản thực phẩm sai cách có thể gây suy thận cấp
Bảo quản thực phẩm sai cách là việc để đồ ăn, thức uống ở nhiệt độ phòng quá lâu, hoặc cất tủ lạnh, để qua đêm sau khi đã nhiễm vi khuẩn, khiến chúng sinh độc tố, gây ngộ độc thực phẩm với các triệu chứng dữ dội như nôn ói, tiêu chảy nặng, mất nước và có thể dẫn tới suy thận cấp ở người có hoặc không có bệnh nền về thận. Vấn đề này bị xem nhẹ vì nhiều người tin rằng cất tủ lạnh là "an toàn", nhưng thực tế đó chỉ là cách giữ lại một hỗn hợp vi khuẩn và độc tố đang chờ được đưa vào cơ thể. Thói quen tiết kiệm, không muốn bỏ đồ uống dang dở dễ biến thành cái giá quá đắt: phải chạy thận hoặc thậm chí suýt mất mạng. Nếu bạn vẫn giữ suy nghĩ “để qua đêm được mà”, đã đến lúc phải thay đổi.
Cà phê để qua đêm trong tủ lạnh: từ ly latte quen thuộc đến suy thận cấp
Trường hợp anh Hứa, 30 tuổi ở Đài Loan (Trung Quốc), là lời cảnh tỉnh mạnh nhất cho thói quen uống cà phê để qua đêm. Anh mua một cốc cà phê latte đá, uống dở rồi để trên bàn làm việc suốt cả buổi chiều ở nhiệt độ phòng, tối muộn mới cho vào tủ lạnh với ý định sáng hôm sau uống tiếp. Sau khi uống hết cốc cà phê đã để qua đêm, anh nhanh chóng xuất hiện đau bụng quằn quại, nôn mửa liên tục và tiêu chảy nặng. Mất nước nghiêm trọng làm lưu lượng máu đến thận sụt giảm đột ngột, trên nền viêm cầu thận mãn tính sẵn có, anh rơi vào suy thận cấp, chạm ngưỡng phải chạy thận để giữ mạng sống. Lý do không nằm ở bản thân cà phê mà ở ngộ độc thực phẩm do bảo quản sai cách: vi khuẩn bùng phát khi cà phê để ngoài quá lâu, sữa trong latte bị phân hủy sinh độc tố, cộng thêm nguy cơ độc tố nấm từ hạt cà phê ẩm mốc. Cà phê để qua đêm trong tủ lạnh, nhất là cà phê sữa, không phải "tiết kiệm" mà là trò may rủi với sức khỏe thận.
Chai nước để 2 ngày trong ô tô: tưởng vô hại nhưng có thể khiến thận tổn thương cấp
Nước uống đóng chai thường được xem là an toàn, nhưng một chai nước đã mở nắp, uống dở, để trong ô tô hai ngày lại là câu chuyện khác. Một người đàn ông khoảng 50 tuổi ở Trung Quốc, có bệnh tiểu đường và suy thận mạn, đã uống hết chai nước uống dở từ chuyến đi chơi 2 ngày trước, để quên trong khoang xe. Ngay sau đó, ông nôn ói, tiêu chảy dữ dội, sốt cao và được chẩn đoán viêm dạ dày – ruột cấp do vi khuẩn, kèm tổn thương thận cấp. Khoang miệng vốn chứa nhiều vi khuẩn; khi uống trực tiếp từ miệng chai, vi khuẩn và mảnh vụn thức ăn đi vào trong chai, gặp môi trường nóng 40–60 độ C trong ô tô mùa hè, số lượng vi khuẩn tăng vọt theo cấp số nhân. Tình trạng nôn ói, tiêu chảy khiến cơ thể mất một lượng lớn nước, làm thể tích máu giảm, thận thiếu máu, thiếu oxy và bị tổn thương cấp. Những người đã có chức năng thận suy yếu càng đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng hơn. Một chai nước để qua đêm trong ô tô, nhất là đã tiếp xúc với miệng, tốt nhất nên bỏ đi – cố dùng cho “đỡ phí” có thể đổi bằng một đợt điều trị suy thận cấp.
Nhận diện sớm ngộ độc thực phẩm để bảo vệ thận
Điểm chung đáng sợ trong những câu chuyện trên là các triệu chứng cảnh báo bị xem nhẹ cho đến khi thận tổn thương. Sau khi uống cà phê để qua đêm hoặc chai nước để lâu trong ô tô, cả hai bệnh nhân đều xuất hiện nôn ói liên tục, tiêu chảy nặng/dữ dội, đau bụng quằn quại và sốt cao. Đó không còn là rối loạn tiêu hóa đơn giản mà là dấu hiệu viêm dạ dày – ruột cấp do vi khuẩn, tức một dạng ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng. Khi nôn ói, tiêu chảy kéo dài, cơ thể mất nước, thể tích máu giảm, lượng máu đến thận không đủ, dẫn đến suy thận cấp hoặc tổn thương thận cấp. Độc tố do vi khuẩn tạo ra lại phải được thận lọc bỏ, làm tăng thêm gánh nặng cho cơ quan vốn đã chịu thiếu máu. Nếu bạn hoặc người thân sau khi dùng đồ ăn, thức uống để ở ngoài lâu, để qua đêm mà có các dấu hiệu: nôn ói nhiều lần, tiêu chảy liên tục, sốt, đau bụng quặn – hãy đi khám ngay, đừng chờ "qua ngày mai sẽ khỏi".
Thay đổi thói quen bảo quản: vài quy tắc nhỏ, tránh cái giá suy thận cấp
Điểm mấu chốt không phải là tránh hoàn toàn cà phê hay nước đóng chai, mà là thay đổi triệt để cách bạn bảo quản thực phẩm. Quy tắc đầu tiên: thực phẩm và đồ uống không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 tiếng, hoặc quá 1 tiếng khi thời tiết trên 32 độ C, vì đó là thời gian vàng cho vi khuẩn bùng phát. Cà phê sữa, latte có sữa tươi, hãy pha xong uống ngay; nếu để quá lâu hoặc qua đêm, nên bỏ đi thay vì tiếc rẻ. Nước đóng chai đã mở nắp, đặc biệt là uống trực tiếp từ miệng chai, không nên để qua đêm, lại càng không nên để trong ô tô nóng; an toàn nhất là rót ra cốc khi uống và vứt bỏ phần còn lại nếu đã để lâu. Bình đựng nước ít vệ sinh sẽ trở thành "hệ sinh thái" nấm mốc, vi khuẩn, tiếp tục làm ô nhiễm nguồn nước bạn uống. Ngộ độc thực phẩm không chỉ là vài ngày mệt mỏi; với thận, đó có thể là cú sốc khiến bạn bước vào cuộc sống gắn liền với máy chạy thận. Một chút thay đổi hôm nay có thể bảo vệ thận của bạn nhiều năm sau.
