APEC 2027 Phú Quốc: Bước nhảy hạ tầng hay bài kiểm tra năng lực điều hành?
APEC 2027 Phú Quốc là quá trình tăng tốc xây dựng và hoàn thiện hạ tầng giao thông, hội nghị, lưu trú và chỉnh trang đô thị tại đặc khu Phú Quốc, nhằm biến đảo Ngọc thành điểm đến đối ngoại trọng yếu, vừa đáp ứng chuẩn mực tổ chức hội nghị quốc tế, vừa tạo nền tảng phát triển lâu dài cho kinh tế biển và các ngành dịch vụ liên quan. Việc chuẩn bị hạ tầng cho APEC được Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc gọi là “nhiệm vụ đối ngoại quan trọng nhất của đất nước từ nay đến năm 2030”, và điều này cho thấy APEC không chỉ là một tuần lễ cấp cao, mà là phép thử toàn diện về năng lực điều hành, huy động nguồn lực và phối hợp giữa trung ương với địa phương. Vì thế, câu hỏi không phải là có kịp tiến độ hay không, mà là Phú Quốc sẽ bước ra khỏi APEC với tầm vóc nào.
Những công trình đã cán mốc trên 90% phần thô: tín hiệu tích cực nhưng chưa phải đích đến
Nếu nhìn vào các con số, dễ bị cuốn vào cảm giác yên tâm: Trung tâm tổ chức hội nghị APEC đã hoàn thành khoảng 98% phần kết cấu bê tông cốt thép và 93% kết cấu thép; Nhà biểu diễn đa năng đạt khoảng 97% phần bê tông cốt thép và đang tăng tốc phần kết cấu thép để đồng bộ tiến độ. Ở dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, Nhà ga T2 đã hoàn thành khoảng 95% phần kết cấu bê tông, đường cất hạ cánh số 2 đạt khoảng 85% và được kỳ vọng hoàn thành trong năm nay để lắp đặt thiết bị, vận hành thử trước APEC. Những mốc trên 90% cho thấy năng lực thi công và huy động nguồn lực là có thật, nhưng đó mới là phần “xương”, chưa phải toàn bộ chất lượng vận hành, an toàn và trải nghiệm – những yếu tố sẽ quyết định hình ảnh APEC 2027 Phú Quốc trong mắt các nền kinh tế thành viên.
Theo đại diện Sun Group, doanh nghiệp đang dùng nguồn lực tài chính chủ động để triển khai toàn bộ các công trình trọng điểm và cam kết hoàn thành Nhà ga T2 vào cuối tháng 3/2027, Trung tâm Hội nghị APEC trước ngày 30/4/2027. Đây là một tuyên bố đáng trích dẫn vì nó cho thấy khu vực tư nhân không đợi cơ chế ưu đãi, mà coi APEC là cơ hội khẳng định năng lực thi công và tạo dấu ấn trên bản đồ hạ tầng quốc gia. Tuy vậy, một phần quan trọng của thành công nằm ở việc không để “chạy nước rút” trở thành cái cớ cho chất lượng thi công kém hoặc phát sinh lãng phí.
Hạ tầng giao thông Phú Quốc: Từ ĐT975 đến metro đô thị, bài toán chuẩn bị cho một đặc khu hiện đại
Không có một APEC 2027 Phú Quốc thành công nếu hạ tầng giao thông Phú Quốc vẫn mang dáng dấp của một điểm đến du lịch mùa vụ. Danh sách các dự án đang triển khai cho thấy tầm nhìn vượt khung một sự kiện: tuyến ĐT975, Đại lộ APEC, tuyến đường sắt đô thị, khu tái định cư An Thới và các khu lưu trú phục vụ hội nghị đều thi công đồng thời trên nhiều mũi. Đoàn công tác trung ương đã khảo sát thực địa tại Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, đường ĐT975, đoạn đầu của tuyến metro đô thị và Trung tâm Hội nghị APEC, đồng thời thăm hỏi, động viên đội ngũ kỹ sư, công nhân đang thi công. Về tổng thể, đây là cách tiếp cận đúng: coi hạ tầng giao thông là trục chính của một đặc khu Phú Quốc hiện đại, thay vì chỉ là “đường đi đến hội trường”.
Đáng chú ý, Phó Thủ tướng yêu cầu địa phương tập trung giải phóng mặt bằng tuyến ĐT975, chỉnh trang cảnh quan đô thị, không để phát sinh vi phạm trật tự xây dựng, nhằm bảo đảm hình ảnh một Phú Quốc hiện đại, văn minh khi đón các đoàn đại biểu quốc tế. Cùng với đó là yêu cầu hoàn thiện giải phóng mặt bằng, làm đẹp không gian đô thị, xử lý lấn chiếm vỉa hè, tăng cường quản lý xây dựng và đất đai, gắn với các vấn đề môi trường, rác thải và nước sạch. Những chỉ đạo này cho thấy hạ tầng giao thông Phú Quốc không được phép chỉ "đủ dùng", mà phải đạt chuẩn một đặc khu có thể tiếp tục thu hút sự kiện quốc tế sau APEC.
Cơ chế đặc khu Phú Quốc và cuộc “chạy đua” đến mốc 2027
APEC đang vô tình trở thành chất xúc tác để cơ chế đặc khu Phú Quốc bước vào giai đoạn thử nghiệm thực tế. Bộ Ngoại giao định hướng xây dựng Phú Quốc thành “điểm đến để sống và sáng tạo”, phát huy cơ chế đặc khu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút nhân tài và các sự kiện quốc tế trong tương lai. Về mặt chính trị – an ninh, Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc tổ chức Hội nghị APEC tại Phú Quốc góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững chủ quyền biển đảo, đồng thời tạo động lực phát triển mới cho đảo Ngọc và cả nước. Nói cách khác, mỗi km đường, mỗi nhà ga, mỗi trung tâm hội nghị đang xây dựng không chỉ phục vụ một tuần lễ, mà là đặt viên gạch cho vị thế lâu dài của một đặc khu ven biển trên bản đồ khu vực.
Về tiến độ tổng thể, phía địa phương báo cáo rằng nhiều dự án đã hoàn thành 100% giải phóng mặt bằng, phần còn lại đạt 98–99%, với mục tiêu hoàn tất cho 21 dự án trong tháng 8 và đầu tháng 9/2026. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành dự án cuối cùng vào cuối tháng 5/2027, sớm khoảng sáu tháng so với thời điểm Tuần lễ cấp cao, trong đó nhiều công trình sẽ hoàn thành trong quý IV/2026 và quý I/2027. Nếu đạt được, đây là một bước đi tham vọng: không chỉ “kịp giờ” APEC, mà kịp thời gian thử nghiệm vận hành trước khi đón lãnh đạo các nền kinh tế lớn.
Vai trò điều phối của trung ương và bài toán chất lượng sau những con số đẹp
Sự hiện diện liên tục của đoàn công tác trung ương tại Phú Quốc cho thấy APEC 2027 không phải một dự án được giao trọn cho địa phương rồi “để tự xoay sở”. Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc nhấn mạnh các đơn vị triển khai đã cam kết tiến độ với lãnh đạo Đảng, Nhà nước; vì vậy các bộ, ngành phải tiếp tục đồng hành, kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh trên tinh thần đúng pháp luật nhưng không làm ảnh hưởng mục tiêu hoàn thành công trình. Ông yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, nhà đầu tư và đơn vị thi công tập trung tối đa nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng, an toàn, tăng cường kiểm tra, giám sát và phòng chống tham nhũng, lãng phí trong quá trình triển khai.
Từ góc nhìn dài hạn, điều đáng bàn không phải là những con số phần trăm tiến độ đẹp trên báo cáo, mà là cách Phú Quốc sử dụng APEC để thiết lập chuẩn mới về quy hoạch và quản trị đô thị đặc khu. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 66 về cơ chế xử lý vướng mắc sử dụng quỹ đất lấn biển và đang chuẩn bị sửa đổi Quyết định 948 để đẩy nhanh dự án phục vụ APEC tại Phú Quốc, Kiên Giang. Đây là thời điểm vàng để biến các cơ chế linh hoạt thành bản thực hành tốt, thay vì lối tư duy nhiệm kỳ. Nếu sau APEC, hạ tầng vẫn được bảo trì đúng mức, không bị phân lô, xẻ nhỏ, và đặc khu Phú Quốc tiếp tục thu hút sự kiện quốc tế, khi đó mới có thể nói “APEC đã làm tròn vai chất xúc tác phát triển”.
