Không gian xanh là hạ tầng, không chỉ là cảnh quan
Công viên và vườn hoa đô thị là hạ tầng công cộng phục vụ vui chơi, vận động, sinh hoạt cộng đồng và cải thiện môi trường sống, vì vậy giá trị của chúng phụ thuộc cả vào chất lượng xây dựng lẫn việc chăm sóc lâu dài. Tại hội nghị cung cấp thông tin ngày 30/10, ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hải Phòng, cập nhật chương trình đầu tư và kế hoạch chuyển giao các công trình cho chính quyền cơ sở. Hải Phòng dự kiến đầu tư hơn 1.060 tỷ đồng xây dựng 31 công viên, vườn hoa trên tổng diện tích khoảng 42,12 ha; đến nay, 22 dự án hoàn thành, 9 dự án còn triển khai. Đây là khoản đầu tư có thể làm đổi diện mạo đô thị, nhưng thước đo cuối cùng không phải số công trình khánh thành: đó là liệu người dân có được sử dụng không gian sạch, an toàn và được chăm sóc thường xuyên hay không.
Thành quả nhìn thấy được, lợi ích thiết thực
Chương trình giai đoạn 2021–2026 hướng tới chỉnh trang đô thị, bổ sung không gian công cộng và tăng cây xanh tại 13 phường. Các công viên Hải Phòng và vườn hoa Hải Phòng không chỉ làm đẹp đường phố; chúng tạo chỗ vui chơi cho trẻ em, nơi rèn luyện sức khỏe và gặp gỡ cộng đồng, đặc biệt có ý nghĩa với người cao tuổi. Thành phố hiện có 38 công viên và hàng nghìn cây bóng mát, nên chất lượng cây xanh đô thị tác động trực tiếp đến trải nghiệm hằng ngày của cư dân. Tuy vậy, mở thêm không gian xanh mới chỉ là nửa công việc. Khi cỏ mọc um tùm, cây thiếu chăm sóc, thùng rác quá tải hoặc không được thu gom kịp thời, công trình mất sức hút và người dân chịu thiệt trước tiên. Đầu tư xây dựng phải được tính cùng năng lực vận hành, thay vì xem chăm sóc là phần việc đến sau.
Bàn giao về cơ sở: gần dân hơn, nhưng phải có nguồn lực
Việc chuyển giao được thúc đẩy theo Quyết định 16/2026/QĐ-UBND ngày 16/3/2026 về phân cấp quản lý công viên, cây xanh và mặt nước. Ngày 29/9/2026, Sở Xây dựng trình UBND thành phố phương án điều chuyển tài sản hạ tầng sang các xã, phường, đặc khu; kế hoạch là hoàn thành bàn giao trong năm 2026, để địa phương tiếp nhận từ đầu năm 2027. Chủ trương này có lý: chính quyền gần công trình hơn có thể nhận phản ánh sớm và tổ chức dịch vụ sát nhu cầu khu dân cư. Theo cơ chế phân cấp, cấp xã sẽ chủ động chọn đơn vị tư vấn, dịch vụ để vận hành và lập dự toán kinh phí. Nhưng trao trách nhiệm mà không bảo đảm ngân sách, nhân lực và tiêu chuẩn dịch vụ chỉ là chuyển đầu mối trên giấy. Thực tế, 9 công trình đã được địa phương tiếp nhận nhưng chưa có kinh phí vận hành, chăm sóc; đây là cảnh báo rõ ràng cho đợt bàn giao tiếp theo.
Đừng để công trình hoàn thành rồi xuống cấp
Những vướng mắc hiện tại cho thấy bàn giao không thể chỉ là thủ tục ký nhận. Trong 22 dự án hoàn thành, 9 công trình do Sở Xây dựng tiếp nhận được duy tu, chăm cây, vận hành chiếu sáng và vệ sinh thường xuyên; 9 công trình đã chuyển cho địa phương, còn 4 công trình chưa hoàn tất tiếp nhận. Một số nơi từng để cây thiếu chăm sóc, cỏ mọc cao và rác tồn đọng, ảnh hưởng trực tiếp đến vui chơi, tập luyện. Vườn hoa Hồ Hạnh Phúc dự kiến hoàn tất nghiệm thu, bàn giao trong tháng 10/2026; công trình ở phường Hòa Nghĩa dự kiến hoàn thiện trước ngày 15/12/2026. Thành phố cần gắn mỗi lần bàn giao với danh mục tài sản, hiện trạng cây và thiết bị, kinh phí vận hành, đơn vị chịu trách nhiệm cùng lịch kiểm tra công khai. Nếu thiếu những điều kiện ấy, hơn 1.060 tỷ đồng có nguy cơ tạo ra những không gian đẹp lúc mới mở cửa nhưng nhanh chóng bị bỏ bê.
Trách nhiệm phải theo công trình đến từng ngày
Chuyển quản lý công viên về cấp xã có thể giúp xử lý nhanh hơn và làm rõ đầu mối, nhưng hiệu quả phải được đánh giá bằng tình trạng thực tế của công trình sau bàn giao. Người dân cần biết ai phụ trách cắt tỉa cây, thu gom rác, sửa đèn và tiếp nhận phản ánh; chính quyền cần có kinh phí ổn định và hợp đồng dịch vụ với yêu cầu đo lường được. Hải Phòng đã có một chương trình quy mô lớn để mở rộng không gian xanh. Bước tiếp theo không chỉ là hoàn thành 31 dự án, mà là bảo đảm từng công viên, vườn hoa được duy tu đều đặn, an toàn và hữu ích. Không có ngân sách cùng cơ chế giám sát, phân cấp dễ biến thành phân tán trách nhiệm. Có đủ hai điều kiện ấy, việc giao về địa phương mới thực sự đưa quyền quản lý đến gần người sử dụng nhất.
