Từ rẻo cao Nghệ An đến tốp đầu giáo dục: câu chuyện không chỉ là thành tích
Học sinh vùng khó khăn là những em sinh sống ở vùng sâu, vùng xa, trường vùng cao, điều kiện kinh tế hạn chế, thiếu thốn cơ sở vật chất giáo dục, song vẫn nỗ lực vươn lên, đạt thành công học tập như trúng tuyển đại học và giành giải quốc gia, quốc tế, qua đó khẳng định chất lượng giáo dục nông thôn nếu được hỗ trợ đúng cách. Nhìn vào Nghệ An, điều dễ nhận thấy là những con số ấn tượng không đến từ các đô thị giàu có, mà từ các địa bàn rẻo cao, đồng bào dân tộc thiểu số. Đây không chỉ là niềm tự hào địa phương, mà còn là lời phản biện rõ ràng với quan niệm lâu nay rằng học sinh vùng cao “thiệt đủ đường” so với học sinh thành phố.
Thành tích nổi bật của Nghệ An: bề dày hiếu học được đo bằng nỗ lực
Những năm gần đây, Nghệ An liên tục khẳng định vị trí trong nhóm tốp đầu về chất lượng giáo dục phổ thông, với kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT xếp thứ 3 cả nước. Quan trọng hơn, phía sau thứ hạng là 162 lượt học sinh được tỉnh tuyên dương vì đạt giải quốc tế, quốc gia và điểm cao trong kỳ thi tốt nghiệp, trong đó có nhiều em xuất thân từ vùng rẻo cao, gia cảnh hết sức khó khăn. Theo UBND tỉnh Nghệ An, địa phương có 113 học sinh đạt giải trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, cùng các huy chương Olympic quốc tế và khu vực, giải nghiên cứu khoa học và ý tưởng khởi nghiệp. Những con số này không chỉ cho thấy thành công học tập, mà còn chứng minh năng lực của học sinh nông thôn khi được phát hiện, bồi dưỡng đúng hướng.
Trường THPT Quế Phong: minh chứng sống động của giáo dục vùng cao
Trường THPT Quế Phong ở huyện vùng cao Quế Phong là ví dụ điển hình cho khả năng bứt phá của giáo dục nông thôn. Hai năm liên tiếp, trường có lớp đạt tỷ lệ 100% học sinh trúng tuyển đại học, trong đó lớp 12A1 khóa 2023-2026 là tập thể mới nhất chinh phục cánh cửa tuyển sinh đại học. Đáng chú ý, phần lớn học sinh đến từ các bản Tri Lễ, Tiền Phong, Thông Thụ, Mường Quàng… nơi đường đến trường dài hàng chục cây số, nhiều em phải ở trọ xa gia đình. Thầy Nguyễn Hồng Tư, Phó Hiệu trưởng, nhấn mạnh: điều đáng quý nhất không chỉ là tỷ lệ đỗ đại học, mà là "nghị lực vượt khó" của các em – những học sinh vùng cao chưa từng nghĩ đến chuyện bỏ cuộc dù thiếu thốn đủ đường.
Ba yếu tố làm nên kỳ tích: định hướng, cộng đồng và động lực cá nhân
Thành công học tập ở trường vùng cao Quế Phong và nhiều trường nông thôn Nghệ An không phải may mắn, mà là kết quả cộng hưởng của ba yếu tố rõ ràng. Thứ nhất, nỗ lực vượt khó của học sinh: từ việc tự học, hỗ trợ nhau trong lớp đến việc chấp nhận xa nhà, sống trọ để duy trì con đường đến trường. Thứ hai, định hướng và đồng hành từ nhà trường: Quế Phong chủ động phân 8 lớp theo định hướng khoa học tự nhiên và 7 lớp khoa học xã hội, giúp học sinh chọn môn đúng năng lực và có lợi thế trong tuyển sinh đại học. Thứ ba, sự hỗ trợ từ gia đình, cộng đồng, chính quyền qua các hoạt động tuyên dương, khen thưởng, tạo niềm tin rằng học sinh vùng khó khăn hoàn toàn có thể trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao.
Bài học cho giáo dục nông thôn: tạo cơ hội trước, thành tích sẽ theo sau
Câu chuyện Nghệ An gửi đi một thông điệp rõ ràng: khoảng cách giữa thành thị và nông thôn trong giáo dục không nằm ở khả năng học sinh, mà ở cơ hội và niềm tin. Khi trường vùng cao được tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông mới, được hỗ trợ định hướng nghề nghiệp, khi thầy cô kiên trì gặp gỡ, động viên, học sinh sẽ có đủ nền tảng để theo đuổi giảng đường đại học. Vì thế, thay vì xem học sinh vùng khó khăn là đối tượng "cần cứu trợ", cần coi các em là lực lượng có tiềm năng, xứng đáng được đầu tư bài bản. Nếu mỗi địa phương nông thôn đều xây được một Quế Phong thứ hai – nơi tỷ lệ đỗ đại học 100% không còn là chuyện hiếm – thì đổi thay về chất lượng giáo dục sẽ bắt đầu từ những bản làng xa xôi nhất.
