Thỏa thuận TP.HCM – Penang: Một bước đi chiến lược vào chuỗi bán dẫn khu vực
Hợp tác công nghệ TP.HCM Penang là bước đi chiến lược nhằm kết nối hệ sinh thái công nghệ cao và bán dẫn của một đô thị đầu tàu Việt Nam với một trung tâm được ví như “Thung lũng Silicon của phương Đông”, hướng tới chia sẻ kinh nghiệm, phát triển chuỗi cung ứng và chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành điện – điện tử và bán dẫn trong khu vực Đông Nam Á. Điểm nhấn của chuyến làm việc là việc Đoàn đại biểu TP.HCM do Chủ tịch UBND Nguyễn Văn Được dẫn đầu đã thăm và trao đổi trực tiếp với Invest Penang vào sáng 2/10, cơ quan xúc tiến đầu tư của bang Penang. Trọng tâm không phải là giao lưu xã giao, mà là tìm kiếm cơ hội hợp tác thực chất trong phát triển hệ sinh thái bán dẫn, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp sau đầu tư và mô hình điều phối giữa chính quyền, doanh nghiệp và hệ thống đào tạo. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy TP.HCM muốn bước ra khỏi vai trò “công xưởng gia công” để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ cao Đông Nam Á.
Penang – “Thung lũng Silicon của phương Đông” và bài học cho TP.HCM
Penang từ lâu đã được gọi là “Thung lũng Silicon của phương Đông”, không phải vì khẩu hiệu tiếp thị mà nhờ một cấu trúc kinh tế công nghệ cao tương đối hoàn chỉnh. Với diện tích chỉ 1.059km2 nhưng có tỉ lệ đô thị hóa cao thứ hai Malaysia, dân số khoảng 1,8 triệu người, hơn 350 công ty đa quốc gia, 6.500 doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng hơn 200 doanh nghiệp công nghệ số, trong đó có 4 doanh nghiệp nằm trong Top 10 toàn cầu về bán dẫn, Penang đã xây dựng được một hệ sinh thái sản xuất và đổi mới khá dày đặc. Nếu nhìn từ TP.HCM – một đô thị lớn đang khát khao nâng cấp năng lực công nghệ – Penang là “case study” sống động về cách một địa phương nhỏ có thể chen chân vào sân chơi bán dẫn Malaysia Việt Nam đang hướng tới. Theo dữ liệu được chia sẻ tại buổi làm việc, Penang không chỉ phát triển công nghệ số mà còn là trung tâm sản xuất thiết bị y tế, được hỗ trợ bởi hạ tầng logistics hoạt động hiệu quả, và đang tiếp tục nâng cấp hạ tầng hàng không để đón dòng vốn FDI mới.
TP.HCM tìm gì từ Invest Penang: Công nghệ, chuỗi cung ứng hay mô hình quản trị?
Điều quan trọng trong hợp tác công nghệ TP.HCM Penang không chỉ là vài dự án đầu tư, mà là được “mở tài liệu nội bộ” về cách Penang xây dựng hệ sinh thái công nghệ cao. Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho biết thành phố đang tham khảo sâu cách Invest Penang phối hợp chính quyền bang, doanh nghiệp và hệ thống đào tạo để phát triển các ngành điện – điện tử, bán dẫn và công nghệ cao, bao gồm cả hỗ trợ sau đầu tư, phát triển nhà cung ứng địa phương và chuẩn bị nguồn nhân lực theo nhu cầu doanh nghiệp. Với tham vọng thu nhập bình quân đầu người đạt 8.900 USD vào năm 2025, 9.600 USD vào năm 2026 và hướng tới 15.000 USD vào năm 2030, TP.HCM cần một động cơ tăng trưởng mới thay cho mô hình công nghiệp truyền thống. Trong bối cảnh đó, bán dẫn Malaysia Việt Nam không chỉ là chủ đề thời thượng mà còn là đường đi hợp lý nếu thành phố giải được bài toán ba lớp: chính sách dài hạn, hệ sinh thái doanh nghiệp bản địa và kết nối vùng trong chuỗi công nghệ cao Đông Nam Á.
Doanh nghiệp Việt có thể nắm bắt gì từ “trục bán dẫn” TP.HCM – Penang?
Từ góc nhìn doanh nghiệp, thỏa thuận hợp tác với Invest Penang đầu tư không chỉ là câu chuyện của các tập đoàn đa quốc gia, mà là cơ hội tái định vị vai trò của doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị khu vực. Khi TP.HCM chủ động học hỏi chính sách hỗ trợ sau đầu tư, phát triển mạng lưới nhà cung ứng địa phương và đào tạo nhân lực chất lượng cao đạt chuẩn ngành điện – điện tử và bán dẫn, doanh nghiệp Việt – đặc biệt là nhóm vừa và nhỏ – có thể trở thành vệ tinh cung ứng cho cả các nhà đầu tư Malaysia lẫn các “ông lớn” bán dẫn đã hiện diện ở Penang. Một câu trích đáng chú ý cho giới kinh doanh là: “Thu hút FDI của Thành phố năm nay đạt 18 tỷ USD, GRDP của Thành phố đóng góp 24% vào ngân sách quốc gia, thu ngân sách chiếm hơn 1/3 tổng thu ngân sách quốc gia”. Những con số này cho thấy TP.HCM đủ quy mô để trở thành điểm đến nghiêm túc cho hợp tác công nghệ cao, miễn là doanh nghiệp Việt biết chủ động nâng cấp tiêu chuẩn quản trị, chất lượng và tuân thủ để lọt vào mắt các chuỗi cung ứng bán dẫn xuyên biên giới.
Kết luận: Cơ hội mở ra, nhưng chỉ thành giá trị nếu doanh nghiệp Việt chịu “lớn cùng cuộc chơi”
Khi Chủ tịch UBND TP.HCM bày tỏ kỳ vọng quan hệ hợp tác giữa TP.HCM và Penang, cũng như giữa Việt Nam và Malaysia, sẽ ngày càng đi vào chiều sâu, phát triển thực chất và hiệu quả, đó không phải là câu nói xã giao mà là thông điệp chính trị – kinh tế gửi tới cộng đồng doanh nghiệp. Hợp tác công nghệ TP.HCM Penang, trong bối cảnh Penang là một trong những trung tâm công nghệ cao Đông Nam Á về bán dẫn, sẽ chỉ trở thành lợi thế cạnh tranh nếu doanh nghiệp Việt coi đây là lúc bước vào chuẩn chơi mới: chuẩn chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Điểm mấu chốt là không chờ những “gói ưu đãi” rơi xuống, mà chủ động tiếp cận các chương trình chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và mạng lưới nhà cung ứng mà thành phố đang học hỏi từ Penang. Ai sẵn sàng nâng cấp sản phẩm, quy trình và nhân lực lên chuẩn quốc tế sẽ là người hưởng lợi đầu tiên từ trục hợp tác bán dẫn Malaysia Việt Nam đang hình thành.
