PTA Việt Nam–Mercosur là gì và vì sao vòng đàm phán đầu tiên đáng để doanh nghiệp quan tâm?
Hiệp định Thương mại ưu đãi (PTA) Việt Nam–Mercosur là khuôn khổ giảm thuế quan và rào cản thương mại giữa Việt Nam và Khối Thị trường chung Nam Mỹ, nhằm mở rộng tiếp cận thị trường Nam Mỹ và gia tăng trao đổi hàng hóa, dịch vụ trên cơ sở lợi ích cân bằng, phù hợp quy định thương mại quốc tế. Phiên đàm phán lần thứ nhất PTA Việt Nam–Mercosur diễn ra tại Buenos Aires, Argentina, từ ngày 24–28/8, đánh dấu bước tiến rõ rệt trong kết nối kinh tế giữa Việt Nam và các nước Nam Mỹ. Đây không phải một cuộc gặp mang tính nghi thức, mà là tín hiệu chính trị và kinh tế cho thấy hai bên đã sẵn sàng đặt lợi ích thương mại lên bàn và chấp nhận thương lượng để mở đường cho doanh nghiệp.
Từ quyết định khởi động đàm phán đến tham vọng mở rộng Mercosur thương mại Việt Nam
Điểm quan trọng khiến vòng đàm phán PTA lần này xuất hiện đúng lúc là quyết định đã được hai bên thống nhất từ tháng 12/2025, khi Việt Nam và Mercosur nhất trí khởi động đàm phán phù hợp với các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới. Không phải ngẫu nhiên mà Mercosur thương mại Việt Nam được các nhà ngoại giao Nam Mỹ nhấn mạnh: cả bốn nước thành viên đều có quan hệ kinh tế sôi động với Việt Nam và mong muốn gia tăng dòng chảy thương mại song phương thông qua một thỏa thuận thương mại chính thức. Việc Argentina đảm nhiệm vai trò dẫn dắt đàm phán cho thấy Mercosur coi đây là một bước đi chiến lược, nhằm đa dạng hóa đối tác tại Đông Nam Á, nơi Việt Nam được nhìn nhận như ví dụ điển hình về một nền kinh tế tăng trưởng nhanh.
Động lực chính trị – ngoại giao: nền tảng để đàm phán PTA Mercosur đi vào thực chất
Trong phiên khai mạc ngày 24/8 với sự tham dự của đại diện Bộ Ngoại giao Argentina, đoàn đàm phán Việt Nam và Mercosur đều nhấn mạnh tinh thần thiện chí, cởi mở, hướng tới một hiệp định cân bằng lợi ích. Ngày 26/8, đoàn hai bên đã gặp Bộ trưởng Ngoại giao, Ngoại thương và Tôn giáo Argentina Pablo Quirno, người khẳng định Việt Nam là đối tác quan trọng của Argentina tại Đông Nam Á và mong muốn tháo gỡ rào cản để khai thác tốt hơn tiềm năng thương mại. Một phát biểu mang tính gợi ý chiến lược là lời đề xuất xây dựng lộ trình đàm phán cụ thể để sớm đạt kết quả. Khi một nước chủ nhà như Argentina công khai đánh giá thương mại song phương với Việt Nam có "quy mô đáng kể và tính bổ trợ cao", đó là tín hiệu cho thấy không gian thỏa hiệp về thuế, quy tắc xuất xứ và mặt hàng ưu đãi đang được mở rộng.
Cơ hội tiếp cận thị trường Nam Mỹ nhưng không dành cho doanh nghiệp thụ động
Việc khởi động đàm phán PTA thể hiện rõ quyết tâm tăng cường kết nối kinh tế, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường Nam Mỹ và khai thác thêm tiềm năng thương mại giữa Việt Nam và khu vực này. Nhưng cơ hội không tự chuyển thành hợp đồng xuất khẩu nếu doanh nghiệp vẫn chờ hiệp định xong mới bắt đầu tìm hiểu thị trường. Bản chất của một hiệp định thương mại ưu đãi là tạo khung pháp lý và ưu đãi thuế; phần còn lại – thiết kế sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn và xây dựng mạng lưới đối tác – là trách nhiệm của doanh nghiệp. Trong bối cảnh đàm phán PTA Mercosur đang tiến triển, doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam khôn ngoan sẽ coi đây là giai đoạn chuẩn bị chiến lược: nghiên cứu kỹ thị trường Nam Mỹ, xác định mặt hàng lợi thế, và sẵn sàng đề xuất với cơ quan đàm phán về những ưu tiên cần thể hiện trong thỏa thuận.
Bước tiếp theo của tiến trình và thông điệp cho doanh nghiệp Việt Nam
Phiên đàm phán lần thứ nhất PTA Việt Nam–Mercosur kết thúc ngày 28/8 đã tạo tiền đề để hai bên chuẩn bị cho các vòng tiếp theo, hướng tới một thỏa thuận thương mại hiệu quả và cân bằng, mang lại lợi ích thiết thực cho các bên. Đồng thời, Mercosur đặt mục tiêu không chỉ tăng kim ngạch hàng hóa và dịch vụ với Việt Nam mà còn đa dạng hóa lĩnh vực trao đổi, khai thác triệt để tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế. Điều này gửi một thông điệp rõ ràng: doanh nghiệp Việt Nam cần nhìn Mercosur thương mại Việt Nam như một trục dài hạn, không phải thị trường thử nghiệm. Khi khối này công khai "mong muốn mở rộng mạng lưới các hiệp định thương mại với các quốc gia trên thế giới, trong đó Việt Nam là đối tác đặc biệt quan trọng", đó là lời mời doanh nghiệp Việt bước ra khỏi vùng an toàn châu Á, coi Nam Mỹ là một phần chiến lược xuất khẩu trung và dài hạn.
