Quyền lực hộ chiếu: Tấm vé tự do mới của công dân
Quyền lực hộ chiếu toàn cầu là mức độ tự do đi lại mà công dân một nước được hưởng, đo bằng số điểm đến có thể nhập cảnh không cần visa, được cấp visa tại cửa khẩu hoặc áp dụng các thủ tục nhập cảnh thuận lợi, qua đó phản ánh uy tín ngoại giao, độ mở kinh tế và sức hấp dẫn của quốc gia trên bản đồ thế giới.
Tin tức hộ chiếu Malaysia xếp hạng thứ hai trên bảng xếp hạng quyền lực hộ chiếu toàn cầu năm 2026, tăng một bậc so với năm trước, không chỉ là câu chuyện chính sách xuất nhập cảnh. Đó là dấu hiệu cho thấy nước láng giềng này đang tiến rất nhanh trong cuộc đua xây dựng vị thế quốc tế. Trong khi đó, hộ chiếu Việt Nam 2026 lại tụt hai bậc xuống vị trí 72. Sự tương phản này nói nhiều về cách mỗi nước dùng chính sách visa như một công cụ chiến lược, không khác gì hiệp định thương mại hay các thỏa thuận đầu tư.
Vì sao Malaysia bứt phá: Hộ chiếu là sản phẩm của ngoại giao
Theo một bảng xếp hạng, hộ chiếu Malaysia hiện cho phép công dân tiếp cận 175 điểm đến trên toàn thế giới, trong đó có 129 điểm miễn thị thực và 46 điểm cấp thị thực tại cửa khẩu. Chỉ còn 23 quốc gia và vùng lãnh thổ yêu cầu xin visa trước khi khởi hành. Đây là con số mà nhiều nền kinh tế phát triển cũng phải để mắt. Cục Di trú Malaysia nhấn mạnh thứ hạng mới cho thấy khả năng tự do đi lại quốc tế của công dân nước này ngày càng mở rộng.
Điểm đáng nói là hộ chiếu Malaysia xếp hạng thứ hai, đồng hạng với Singapore, trong khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất giữ ngôi đầu. Điều này đặt Malaysia lên trên cả loạt cường quốc châu Âu và Bắc Mỹ. Đằng sau là một chiến lược ngoại giao nhất quán: dùng các thỏa thuận miễn thị thực làm cầu nối thương mại, giáo dục, lao động và du lịch. Hộ chiếu mạnh không ngẫu nhiên xuất hiện; nó là kết quả của hàng loạt đàm phán song phương, cam kết về an ninh biên giới và sự tin cậy lẫn nhau giữa các chính phủ.
Việt Nam tụt hạng: Cái giá của đà chậm cải cách visa
Trong khi Malaysia thăng hạng, hộ chiếu Việt Nam 2026 lại xếp thứ 72, đồng hạng với Zimbabwe và Uzbekistan, giảm hai bậc so với vị trí 70 năm trước. Dù khoảng cách về hạng có vẻ nhỏ, nhưng trong cuộc cạnh tranh du lịch Đông Nam Á, từng bậc xếp hạng là từng cơ hội bị mất. Khi công dân Việt Nam phải xin visa nhiều hơn, chi phí thời gian, hồ sơ và rủi ro bị từ chối khiến kế hoạch học tập, làm việc, du lịch nước ngoài trở nên khó dự đoán.
Đáng chú ý, trong khu vực du lịch Đông Nam Á, Thái Lan đứng thứ 53, cao hơn Việt Nam khá xa. Điều này đặt Việt Nam vào thế bất lợi khi cùng lúc muốn thu hút nhà đầu tư, khách du lịch và nhân tài. Hộ chiếu yếu không chỉ là bất tiện cho người dân; nó còn gửi thông điệp rằng hệ thống visa hai chiều của ta chưa đủ cởi mở để tạo niềm tin cho đối tác. Khi các nước đánh giá rủi ro nhập cư và an ninh, họ sẽ thận trọng hơn trong việc mở cửa cho công dân Việt Nam.
Tác động tới du lịch, kinh doanh và tham vọng của Gen Z
Thứ hạng hộ chiếu không chỉ là con số trên bảng; nó là biến số ảnh hưởng thẳng đến du lịch Đông Nam Á và tính cạnh tranh của mỗi điểm đến. Hộ chiếu Malaysia xếp hạng cao giúp công dân nước này linh hoạt công tác, tham gia hội chợ, hội nghị quốc tế và xây dựng mạng lưới kinh doanh xuyên biên giới dễ hơn nhiều so với người Việt. Khi doanh nhân, freelancer, chuyên gia sáng tạo có thể bay đến hàng trăm điểm đến mà không lo visa, lợi thế về thời gian và chi phí là rất lớn.
Trong bối cảnh Gen Z toàn cầu ngày càng coi du lịch và trải nghiệm quốc tế là phần bắt buộc của sự nghiệp, việc hộ chiếu Việt Nam kém cạnh hơn là một bất lợi âm thầm. Ngay cả khi Việt Nam được nhiều bảng xếp hạng xem là điểm đến yêu thích, thứ hạng hộ chiếu thấp khiến khả năng trao đổi hai chiều – người Việt đi ra, người nước ngoài vào – bị bó hẹp. Cánh cửa hội nhập không thể chỉ mở một chiều; nếu công dân khó ra ngoài, kỹ năng, mạng lưới và sự tự tin toàn cầu của thế hệ trẻ sẽ bị giới hạn.
Việt Nam cần làm gì để không tụt lại phía sau?
Bảng xếp hạng quyền lực hộ chiếu là tấm gương phản chiếu mức độ tin cậy và kết nối của một nước với phần còn lại của thế giới. Khi hộ chiếu Malaysia xếp hạng thứ hai và công dân nước này được miễn hoặc cấp visa thuận lợi tại 175 điểm đến, họ đang tận dụng một lợi thế mà Việt Nam chưa có. Nếu không muốn bị kẹt ở nhóm cuối, Việt Nam cần coi chính sách visa là một phần chiến lược của tăng trưởng, chứ không chỉ là công cụ quản lý biên giới.
Điều đó đồng nghĩa với việc đẩy mạnh đàm phán song phương về miễn, giảm và số hóa thủ tục visa; mở rộng danh sách nước được miễn thị thực có kiểm soát; và nâng chuẩn quản lý biên giới để tạo niềm tin cho đối tác. Khi thế giới ngày càng coi khả năng dịch chuyển là tiêu chí chọn nơi làm việc, học tập và đầu tư, một hộ chiếu mạnh có thể trở thành lợi thế cạnh tranh ngang với hạ tầng hay thuế. Malaysia đã đi trước; câu hỏi còn lại là Việt Nam sẽ chấp nhận đứng ngoài cuộc đua hay chủ động nâng hạng trong những năm tới.
