Từ rẻo cao đến lễ tuyên dương: Thành tích không còn là chuyện hiếm
Những câu chuyện học sinh vùng cao, gia cảnh khó khăn vượt lên để đạt giải quốc tế THPT, giải quốc gia và điểm cao tốt nghiệp, không chỉ là tin vui giáo dục mà là minh chứng cho sức mạnh nội lực của người trẻ ở miền núi: khi được tin tưởng, định hướng và hỗ trợ đúng, các em có thể bước ra khỏi lũy tre làng, chạm tới đỉnh cao tri thức, thay đổi cuộc đời và cộng đồng của mình. Tối 25/8, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức Lễ tuyên dương học sinh đạt giải quốc tế, quốc gia và đạt điểm cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, một nghi lễ thường niên để ghi nhận thành tích và tiếp thêm động lực cho đội ngũ nhà giáo và học sinh. Năm nay, gần 2 tỷ đồng tiền thưởng được trao cho 162 lượt học sinh xuất sắc – con số không lớn so với nỗ lực, nhưng đủ để gửi đi thông điệp: thành công của học sinh vùng khó cần được nhìn nhận như một giá trị cốt lõi của phát triển địa phương.
162 gương mặt được vinh danh: Con số biết nói về ý chí và bất bình đẳng
Nếu chỉ nhìn vào thứ hạng, việc Nghệ An đứng thứ 3 cả nước về kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT có thể được coi là chuyện “đương nhiên” với một vùng đất hiếu học. Tuy nhiên, khi soi kỹ 162 lượt học sinh được tuyên dương, ta thấy một lớp ý nghĩa khác: nhiều em là con em dân tộc thiểu số học tập ở vùng sâu, vùng xa, gia cảnh hết sức khó khăn, nhưng vẫn giành giải quốc gia, giải quốc tế và điểm số nổi bật. Đây không phải là sự may mắn, mà là kết quả của nhiều năm kiên trì bồi dưỡng học sinh giỏi, xây dựng văn hóa học tập nơi trường lớp và gia đình. 113 học sinh đạt giải tại kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, 3 huy chương Olympic quốc tế và khu vực châu Á – Thái Bình Dương, cùng các giải khoa học kỹ thuật và khởi nghiệp cho thấy một bức tranh giáo dục có chiều sâu, trong đó học sinh vùng khó không còn đứng ngoài cuộc chơi tri thức.
Quế Phong: Minh chứng sống động rằng học sinh vùng cao không cần được thương hại
Trường THPT Quế Phong – một trường vùng cao với phần lớn học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, nhà cách trường hàng chục km – đã làm nên điều mà nhiều người miền xuôi còn nghi ngại: hai năm liên tiếp có lớp 100% học sinh trúng tuyển đại học. Tập thể lớp 12A1 không chỉ đỗ đại học hết, mà còn có những em đạt điểm số ấn tượng, như Lương Mạnh Tuyền với 27,25 điểm xét tuyển. Điều đáng nói hơn là nền tảng phía sau thành tích ấy: các em sống xa bố mẹ, ở trọ, thiếu thốn điều kiện học tập, nhưng không coi khó khăn là lý do để bỏ cuộc. Quyết định phân 8 lớp theo định hướng khoa học tự nhiên và 7 lớp khoa học xã hội ngay từ đầu khóa học từng khiến nhiều người lo lắng vì trình độ đầu vào hạn chế. Song chính cách định hướng rõ ràng, tôn trọng năng lực và sở trường mới khẳng định một sự thật: học sinh vùng cao không cần được thương hại, họ cần được tin và được dẫn đường.
Phía sau hào quang: vai trò thầy cô, chính sách và trách nhiệm xã hội
Những tấm bằng khen và phần thưởng chỉ là phần nổi của câu chuyện. Phía sau đó là công sức âm thầm của giáo viên vùng cao: nhiều năm liền vừa dạy học, vừa làm công tác tư vấn, động viên học sinh ở lại trường, ôn luyện có chiến lược, xây dựng kế hoạch nghề nghiệp. Ban giám hiệu Trường THPT Quế Phong cho biết suốt 3 năm, giáo viên thường xuyên gặp gỡ, tâm sự, giúp học sinh củng cố kiến thức và xây dựng niềm tin vào chính mình. Ở tầm vĩ mô, lãnh đạo tỉnh đã yêu cầu ngành giáo dục tiếp tục nâng cao chất lượng toàn diện, chú trọng giáo dục mũi nhọn, phát triển tư duy phản biện, năng lực sáng tạo, đạo đức số và trách nhiệm xã hội cho học sinh. Đáng chú ý, yêu cầu giáo viên làm chủ công nghệ, ứng dụng nền tảng số và trí tuệ nhân tạo trong dạy học mở ra cơ hội thu hẹp khoảng cách giữa vùng cao và vùng thuận lợi, nếu được triển khai bằng những chương trình cụ thể chứ không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu.
Kết luận: Đừng gọi đó là chuyện “vượt khó” rồi để mọi thứ như cũ
Tôn vinh học sinh giỏi là cần thiết, nhưng nếu dừng lại ở sân khấu và những tràng pháo tay, câu chuyện sẽ sớm chìm vào quên lãng. Những học sinh vùng cao, dân tộc thiểu số học tập tốt, đạt giải quốc tế THPT, giải quốc gia và đỗ đại học đang cho thấy một điều rõ ràng: bất bình đẳng về cơ hội có thể bị bẻ gãy nếu có sự kết hợp của chính sách đúng, thầy cô tận tâm và cộng đồng ủng hộ. Tuy nhiên, gọi thành tích ấy là “vượt khó” vô tình thừa nhận rằng khó khăn là trạng thái mặc định, không thể thay đổi. Nghệ An đã bước đầu trả lời bằng hành động: đầu tư tuyên dương học sinh giỏi, khuyến khích giáo dục mũi nhọn, định hướng môn học rõ ràng, đưa công nghệ và trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy. Bước tiếp theo phải là bảo đảm mọi học sinh vùng cao, không chỉ những người xuất sắc, đều có điều kiện tối thiểu để học tập và mơ ước – để câu chuyện truyền cảm hứng hôm nay trở thành chuẩn mực ngày mai.
