Sân bay Cà Mau: Từ di sản Pháp thuộc đến cửa ngõ hàng không hiện đại

Cảng hàng không Cà Mau bước vào giai đoạn chuyển mình quyết định

Sân bay Cà Mau là cảng hàng không tại cực Nam, được xây dựng từ thời Pháp thuộc, nay đang được nâng cấp mạnh để trở thành hạ tầng hàng không hiện đại, đạt chuẩn tiếp nhận máy bay thân hẹp, mở rộng năng lực vận tải hành khách và hàng hóa, đồng thời đóng vai trò cửa ngõ kết nối vùng Tây Nam Bộ với các trung tâm kinh tế lớn trong nước. Đây không còn là dự án cải tạo thông thường mà là bước tái định vị chiến lược cho tương lai phát triển của Cà Mau. Sau hơn một năm thi công, dự án nâng cấp, mở rộng Cảng hàng không Cà Mau đã hoàn thành hơn 65% khối lượng công trình, chính thức bước vào giai đoạn nước rút. Điều đáng nói là địa phương coi đây là công trình hạ tầng hàng không trọng điểm, kiểm tra, giám sát sát sao thay vì xem như một hạng mục giao thông phụ. Việc đặt sân bay Cà Mau vào đúng vị thế “cửa ngõ cực Nam” là tín hiệu cho thấy tầm nhìn mới: không phát triển vùng sâu vùng xa nếu bỏ quên bầu trời.

Thi công nước rút: Từ đường băng cũ 1.500m đến chuẩn 4C

Điểm đáng chú ý nhất của lần nâng cấp cảng hàng không này nằm ở việc tái thiết toàn bộ khu bay, chứ không chỉ sửa chữa chắp vá hạ tầng cũ. Đường cất hạ cánh hiện hữu dài 1.500m, rộng 30m, vốn chỉ phù hợp cho máy bay cánh quạt và phản lực cỡ nhỏ như ATR72 hay Embraer E190, đã trở thành nút thắt phát triển. Giữ nguyên cấu trúc đó nghĩa là chấp nhận để sân bay Cà Mau mãi ở "hạng phụ" trong bản đồ hàng không Nam Bộ. Theo chủ đầu tư, hạng mục quan trọng nhất là xây dựng đường cất hạ cánh mới kích thước 2.400m x 45m, dài hơn đường băng cũ khoảng 900m. Quy hoạch định hướng cảng hàng không Cà Mau đạt cấp 4C, đủ khả năng tiếp nhận máy bay Code C như Airbus A320, A321 hoặc tương đương. Đây là quyết định mang tính bước ngoặt: hoặc nâng tầm lên chuẩn máy bay phổ biến toàn mạng, hoặc chấp nhận tụt lại phía sau trong cuộc cạnh tranh kết nối vùng.

Lịch khai thác 2026 và sự vào cuộc của chính quyền địa phương

Dự án nâng cấp cảng hàng không Cà Mau không chỉ chạy đua với thời gian mà còn thể hiện rõ vai trò chủ động của chính quyền địa phương trong bài toán hạ tầng hàng không. Chiều 4/9, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồ Hải cùng đoàn công tác đã trực tiếp ra công trường tại phường Tân Thành kiểm tra tiến độ thi công và yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu phải bám sát cam kết thời gian. Việc lãnh đạo cấp tỉnh liên tục xuống hiện trường là thông điệp rõ ràng: sân bay này được coi là dự án chiến lược, không được phép chậm trễ. Theo Ban quản lý, các hạng mục cất hạ cánh sẽ hoàn thành vào đầu tháng 10, toàn bộ công trình mục tiêu về đích cuối tháng 10, để sân bay có thể khai thác trở lại từ tháng 11/2026. "Nếu hoàn thành theo kế hoạch, việc đưa Cảng hàng không Cà Mau trở lại khai thác từ ngày 1/11/2026 sẽ đánh dấu một bước chuyển quan trọng". Chính quyền không dừng ở câu chuyện xây xong mà còn chuẩn bị song song hồ sơ khai thác, quy trình vận hành, trang thiết bị và nhân lực, nhằm rút ngắn tối đa quãng chuyển từ công trường sang sân bay hoạt động.

Tác động thực tế: Người dân, doanh nghiệp Nam Bộ được hưởng gì?

Trước khi đóng cửa để nâng cấp, sân bay Cà Mau gần như bị "khóa chân" bởi năng lực hạn chế: chỉ có một đường bay TP.HCM – Cà Mau khai thác bằng ATR72 với tần suất một chuyến/ngày, trong khi nhà ga hiện hữu chỉ xử lý khoảng 200.000 lượt khách/năm. Một thời gian ngắn có thêm đường bay Hà Nội – Cà Mau bằng Embraer E190 nhưng cũng phải tạm dừng. Điều đó nói lên rằng hạ tầng yếu khiến mọi nỗ lực phát triển mạng bay dễ bị đứt quãng. Khi dự án hoàn thành, công suất khai thác được định hướng khoảng 1 triệu hành khách và 1.000 tấn hàng hóa mỗi năm, tăng lên 3 triệu hành khách vào năm 2050. Theo thông tin từ Vietnam Airlines, đường bay Cà Mau – TP.HCM dự kiến chuyển sang sử dụng Airbus A321 thay cho ATR72. Lợi ích không dừng ở chuyện đi lại thuận tiện hơn cho người dân: du lịch sinh thái rừng – biển, thương mại thủy sản, dịch vụ logistics và thu hút đầu tư đều có thêm "đường bay thẳng" vào cực Nam tổ quốc. Nếu khai thác ổn định, sân bay Cà Mau có thể trở thành điểm trung chuyển mới cho cả vùng Mekong, giảm phụ thuộc vào các đầu mối quá tải như TP.HCM hay Cần Thơ.

Từ di sản Pháp thuộc đến nút kết nối hàng không Nam Bộ

Cảng hàng không Cà Mau được hình thành từ thời Pháp thuộc, gắn với lịch sử khai thác vùng đất cực Nam bằng những chuyến bay nhỏ lẻ. Việc nâng cấp hôm nay vì thế mang ý nghĩa nhiều hơn một dự án hạ tầng: đó là bước chuyển từ di sản cũ sang vai trò mới trong mạng lưới hạ tầng hàng không quốc gia. Trong mạng lưới đó, sân bay Cà Mau được định vị là điểm kết nối khu vực cực Nam với các trung tâm kinh tế, chính trị và giao thông lớn. Nói cách khác, nếu không có một cảng hàng không đủ mạnh ở Cà Mau, chiến lược phát triển Nam Bộ luôn thiếu một mảnh ghép. Điểm đáng đồng tình ở dự án lần này là cách tiếp cận bài bản: mở rộng đường băng, sân đỗ, đường lăn, đầu tư hệ thống đèn hiệu, camera an ninh, thiết bị hạ cánh chính xác và các công trình phụ trợ theo tiêu chuẩn hiện hành. Đây là hạ tầng hàng không được thiết kế để " sống lâu" với nhu cầu tăng trưởng chứ không chỉ đáp ứng trước mắt. Khi sân bay Cà Mau khai thác trở lại vào khai thác 2026, bài toán đặt ra cho tỉnh không phải "có sân bay hay không" nữa, mà là "tận dụng sân bay ra sao" để biến lợi thế địa lý thành tăng trưởng kinh tế bền vững cho cả vùng Mekong.