Cửa hàng miễn thuế là gì và vì sao trở thành “vũ khí” kích cầu chi tiêu
Cửa hàng miễn thuế du lịch là hệ thống điểm bán hàng áp dụng ưu đãi thuế quan cho khách đủ điều kiện, thường gắn với cửa khẩu, sân bay hoặc khu thương mại đặc thù, cho phép du khách mua sản phẩm chính hãng với giá cạnh tranh, đồng thời quảng bá hàng hóa bản địa như một phần trải nghiệm du lịch trọn vẹn. Việt Nam hiện đứng trước bài toán quen thuộc: lượng khách quốc tế tăng nhanh nhưng doanh thu du khách nước ngoài lại chưa bứt phá tương xứng. Trong 7 tháng đầu năm, Việt Nam đón gần 13,92 triệu lượt khách quốc tế, tăng 13,8% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, chi tiêu trung bình du khách vẫn bị đánh giá thấp so với tiềm năng, nhất là khi phần lớn sức mua bị “giam” trong vài giờ cuối ở sân bay thay vì lan tỏa trong suốt hành trình lưu trú tại các điểm đến du lịch lớn.
Từ chạy theo số lượng sang “săn” chi tiêu: chiến lược mới của du lịch Việt Nam
Ngành du lịch Việt Nam đang chuyển hướng rõ rệt: thay vì chỉ đếm lượt khách, trọng tâm mới là kích cầu chi tiêu du lịch và gia tăng giá trị trên mỗi chuyến đi. Giai đoạn 2026-2027 được xác định là thời điểm bản lề để chuyển mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, nhấn mạnh phát triển xanh, ứng dụng công nghệ và phát huy bản sắc văn hóa. Định hướng này thể hiện rõ ở mục tiêu dài hạn: đến năm 2030, Việt Nam đặt tham vọng đón 45–50 triệu lượt khách quốc tế, đồng thời nâng tổng thu lên mức tương ứng hàng chục tỉ USD, thay vì chỉ tăng đơn thuần số lượt khách. Nói cách khác, chiến lược du lịch Việt Nam đang dịch chuyển sang mô hình coi chi tiêu trung bình du khách là chỉ số cốt lõi, và mọi chính sách – từ kinh tế đêm, sản phẩm biển đảo, văn hóa – di sản đến hạ tầng mua sắm – đều phải xoay quanh mục tiêu đó.
Vì sao cửa hàng miễn thuế là mảnh ghép còn thiếu trong hành trình chi tiêu
Khi du khách Việt ra nước ngoài, họ không ngại chi tiền cho nhân sâm, mỹ phẩm, đồ bổ trợ sức khỏe; trong khi những “quốc bảo” như sâm Ngọc Linh hay trà cổ thụ lại vắng bóng trong giỏ hàng của khách quốc tế. Lý do không phải vì sản phẩm Việt kém hấp dẫn, mà vì thiếu hẳn một hệ sinh thái cửa hàng miễn thuế du lịch đặt đúng chỗ – trong nội đô, tại các trung tâm du lịch, gắn với trải nghiệm tham quan – để dẫn dòng chi tiêu về hàng Việt. Thực tế, sức chi tiêu của khách quốc tế đến Việt Nam gần như bị “khóa chặt” trong vài giờ ngắn ngủi tại sân bay. Câu nói của một du khách Australia: “Chúng tôi muốn mua những sản phẩm quà tặng cao cấp, mang dấu ấn riêng của đất nước các bạn, nhưng không dễ tìm…” là minh chứng cho khoảng trống đáng tiếc này. Không có điểm mua sắm miễn thuế nội đô, mọi nỗ lực quảng bá sản phẩm địa phương khó thành doanh thu thực.
Khung chính sách mới: Nghị định 273 và tham vọng “downtown duty-free”
Nhận ra “nút thắt” ở khâu mua sắm, Chính phủ đã ban hành Nghị định 273/2026/NĐ-CP về hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế, có hiệu lực từ ngày 21-8-2026. Đây không chỉ là văn bản kỹ thuật, mà là tín hiệu cho thấy cửa hàng miễn thuế du lịch được nhìn nhận như một công cụ chiến lược để kích cầu chi tiêu du lịch. Một đề án đang được hoàn thiện nhằm phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế đến năm 2030, tầm nhìn 2045, với mục tiêu đến năm 2045, hệ thống cửa hàng miễn thuế phủ kín 100% sân bay quốc tế và cửa khẩu lớn, đồng thời mở rộng vào nội đô tại các trung tâm du lịch. Tham vọng này đi kèm mục tiêu nâng tỷ lệ hàng Việt lên 30–40% trong hệ thống, biến các điểm miễn thuế thành kênh “xuất khẩu tại chỗ” thay vì chỉ bán hàng ngoại nhập.
Điều kiện để cửa hàng miễn thuế thực sự trở thành “mỏ vàng” cho chi tiêu du khách
Dù khung pháp lý đã mở, nếu vẫn chỉ gói cửa hàng miễn thuế trong sân bay, Việt Nam sẽ lặp lại sai lầm cũ: khóa sức mua vào giai đoạn trước giờ bay. Muốn kích cầu chi tiêu du lịch đúng nghĩa, cần những khu miễn thuế nội đô gắn với kinh tế đêm, trung tâm thương mại, tuyến phố du lịch; cho phép phục vụ cả khách nội địa và khách ưu đãi miễn thuế trong một mô hình linh hoạt. Các nhà đầu tư bán lẻ cho rằng Nhà nước phải đi thêm một bước: giao đất sạch với cơ chế ưu đãi tương tự khu công nghiệp, triển khai hoàn thuế giá trị gia tăng điện tử ngay tại điểm bán, mở rộng bán hàng trực tuyến tích hợp thanh toán quốc tế. Nếu cửa hàng miễn thuế được thiết kế như một trải nghiệm – không chỉ là nơi mua rẻ – chúng có thể trở thành “mỏ vàng” nâng chi tiêu trung bình du khách, giúp mục tiêu 45–50 triệu khách quốc tế đi kèm doanh thu xứng tầm.
